OILAVIY-MAIShIY ZOʻRAVONLIKKA “ChIDA” DEB YaShASh MUMKINMI?

Oila – inson hayotidagi eng muqaddas maskanlardan biri. U muhabbat, hurmat va ishonchga asoslanganda, jamiyatda barqarorlik va totuvlik yuzaga keladi. Ammo achinarlisi shundaki, ayrim hollarda aynan shu muqaddas maskan – oilada turli koʻrinishdagi zoʻravonliklar sodir boʻlmoqda. Bu esa nafaqat yakka shaxsning, balki butun jamiyatning barqarorligiga tahdid soladigan jiddiy muammodir.

Yurtimizda oilaviy-maishiy zoʻravonlikka qarshi kurashish maqsadida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, “Oilaviy (maishiy) zoʻravonlikdan himoya qilish choralari kuchaytirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida”gi Qonun qabul qilindi. Shu munosabat bilan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksining 59²-moddasi va Jinoyat Kodeksining esa 126¹-moddasi bilan oilaviy (maishiy) zoʻravonlik qilganlik uchun javobgarlik belgilandi.

Afsuski, koʻp hollarda ayniqsa ayollar zoʻravonlikka uchrasa-da, bu haqda gapirishni istamaydilar. Buning asosiy sabablari – “oila saqlanishi kerak” degan qadriyatga suyangan qarashlar, qoʻrquv, iqtisodiy bogʻliqlik va jamiyatdagi ayblovchi munosabatlardir. Natijada zoʻravonlik yillar davomida davom etadi, bu esa nafaqat ayol, balki farzandlarning ham ruhiy holati va kelajagiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Oilaviy-maishiy zoʻravonlikka qarshi kurashda faqatgina qonunlar yetarli emas. Bu borada jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, taʼlim muassasalarida zoʻravonlikka qarshi tarbiyaviy ishlar olib borish, psixologik yordam markazlari faoliyatini kuchaytirish zarur.

Zoʻravonlik – shaxsiy muammo emas, balki jamiyatning umumiy muammosidir. Agar biz jim qolaveradigan boʻlsak, har bir “chida” degan sukut kelajakda yana bir taqdirning vayron boʻlishiga sabab boʻladi.

Zoʻravonlikka qarshi kurashish – bu faqat davlat idoralari yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarning emas, balki har bir fuqaroning burchidir. Har bir joyda – oilada, mahallada, maktabda zoʻravonlikka nisbatan “chida” deb emas, balki qatʼiy “toʻxta!” deb yondashishni oʻrganishimiz kerak.

D.Yusupova, Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudining tergov sudyasi.