HIMOYa ORDERI NIMA VA UNI BERISh TARTIBI

Oʻzbekiston Respublikasining “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonuniga koʻra, himoya orderi — bu tazyiq yoki zoʻravonlikdan jabrlangan shaxsni davlat tomonidan himoya qilishni taʼminlovchi rasmiy hujjat hisoblanadi.

Ayollarga zulm yoki zoʻravonlik qilgan shaxslarga nisbatan qonunda belgilangan tartibda taʼsir choralari koʻriladi. Himoya orderi esa xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olishga qaratilgan individual choralardan biridir.

Xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlar deganda, ayollar huquqlarini himoya qiluvchi tegishli vakolatli organlar va tashkilotlarning tazyiq yoki zoʻravonlik sodir etishga moyil yoki uni sodir etgan, gʻayriijtimoiy xulq-atvorga ega shaxslarni aniqlashga qaratilgan faoliyati tushuniladi.

Xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olish boʻyicha individual choralarni qoʻllashning asoslari quyidagilardan iborat:

– tazyiq va zoʻravonlik qurbonining murojaati;

– jismoniy yoki yuridik shaxslarning xabarlari;

– vakolatli organlar va tashkilotlar xodimlari tomoidan tazyiq va zoʻravonlik yoki ularni sodir etishga urinish faktlarini bevosita aniqlash;

– davlat organlari va boshqa tashkilotlardan olingan materiallar.

Zoʻravonlik holatlari aniqlanganda, xotin-qizlarni himoya qilish boʻyicha vakolatli organlar bu haqda darhol ichki ishlar organlariga xabar berishi shart.

Ichki ishlar organlari esa ogʻzaki yoki yozma tarzda kelib tushgan xabarlar asosida zudlik bilan chora koʻrishi lozim.

Himoya orderi tazyiq yoki zoʻravonlikdan jabrlangan shaxsga topshiriladi, uning nushasi esa zoʻravonlik sodir etgan yoki shunga moyil shaxsga beriladi.

Himoya orderini berish Oʻzbekiston Respublikasining mazkur qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 4-yanvardagi 3-son qarori bilan tasdiqlangan nizom asosida tartibga solinadi.

Himoya orderi ichki ishlar organining masʼul rahbari tomonidan rasman chiqariladi. Shu bilan birga, zoʻravonlik sodir etgan shaxs order shartlari, ularga amal qilmaslik oqibatlari va xulq-atvorini oʻzgartirishga qaratilgan tuzatish dasturlaridan oʻtish zarurligi haqida xabardor qilinadi.

Hududda zoʻravonlik holati yoki tahdidi aniqlangan paytdan boshlab 24 soat ichida order rasmiylashtirilishi shart. U roʻyxatga olingan paytdan kuchga kiradi va oʻttiz kungacha amal qiladi.

Himoya orderi quyidagi cheklovlarni oʻz ichiga olishi mumkin:

– tazyiq va zoʻravonlik qilishni taqiqlash;

– tazyiq va zoʻravonlik qurbonlari bilan uni sodir etgan shaxs tomonidan aloqa qilishni taqiqlash.

D. Yusupova, Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudining tergov sudyasi.