KASALLIKNING OLDINI OLISh MUMKIN

Diareya – bu defekatsiyaning koʻpayishi va buning natijasida najas konsistentsiyaning suyuqlashuvidir. Odatda ichning sutkasiga (koʻpchilik hollarda ertalab) bir marotaba kelishi meʼyor hisoblansa ham, doimo bunday boʻlavermaydi. Defekatsiyaga har xil omillar taʼsir etishi mumkin, yaʼni insonning yoshi, fiziologik holatlar, isteʼmol qilayotgan ozuqa mahsulotlari, ijtimoiy va madaniy omillar.

Diareya sindromi bilan boshlanuvchi kasalliklardan biri - botulizmdir. Botulizm kasalligi oxirgi yillarda koʻpayib borishi kuzatilmoqda. Bunga sabab uy sharoitida ozuqa mahsulotlari tayyorlashda, mahsulotlarni konservalashda yoʻl qoʻyilayotgan xatoliklardir. Botulizm kasalligi 15-80 foiz hollarda oʻlim bilan tugallanishi mumkin.

Sogʻlom odamda ich meʼyorda sutkasiga 3 marotabadan haftasiga 3 marotabagacha kelishi mumkin. Najas miqdorining konsistentsiyasi oʻzgarishi, hamda unda qon va hazm boʻlmagan ovqat qoldiqlarining boʻlishi kasallik belgisi hisoblanadi.

Demak, diareya – bu kuniga ichakning bir yoki bir necha bor suyuq massali najasdan boʻshanishidir. Oʻsimlik tolalari koʻp boʻlgan ozuqa mahsulotlarini koʻplab isteʼmol qiluvchilarda najas miqdori koʻp boʻlishi mumkin.

Bilamizki, odam organizmining meʼyorda faoliyat koʻrsatishi uchun aʼzolardagi mikroorganizmlar muayyan muvozanatda boʻlishi zarur. Ular muvozanatining buzilishi butun organizmning disgormoniyasiga olib keladi. Masalan, oshqozon-ichak sistemasining qismlariga bogʻliq boʻlgan holda har ikki mikrofloralar rivojlanadi (ogʻiz boʻshligʻidan tortib to sigmasimon, toʻgʻri ichakkacha). Bu mikrofloralar ovqat hazm qilishda, immunologik jarayonlarda, vitaminlar sintezida ishtirok etadilar. Har xil salbiy omillar taʼsiri hisobiga normal mikrofloralarning faoliyati buziladi va oshqozon-ichak sistemasining ham buzilishi – disbakterioz kelib chiqadi.

Disbakteriozning rivojlanishi nafaqat asosiy kasallikni, hattoki yondosh kasalliklarning ham klinik kechishini oʻzgartirib yuboradi.

Disbakteriozga olib keluvchi
sabablar esa fermentativ etish-movchiliklar, och qolish, notoʻgʻri ovqatlanish, avitaminoz, gormonal terapiya, allergik holatlar, ximiopreparat va antibiotiklar qabul qilish, immun tizimi faolligi susayishi, gijja invaziyalari, oʻt yoʻllari diskineziyasi, surunkali pankreatit, ichakda uzoq davom etuvchi yalligʻlanish jarayonlari va hokazolar.

Disbakteriozda infektsion jarayon generallashgan shaklda boʻlganda koʻngil aynishi, qusish, yuqori harorat, ich tez-tez, shilliqli, gohida qonli kelishi bilan kechadi. Ichakda koʻplab gazning toʻplanishi hisobiga qorinda kuchli ogʻriq paydo boʻladi. Diareya sindromi bilan kechuvchi boshqa kasalliklarning disbakteriozli diareyadan farqi intoksikatsiya belgisining tez rivojlanishidir, disbakteriozda esa jarayon yashirin kechib, asta-sekin rivojlanadi. Hatto maqsadga yoʻnaltirilgan davo choralari koʻrilganda ham disbakteriozda jarayon sekin va uzoq rivojlanadi.

Xulosa qilib aytganda, diareya bilan kechuvchi oʻtkir ichak kasalliklarining oldini olish eng muhim omil hisoblanadi. Bunday chora-tadbirlarga ichimlik suvlarini qaynatib ichish, meva va sabzavotlarni yaxshilab yuvgan holda isteʼmol qilish, konservalashda sterilizatsiya qoidalariga qatʼiy amal qilish, shaxsiy gigienaga rioya qilish va albatta diareya sindromi vujudga kelganda iloji boricha zudlik bilan shifokorga uchrashish darkor. Chunki kasallikka qanchalik erta tashhis qoʻyilib davolash choralari boshlansa, kasallikdan tuzalish holati shuncha tez va samarali boʻladi.

Shahlo MADAMINOVA, tuman koʻp tarmoqli poliklinikasi shifokori.

(Foto - http://www.med.uz)