Қайнонанинг мактаби

ТАPБИЯ

Оиланинг тўнғич, эркатой, танти қизи Муслима турмушга чиқди. Ёш бўлишига қарамай у энди уй бекаси. Pўзғор юмушлари қайнонаси икковига етиб, ортади. Лекин...

Муслиманинг қўлидан ҳеч бир иш келмайди. Овқат пишириш, идиш-товоқни ювиш, ҳовли супириш каби ишлар унга бегона. Шунинг  учун ҳам у оғир аҳволга тушди. Қайнонаси унинг ахволини тушунгач, йўл-йўриқлар кўрсатишга ҳаракат қила бошлади. Уни ўз қизидек кўриб, ётиғи билан овқат пишириш, кийим-кечакларни ювиш, ҳовли супириш, тандирга олов ёқиш ва нон ёпиш сирларини эринмай ўргатди. Қайнонасининг айтган гаплари, ўгитлари, Муслима учун  эриш туюлар, қайнонасини менсимай тингларди-ю, ич-ичидан ижирғаниб қўярди.

У шу даражага бориб етдики, қайнонасининг айтганларига умуман амал қилмай қўйди. Фарзандларини отасиз катта қилган муштипар она келинининг қўпол ҳаракатларига чидади. Сабр қилди. ўғлига келини ҳақида кўнгли ранжимасин, деб бир оғиз ҳам сўз айтмади. Шундай бўлса-да, келинпошша бир куни лаш-лушини кўтарган ҳолда онасининг уйига равона бўлди. Қизининг феъл-атворини яхши билган Самад ака қизи билан қайнонаси орасида қандайдир воқеа содир бўлганлигини сезди. Сезди-ю, лекин қизига ҳеч нарса демади. Кечқурун уйига такси чақиртирди. Қизи Муслимага:

– Қани, машинага чиқ, сени  уйингга олиб бораман, воқеа қандайлигини ўша ёқда билиб оламиз, – деди. Қизи қайсарлик қилиб, дадасига эътироз билдирди. Самад ака қизига шундай қаттиқ тикилдики, қизи машинага қандай чиққанини билмай қолди.

Самад ака хотини Ойсулув билан биргаликда қудасининг  уйига минг бир истиҳола билан кириб келди, гапни майдалаштириб ўтирмади.

– Қизимизнинг хулқ-атвори ўзимизга аён, – деди у қудағайи олдида ўзини  айбдор сезиб. – Аммо ёшларнинг оиласини сақлаб қолиш сиз билан бизга боғлиқ, Ойша эна.

Ойша эна негадир бир зум жим ўтирди. Сўнг орада ҳеч гап бўлмагандай майин кулимсираб:

– Самадбой иним, менинг ҳам фикрим шу, – деди Муслимани зимдан кузатаркан. – Ҳаммамиз ҳам ёшлигимизда ота-онамизнинг эркаси бўлганмиз. Муслима қизим ҳам ўрганиб кетади, мана, мен борман-ку.

Қуда-қудағайлар бир пас чақ-чақлашиб ўтиришди. Сўнг бир-бирларига тинчлик-омонлик тилашиб, қўзғалишди. Улар бир-бирларига "нима бўлди?” дейишмади. Қайнона Муслиманинг қилиқларини дастурхон қилмади. Ота-онаси эса "қизим нега аразлади?” деганлари йўқ. Бу ҳақда ҳеч кимнинг гап очмагани Муслимага худди тарсаки ургандай таъсир қилди. Шу кундан эътиборан у ўзгарди. Қайнонасининг ёнида юриб, уй тутиш сир-асрорларини ўрганди. Қийналиб, чарчаб кетса-да, сир-бой бермади. Икки-уч ой деганда Ойша эна Муслимага ҳамма юмушларни ишониб топширадиган бўлди.

– Ана энди пазанда ва хушмуомала бека бўлдинг, – деди у келинини олқишлаб.

Муслима чин дилдан, худди ўз онаси бағрига интилгандай, қайнонасини меҳр-муҳаббат билан қучди. У жуда бахтиёр эди.

Робия Йўлдошева.