Pensiya tizimini raqamlashtirish: yangi qulayliklar va muhim oʻzgarishlar

Mamlakatimizda aholini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, ayniqsa, keksa avlod vakillari, nogironligi boʻlgan shaxslar va boquvchisini yoʻqotgan oilalarga gʻamxoʻrlik koʻrsatish davlat siyosatining eng ustuvor yoʻnalishlari qatoriga kiradi. Amudaryo tumanida ham bu borada tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

1-iyun holatiga koʻra tumanda jami 25 ming 740 nafar pensioner roʻyxatga olingan boʻlib, ular tuman umumiy aholisining 11,9 foizini tashkil qiladi. Shundan yoshga doir pensiya oluvchilar soni 21 ming 293 nafarni, nogironlik pensiyasini oluvchilar 3 ming 109 nafarni va boquvchisini yoʻqotganlik pensiyasi bilan taʼminlanganlar 1 ming 338 nafarni tashkil qiladi. Ushbu toifadagi fuqarolarga davlat tomonidan har oyda 35 mlrd soʻm atrofida mablagʻ moliyalashtirilib, oʻz egalariga toʻlab kelinmoqda.

Soʻnggi yillarda moliya va pensiya tizimidagi jarayonlarni raqamlashtirish orqali koʻplab qulayliklar yaratildi. Jumladan, joriy etilgan zamonaviy interaktiv xizmatlar hisobiga yoshga doir pensiyalarning 62 foizi hech qanday murojaatlarsiz, proaktiv shaklda tayinlanishiga erishildi. Bundan tashqari, aholiga ish haqi, pensiya, turli xil nafaqa va stipendiyalar toʻlovlarining 90 foizdan ortigʻi bank kartalari orqali amalga oshirilmoqda.

Byudjet tashkilotlarining moliyaviy hujjatlarini elektron tarzda rasmiylashtirish maqsadida qabul qilingan 2025-yil 26-iyundagi Prezident farmoni asosida boshqaruv tizimini ixchamlashtirish maqsadida oxirgi 2-yil ichida Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi va Pensiya jamgʻarmasining shtat birliklari soni 1940 taga yoki 45 foizga qisqartirildi. Joriy yilda esa quyi boʻgʻin xodimlari sonini 4 barobargacha qisqartirish koʻzda tutilgan. Asosiy maqsad – gʻaznachilik va pensiya taʼminoti tizimlarini toʻliq avtomatlashtirish orqali hududlarda ixcham xizmat koʻrsatish ofislarini tashkil etish, fuqarolarga xizmat koʻrsatishni elektron shaklga oʻtkazish va moliyaviy operatsiyalarda shaffoflikni taʼminlash uchun sunʼiy intellektdan keng foydalanishdir.

Tizimdagi eng yirik oʻzgarishlardan yana biri shuki, 2027-yil 1-yanvardan boshlab Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi hamda Pensiya jamgʻarmasining tuman va shahar boʻlimlari faoliyati toʻliq raqamlashtirish hisobiga tugatiladi. Ularning oʻrnida hududiy boshqarmalarga boʻysunuvchi, barcha biznes jarayonlarni oʻzida qamrab oluvchi va bor-yoʻgʻi 1 dan 3 tagacha shtat birligiga ega boʻlgan zamonaviy va ixcham xizmat koʻrsatish ofislari tashkil etiladi.

Bundan tashqari, 2026-yil 1-dekabrdan boshlab pensiya tizimida yanada qulay jarayonlar ishga tushadi. Xususan, fuqarolarning mavjud ish staji va ish haqlari toʻgʻrisidagi elektron maʼlumotlarga asoslanib, pensiya miqdorlarini oldindan aniqlash imkonini beruvchi "Mening pensiyam" onlayn xizmati amaliyotga tatbiq etiladi. Ushbu sanadan eʼtiboran, tizimning aloqa markazlariga sunʼiy intellektni joriy etish va maʼlumotlarni toʻliq raqamlashtirish evaziga yana 141 ta shtat birligi maqbullashtiriladi hamda barcha xizmatlar toʻliq interaktiv shaklga oʻtkaziladi.

Fuqarolarning pensiyaga oid maʼlumotlarini yagona bazada jamlash borasida ham muhim qadamlar tashlanmoqda. Xususan, 2025-yil 1-oktyabrdan boshlab Majburiy ijro byurosi undiruvni pensiya toʻlovlariga qaratishdan avval fuqarolarni oldindan xabardor qilish tizimini yoʻlga qoʻygan boʻlsa, 2025-yil 1-noyabrdan boshlab Mudofaa vazirligi tizimidagi harbiy xizmatni oʻtaganlik davri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar "Raqamli hukumat" platformasi orqali Pensiya jamgʻarmasiga toʻgʻridan-toʻgʻri yuborilmoqda.

Shuningdek, 2026-yil 1-avgustga qadar Oliy taʼlim muassasalaridagi oʻqish davri toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻliq raqamlashtirish va ularni Davlat xizmatlari markazlari orqali elektron bazaga kiritish imkoniyati yaratilishi belgilangan.

Shu oʻrinda, yuqorida qayd etilgan islohotlarning samaradorligi bevosita fuqarolarimizning oʻz vaqtida koʻradigan choralariga ham bogʻliq ekanligini alohida taʼkidlash lozim. Bugungi kunda ayrim holatlarda pensiya yoshiga yetgan fuqarolarga pensiya tayinlash jarayonida ish staji bilan bogʻliq maʼlumotlarning tizimda chiqmasligi kuzatilmoqda. Bunga asosiy sabab – fuqaro ishlagan tashkilot yoki korxona tomonidan xodimning mehnat staji va ish haqi toʻgʻrisidagi maʼlumotlari my.mehnat.uz elektron tizimiga kiritilmaganligidir.

Agar shaxsning maʼlumotlari toʻliq raqamlashtirilgan boʻlsa, bunday muammo umuman yuz bermaydi. Shu sababli, hozirda rasmiy mehnat faoliyati yuritayotgan barcha fuqarolarimizdan oʻz ish beruvchilaridan mehnat maʼlumotlarini my.mehnat.uz tizimiga kiritishlarini talab qilishlarini soʻraymiz. Ishlamayotgan fuqarolarimiz esa yashash hududlaridagi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlariga murojaat qilib, oʻz mehnat daftarchalaridagi maʼlumotlarni bepul tarzda raqamlashtirib olishlari mumkin. Zero, oʻz vaqtida qilingan toʻgʻri harakat – kelajakda sizning munosib va kafolatlangan pensiya taʼminotingiz uchun eng muhim poydevor boʻlib xizmat qiladi.