OILAVIY-MAIŞIY ZÖRAVONLIKKA “ÇIDA” DEB YaŞAŞ MUMKINMI?

Oila – inson hayotidagi eng muqaddas maskanlardan biri. U muhabbat, hurmat va işonçga asoslanganda, jamiyatda barqarorlik va totuvlik yuzaga keladi. Ammo açinarlisi şundaki, ayrim hollarda aynan şu muqaddas maskan – oilada turli körinişdagi zöravonliklar sodir bölmoqda. Bu esa nafaqat yakka şaxsning, balki butun jamiyatning barqarorligiga tahdid soladigan jiddiy muammodir.

Yurtimizda oilaviy-maişiy zöravonlikka qarşi kuraşiş maqsadida tizimli işlar amalga oşirilmoqda. Jumladan, “Oilaviy (maişiy) zöravonlikdan himoya qiliş çoralari kuçaytirilişi munosabati bilan Özbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga özgartirişlar va qöşimça kiritiş töğrisida”gi Qonun qabul qilindi. Şu munosabat bilan Özbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi Kodeksining 59²-moddasi va Jinoyat Kodeksining esa 126¹-moddasi bilan oilaviy (maişiy) zöravonlik qilganlik uçun javobgarlik belgilandi.

Afsuski, köp hollarda ayniqsa ayollar zöravonlikka uçrasa-da, bu haqda gapirişni istamaydilar. Buning asosiy sabablari – “oila saqlanişi kerak” degan qadriyatga suyangan qaraşlar, qörquv, iqtisodiy boğliqlik va jamiyatdagi ayblovçi munosabatlardir. Natijada zöravonlik yillar davomida davom etadi, bu esa nafaqat ayol, balki farzandlarning ham ruhiy holati va kelajagiga salbiy taʼsir körsatadi.

Oilaviy-maişiy zöravonlikka qarşi kuraşda faqatgina qonunlar yetarli emas. Bu borada jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltiriş, taʼlim muassasalarida zöravonlikka qarşi tarbiyaviy işlar olib boriş, psixologik yordam markazlari faoliyatini kuçaytiriş zarur.

Zöravonlik – şaxsiy muammo emas, balki jamiyatning umumiy muammosidir. Agar biz jim qolaveradigan bölsak, har bir “çida” degan sukut kelajakda yana bir taqdirning vayron bölişiga sabab böladi.

Zöravonlikka qarşi kuraşiş – bu faqat davlat idoralari yoki huquqni muhofaza qiluvçi organlarning emas, balki har bir fuqaroning burçidir. Har bir joyda – oilada, mahallada, maktabda zöravonlikka nisbatan “çida” deb emas, balki qatʼiy “töxta!” deb yondaşişni örganişimiz kerak.

D.Yusupova, Jinoyat işlari böyiça Amudaryo tuman sudining tergov sudyasi.