TURAR JOYDAN FOYDALANISh HUQUQI VA UNI ChEKLASh TARTIBINI BILASIZMI?

Turar joydan foydalanish huquqi Oʻzbekiston Respublikasida bir necha qonun va normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Bu huquq asossiz cheklovlardan himoya qilinadi, ammo ayrim holatlarda qonunlar asosida cheklanishi mumkin.

HUQUQIY KAFOLATLAR

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi:

56-moddaga muvofiq, har bir fuqaro oʻzining turar joyidan foydalanish huquqiga ega. Ushbu huquq himoya qilinadi va uning noqonuniy tarzda cheklanishi yoki oʻzgartirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining "Turar joylar toʻgʻrisida"gi Qonuni:

Ushbu Qonun turar joydan foydalanishning toʻliq huquqiy mexanizmlarini belgilaydi.

3-moddaga koʻra, turar joylar shaxsning mustahkam mulk huquqi yoki ijara huquqi asosida foydalaniladi. Turar joyni boshqa shaxslarga foydalanishga berishda, shaxsning huquqlari va manfaatlari himoya qilinadi.

ChEKLASh ASOSLARI VA HOLATLARI

Turar joydan foydalanish huquqi quyidagi qonunlar va holatlar asosida cheklanishi mumkin:

"Turar joylar toʻgʻrisida"gi Qonunning 17-moddasiga muvofiq:

Turar joydan foydalanishning cheklanishi holatlari, ayniqsa, davlat manfaatlari uchun, jinoyat ishlari, qurilish ishlari, rekonstruktsiya va boshqa turli holatlarda amalga oshiriladi.

Bu hollarda shaxsga muallimlik yoki ijara huquqi doirasida maʼlum bir vaqtgacha cheklovlar qoʻyilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining "Ijara shartnomasi toʻgʻrisida"gi Qonuni:

Bu Qonun asosida har qanday turar joyni foydalanishni tashkil etish tartibga solinadi.

9-moddaga muvofiq, agar ijarachi shartnomaga zid harakatlar qilsa yoki ijara haqini toʻlamasa, turar joydan foydalanish huquqi cheklanishi mumkin. Bu holda, ijarachiga tasdiqlangan vaqtgacha joydan foydalanish huquqi oʻtkaziladi yoki shartnoma bekor qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasining "Jamoat va ijtimoiy manfaatlar uchun mulkni musodara qilish toʻgʻrisida"gi Qonuni:

Bu Qonun davlat manfaatlarini himoya qilish maqsadida amalga oshiriladi va turli holatlarda turar joydan foydalanish huquqi cheklanishi mumkin.

Masalan, davlat uchun muhim infratuzilma loyihalari yoki boshqa jamoat manfaatlari boʻyicha mulk musodara qilinishi mumkin.

XULOSA

Turar joydan foydalanish huquqi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari asosida kafolatlanadi, ammo bir qator vaziyatlarda bu huquq cheklanishi yoki oʻzgarishi mumkin. Har qanday cheklovlar qonunga asoslangan va inson huquqlari va manfaatlariga hurmat bilan yondashish printsipida amalga oshiriladi.

Qonunlar, ijara shartnomalari, jamoat manfaatlari va favqulodda holatlar turli vaziyatlarda turar joydan foydalanish huquqini cheklaydi.

M. B. Kaypova, Fuqarolik ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi sudyasi.