Qaynonaning maktabi

TAPBIYa

Oilaning tönğiç, erkatoy, tanti qizi Muslima turmuşga çiqdi. Yoş bölişiga qaramay u endi uy bekasi. Pözğor yumuşlari qaynonasi ikkoviga yetib, ortadi. Lekin...

Muslimaning qölidan heç bir iş kelmaydi. Ovqat pişiriş, idiş-tovoqni yuviş, hovli supiriş kabi işlar unga begona. Şuning  uçun ham u oğir ahvolga tuşdi. Qaynonasi uning axvolini tuşungaç, yöl-yöriqlar körsatişga harakat qila boşladi. Uni öz qizidek körib, yotiği bilan ovqat pişiriş, kiyim-keçaklarni yuviş, hovli supiriş, tandirga olov yoqiş va non yopiş sirlarini erinmay örgatdi. Qaynonasining aytgan gaplari, ögitlari, Muslima uçun  eriş tuyular, qaynonasini mensimay tinglardi-yu, iç-içidan ijirğanib qöyardi.

U şu darajaga borib yetdiki, qaynonasining aytganlariga umuman amal qilmay qöydi. Farzandlarini otasiz katta qilgan muştipar ona kelinining qöpol harakatlariga çidadi. Sabr qildi. öğliga kelini haqida köngli ranjimasin, deb bir oğiz ham söz aytmadi. Şunday bölsa-da, kelinpoşşa bir kuni laş-luşini kötargan holda onasining uyiga ravona böldi. Qizining feʼl-atvorini yaxşi bilgan Samad aka qizi bilan qaynonasi orasida qandaydir voqea sodir bölganligini sezdi. Sezdi-yu, lekin qiziga heç narsa demadi. Keçqurun uyiga taksi çaqirtirdi. Qizi Muslimaga:

– Qani, maşinaga çiq, seni  uyingga olib boraman, voqea qandayligini öşa yoqda bilib olamiz, – dedi. Qizi qaysarlik qilib, dadasiga eʼtiroz bildirdi. Samad aka qiziga şunday qattiq tikildiki, qizi maşinaga qanday çiqqanini bilmay qoldi.

Samad aka xotini Oysuluv bilan birgalikda qudasining  uyiga ming bir istihola bilan kirib keldi, gapni maydalaştirib ötirmadi.

– Qizimizning xulq-atvori özimizga ayon, – dedi u qudağayi oldida özini  aybdor sezib. – Ammo yoşlarning oilasini saqlab qoliş siz bilan bizga boğliq, Oyşa ena.

Oyşa ena negadir bir zum jim ötirdi. Söng orada heç gap bölmaganday mayin kulimsirab:

– Samadboy inim, mening ham fikrim şu, – dedi Muslimani zimdan kuzatarkan. – Hammamiz ham yoşligimizda ota-onamizning erkasi bölganmiz. Muslima qizim ham örganib ketadi, mana, men borman-ku.

Quda-qudağaylar bir pas çaq-çaqlaşib ötirişdi. Söng bir-birlariga tinçlik-omonlik tilaşib, qözğalişdi. Ular bir-birlariga "nima böldi?” deyişmadi. Qaynona Muslimaning qiliqlarini dasturxon qilmadi. Ota-onasi esa "qizim nega arazladi?” deganlari yöq. Bu haqda heç kimning gap oçmagani Muslimaga xuddi tarsaki urganday taʼsir qildi. Şu kundan eʼtiboran u özgardi. Qaynonasining yonida yurib, uy tutiş sir-asrorlarini örgandi. Qiynalib, çarçab ketsa-da, sir-boy bermadi. Ikki-uç oy deganda Oyşa ena Muslimaga hamma yumuşlarni işonib topşiradigan böldi.

– Ana endi pazanda va xuşmuomala beka bölding, – dedi u kelinini olqişlab.

Muslima çin dildan, xuddi öz onasi bağriga intilganday, qaynonasini mehr-muhabbat bilan quçdi. U juda baxtiyor edi.

Robiya Yöldoşeva.