Soliq islohoti natijalari: 6 oy ichida tuman mahalliy byudjetiga oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 245 foizga koʻp tushum tushdi

Maʼlumki, iqtisodiyotga soliq yukining darajasini kamaytirish, shuningdek, soliq solishning soddalashtirilgan va umumbelgilangan tizimi boʻyicha soliqlarni toʻlaydigan xoʻjalik yurituvchi subʼektlar oʻrtasidagi soliq yuki darajasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etish maqsadida 2019-yil 1-yanvardan boshlab tovar aylanmasi 1 mlrd. soʻmdan oshgan korxonalar umumbelgilangan soliq toʻlovlariga oʻtkazildi.

2019-yildan foyda soligʻi stavkasi koʻpchilik yuridik shaxslar uchun kamaytirildi.Bundan tashqari 2019-yil 1-yanvardan boshlab, yalpi tushumi 3 mlrd. soʻmdan oshmaydigan korxonalar uchun qoʻshilgan qiymat soligʻini hisoblab chiqarish va toʻlashning soddalashtirilgan tartibi joriy etildi.

Amalga oshirilgan soliq islohotlari natijasida tuman boʻyicha byudjetga 2019-yil yanvar-iyun oylari uchun belgilangan 42 mlrd. 236 mln. soʻm prognoz koʻrsatkichi, haqiqatda 59 mlrd. 396 mln. soʻm qilib, yaʼni reja 140,6 foizga ortigʻi bilan bajarildi. Bu koʻrsatkich oʻtgan yilning shu davriga solishtirilganda 244,8 foizga yoki 34 mlrd. 568,8 mln. soʻmga koʻpdir. Birgina 2019-yilning iyun oyida byudjetga 12 mlrd. 621,4 mln. soʻm qoʻshimcha mablagʻlar jalb etildi.

Tuman Davlat soliq inspektsiyasi tomonidan shu yilning 1-iyul holatiga jami 2 ming 162 ta korxona va tashkilotlarga jami 13 mlrd. 381 mln. soʻmlik soliq qarzdorligini majburiy undirish toʻgʻrisida talabnomalari kiritildi.

Majburiy ijro byurosi xodimlari bilan hamkorlikda oʻtkazilgan xatlov natijasida sud ijro varaqalariga asosan 7 mlrd. 453 mln. soʻm soliq qarzdorligi undirishga erishildi. 

Bundan tashqari, 645 ta korxona va tashkilotlarga elektron xabar almashish tizimidagi shaxsiy kabineti orqali 3 mlrd. 541 mln. soʻmlik soliq qarzdorligini toʻlash toʻgʻrisida talabnomalar yuborildi. 93 ta korxona va tashkilotlarning 5 mlrd. 519 mln. soʻmlik soliq qarzdorligini mol-mulki hisobidan undirish boʻyicha tuman Iqtisodiy sudiga daʼvo arizalari bilan murojaat qilindi.

Soliq kodeksining 70-moddasiga muvofiq shu yilning 1-choragi yakuni boʻyicha 1 ming 254 ta korxona toʻliq kameral nazoratdan oʻtkazildi. Kameral nazorat – bu davlat soliq xizmatidagi mavjud soliq toʻlovchining faoliyati toʻgʻrisidagi moliyaviy va soliqqa oid hisobotlarni, shuningdek boshqa hujjatlarni oʻrganish va tahlil qilish hisoblanadi. Kameral nazoratning asosiy maqsadi soliq toʻlovchiga kameral tekshirishlar natijasida aniqlangan soliqqa oid huquqbuzarliklarini mustaqil ravishda bartaraf qilish imkonini berishdan iboratdir.

Kameral nazorat natijasida byudjet va byudjetdan tashqari maqsadli jamgʻarmalarga 319 ta korxonalardan jami 11 mlrd. 822 mln. soʻm qoʻshimcha soliqlar hisoblandi. Shundan 33 ta korxonalar tomonidan 6,3 mln. soʻmga asoslantiruvchi hujjatlar taqdim qilindi. 293 ta korxona tomonidan 11 mlrd. 785 mln. soʻmga qayta hisobot topshirildi va natijada byudjet va byudjetdan tashqari maqsadli jamgʻarmalarga 9 mlrd. 732,6 mln. soʻm undirilishi taʼminlandi. 

2019-yil 1-iyul holatiga soliq hisobotlarini muddatidan kechiktirib taqdim qilgan 58 ta korxonalarning mansabdor shaxslariga hamda soliq toʻlovchilar tomonidan byudjetga, davlat maqsadli jamgʻarmalariga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash uchun toʻlov topshiriqnomasini xizmat koʻrsatayotgan bankka oʻz muddatida taqdim etmagan 62 ta korxona va tashkilotlar mansabdor shaxslariga Maʼmuriy Javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning tegishli moddasiga asosan maʼmuriy jarimalar qoʻllanildi. Shuningdek, 48 nafar mansabdor shaxslar rasmiy ravishda ogohlantirildi.

Shuni unutmaslik kerakki, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar yordamida iqtisod, taʼlim, sogʻliqni saqlash sohalari yanada rivojlantiriladi. Shuningdek, soliqlardan tushgan mablagʻlar jamiyat manfaati yoʻlidagi zarur boʻlgan boshqa faoliyatlarni amalga oshirishga yoʻnaltiriladi. Shu tufayli har bir soliq toʻlovchi soliq majburiyatlarini oʻz vaqtida bajarib borishi va boshqa toʻlovlarni ham muddatidan kechikmasdan toʻlashi kerak.

O.Ashirboyev, tuman Davlat soliq inspektsiyasi boshligʻi vazifasini vaqtincha bajaruvchi.

(Foto: http://xazinagz.uz)