Amudaryo tuman davlat sanitariya epidemiologiya nazorati markazi havo harorati keskin koʻtarilgan hozirgi mavsumda issiqdan saqlanish choralarini koʻrishni tavsiya qiladi

Hududimizda ayni kunlarda havo harorati keskin koʻtarilayotgani insonlar salomatligiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Shunday vaziyatlarda ular salqin joylarda hordiq chiqarishadi, oftob urmasligi uchun turli usullarni qoʻllay boshlashadi. Xoʻsh, issiq harorat taʼsiridan qanday saqlanishimiz kerak, bu mavsumda qanday kiyinishimiz va ovqatlanishimiz lozim? Yoz faslining boshlanishi, ayniqsa eng issiq davr – chillaning kirib kelishi har yozda tumanimiz aholisi uchun biroz noqulayliklarni keltirib chiqaradi. Boisi hududimizda havo harorati +45, +50S darajagacha yetadi. Bunday anomal issiq kunlarda avvalo odam boshini quyosh nuridan asrashi muhim ahamiyatga ega. Chunki bosh miyadan katta arteriya, vena qon tomirlari oʻtgan boʻlib, kunning issiq vaqtida bosh yalang yurganda bosh qizib, butun tanada issiq qon aylanishi oftob urishiga  olib kelishi mumkin. Buning oqibatida tana haroratining koʻtarilishi, terining qizarishi, holdan toyish, nafas olish va puls tezlashishi, yurakning tez urishi, bosh ogʻrishi, aylanishi, koʻngil aynishi, qayd qilish, hushdan ketish kabi holatlar kuzatilishi mumkin.

Nimalar tanovul qilgan maʼqul?

Tabiiyki, issiq kunlari koʻp miqdorda suv ichish organizm faoliyatini yaxshi ishlashga va suv-tuz balansini meʼyorlashtirishga yordam beradi. Ammo bunda organizmning suv tanqisligini toʻldirish uchun gazlangan yoki nektar suv emas, aksincha, oddiy ichimlik suvini isteʼmol qilish kerak. Shuningdek, issiq kunda yogʻli, goʻsht mahsulotlari isteʼmolini kamaytirib, yengil hazm boʻluvchi taomlar isteʼmolini koʻpaytirish maqsadga muvofiq. Qolaversa, meva va sabzavotlar ham organizmda yaxshi singib, ichki aʼzolar faoliyatini normallashtirishga yordam beradi. Yana shuni alohida taʼkidlash lozimki, yoz kunlarida xiyobon va markaziy koʻchalar atroflarida qoʻlbola usullarda tayyorlanib, isteʼmol uchun chiqarilgan turli sharbat, ayron, goʻja hamda shu turdagi mashulotlarni isteʼmol qilmagan maʼqul. Chunki kun davomida quyosh nuri tushib turgan hamda isteʼmolga yaroqlilik belgisi mavjud boʻlmagan bu turdagi mahsulotlar turli noxush vaziyatlarni keltirib chiqarishi ham mumkin.

Qanday kiyinish kerak?

Yosh kunlari tabiiy matodan tikilgan, havoni yaxshi oʻtkazib, quyosh nurini qaytaradigan hamda keng tikilgan kiyimlarni tanlash maqsadga muvofiq. Chunki ular terining nafas olishiga imkon yaratadi hamda tana haroratining koʻtarilib ketishiga  toʻsqinlik qiladi. Qolaversa, jazirama kunda bosh kiyim kiyib yurish ham maqsadga muvofiq. Maʼlumki, quyosh nuri kunduzi soat 12dan 16 gacha judayam faol holatda boʻladi. Shuning uchun bu vaqt oraligʻida koʻchaga chiqmagan maʼqul. Vaziyat taqozo etgan vaqtda esa tananing ochiq joylarini quyosh nuridan saqlashga harakat qilish darkor.

Durbek BOBOJONOV, tuman DSENM bosh shifokori.