Пенсия тизимини рақамлаштириш: янги қулайликлар ва муҳим ўзгаришлар

Мамлакатимизда аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш, айниқса, кекса авлод вакиллари, ногиронлиги бўлган шахслар ва боқувчисини йўқотган оилаларга ғамхўрлик кўрсатиш давлат сиёсатининг энг устувор йўналишлари қаторига киради. Амударё туманида ҳам бу борада тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

1 июнь ҳолатига кўра туманда жами 25 минг 740 нафар пенсионер рўйхатга олинган бўлиб, улар туман умумий аҳолисининг 11,9 фоизини ташкил қилади. Шундан ёшга доир пенсия олувчилар сони 21 минг 293 нафарни, ногиронлик пенсиясини олувчилар 3 минг 109 нафарни ва боқувчисини йўқотганлик пенсияси билан таъминланганлар 1 минг 338 нафарни ташкил қилади. Ушбу тоифадаги фуқароларга давлат томонидан ҳар ойда 35 млрд сўм атрофида маблағ молиялаштирилиб, ўз эгаларига тўлаб келинмоқда.

Сўнгги йилларда молия ва пенсия тизимидаги жараёнларни рақамлаштириш орқали кўплаб қулайликлар яратилди. Жумладан, жорий этилган замонавий интерактив хизматлар ҳисобига ёшга доир пенсияларнинг 62 фоизи ҳеч қандай мурожаатларсиз, проактив шаклда тайинланишига эришилди. Бундан ташқари, аҳолига иш ҳақи, пенсия, турли хил нафақа ва стипендиялар тўловларининг 90 фоиздан ортиғи банк карталари орқали амалга оширилмоқда.

Бюджет ташкилотларининг молиявий ҳужжатларини электрон тарзда расмийлаштириш мақсадида қабул қилинган 2025 йил 26 июндаги Президент фармони асосида бошқарув тизимини ихчамлаштириш мақсадида охирги 2 йил ичида Ғазначилик хизмати қўмитаси ва Пенсия жамғармасининг штат бирликлари сони 1940 тага ёки 45 фоизга қисқартирилди. Жорий йилда эса қуйи бўғин ходимлари сонини 4 баробаргача қисқартириш кўзда тутилган. Асосий мақсад – ғазначилик ва пенсия таъминоти тизимларини тўлиқ автоматлаштириш орқали ҳудудларда ихчам хизмат кўрсатиш офисларини ташкил этиш, фуқароларга хизмат кўрсатишни электрон шаклга ўтказиш ва молиявий операцияларда шаффофликни таъминлаш учун сунъий интеллектдан кенг фойдаланишдир.

Тизимдаги энг йирик ўзгаришлардан яна бири шуки, 2027 йил 1 январдан бошлаб Ғазначилик хизмати қўмитаси ҳамда Пенсия жамғармасининг туман ва шаҳар бўлимлари фаолияти тўлиқ рақамлаштириш ҳисобига тугатилади. Уларнинг ўрнида ҳудудий бошқармаларга бўйсунувчи, барча бизнес жараёнларни ўзида қамраб олувчи ва бор-йўғи 1 дан 3 тагача штат бирлигига эга бўлган замонавий ва ихчам хизмат кўрсатиш офислари ташкил этилади.

Бундан ташқари, 2026 йил 1 декабрдан бошлаб пенсия тизимида янада қулай жараёнлар ишга тушади. Хусусан, фуқароларнинг мавжуд иш стажи ва иш ҳақлари тўғрисидаги электрон маълумотларга асосланиб, пенсия миқдорларини олдиндан аниқлаш имконини берувчи "Менинг пенсиям" онлайн хизмати амалиётга татбиқ этилади. Ушбу санадан эътиборан, тизимнинг алоқа марказларига сунъий интеллектни жорий этиш ва маълумотларни тўлиқ рақамлаштириш эвазига яна 141 та штат бирлиги мақбуллаштирилади ҳамда барча хизматлар тўлиқ интерактив шаклга ўтказилади.

Фуқароларнинг пенсияга оид маълумотларини ягона базада жамлаш борасида ҳам муҳим қадамлар ташланмоқда. Хусусан, 2025 йил 1 октябрдан бошлаб Мажбурий ижро бюроси ундирувни пенсия тўловларига қаратишдан аввал фуқароларни олдиндан хабардор қилиш тизимини йўлга қўйган бўлса, 2025 йил 1 ноябрдан бошлаб Мудофаа вазирлиги тизимидаги ҳарбий хизматни ўтаганлик даври тўғрисидаги маълумотлар "Рақамли ҳукумат" платформаси орқали Пенсия жамғармасига тўғридан-тўғри юборилмоқда.

Шунингдек, 2026 йил 1 августга қадар Олий таълим муассасаларидаги ўқиш даври тўғрисидаги маълумотларни тўлиқ рақамлаштириш ва уларни Давлат хизматлари марказлари орқали электрон базага киритиш имконияти яратилиши белгиланган.

Шу ўринда, юқорида қайд этилган ислоҳотларнинг самарадорлиги бевосита фуқароларимизнинг ўз вақтида кўрадиган чораларига ҳам боғлиқ эканлигини алоҳида таъкидлаш лозим. Бугунги кунда айрим ҳолатларда пенсия ёшига етган фуқароларга пенсия тайинлаш жараёнида иш стажи билан боғлиқ маълумотларнинг тизимда чиқмаслиги кузатилмоқда. Бунга асосий сабаб – фуқаро ишлаган ташкилот ёки корхона томонидан ходимнинг меҳнат стажи ва иш ҳақи тўғрисидаги маълумотлари my.mehnat.uz электрон тизимига киритилмаганлигидир.

Агар шахснинг маълумотлари тўлиқ рақамлаштирилган бўлса, бундай муаммо умуман юз бермайди. Шу сабабли, ҳозирда расмий меҳнат фаолияти юритаётган барча фуқароларимиздан ўз иш берувчиларидан меҳнат маълумотларини my.mehnat.uz тизимига киритишларини талаб қилишларини сўраймиз. Ишламаётган фуқароларимиз эса яшаш ҳудудларидаги Камбағалликни қисқартириш ва бандликка кўмаклашиш бўлимларига мурожаат қилиб, ўз меҳнат дафтарчаларидаги маълумотларни бепул тарзда рақамлаштириб олишлари мумкин. Зеро, ўз вақтида қилинган тўғри ҳаракат – келажакда сизнинг муносиб ва кафолатланган пенсия таъминотингиз учун энг муҳим пойдевор бўлиб хизмат қилади.