ISTEʼMOLÇILAR HUQUQI — QONUN HIMOYaSIDA

15-mart — Butunjahon isteʼmolçilar huquqlari kuni munosabati bilan Qoraqalpoğiston Respublikasi Isteʼmolçilar huquqlarini himoya qiliş jamiyatlari Federatsiyasi tomonidan matbuot anjumani ötkazildi. Unda isteʼmolçilar huquqlarini taʼminlaş, aholining huquqiy madaniyatini yuksaltiriş, murojaatlar bilan işlaş samaradorligi kabi yönalişlarda amalga oşirilayotgan işlar yuzasidan atrofliça maʼlumotlar berildi. Tadbir isteʼmolçilar manfaatlarini himoya qiliş masalasi bugungi kunda ham dolzarb ahamiyat kasb etayotganini yana bir bor namoyon etdi.

Mamlakatimizda Butunjahon isteʼmolçilar huquqlari kuni 1996-yil 26-aprelda qabul qilingan “Isteʼmolçilarning huquqlarini himoya qiliş töğrisida”gi Qonun asosida nişonlanib kelinmoqda. Şuningdek, 2002-yil 28-noyabrda Vazirlar Mahkamasining isteʼmolçilar huquqlarini himoya qilişda jamoatçilik iştirokini kengaytirişga qaratilgan maxsus qarori qabul qilinib, bu sohadagi işlar yanada tizimli yölga qöyildi.

Matbuot anjumanida taʼkidlanganidek, har bir isteʼmolçi özining buzilgan huquqlari yoki qonun bilan muhofaza etiladigan manfaatlari himoya qilinişini sörab sudga, şuningdek, boşqa vakolatli davlat organlariga murojaat qiliş huquqiga ega. Isteʼmolçilar huquqlarining davlat tomonidan himoya qilinişi davlat hokimiyati va boşqaruvi organlari, şuningdek, sudlar tomonidan taʼminlanadi. Bu esa fuqarolarning qonuniy manfaatlarini himoya qilişda muhim huquqiy asos bölib xizmat qilmoqda.

Qoraqalpoğiston Respublikasi Isteʼmolçilar huquqlarini himoya qiliş jamiyatlari Federatsiyasi, şahar va tuman jamiyatlari tomonidan ötgan davr mobaynida qator amaliy işlar olib borilgan. Xususan, “Yuksak isteʼmol madaniyati sari”, “Isteʼmolçilar huquqlarini himoya qilişda qonun ustuvorligi” kabi mavzularda davra suhbatlari taşkil etildi. Şuningdek, “Biz barçamiz – isteʼmolçimiz”, “Isteʼmolçilar huquqi – qonun himoyasida” mavzularida tarğibot tadbirlari ötkazilib, aholiga qonun hujjatlarining mazmun-mohiyatini yetkazişga alohida eʼtibor qaratildi.

Keltirilgan raqamlar ham bu yönalişdagi işlar kölamini yaqqol körsatadi. 2025-yil davomida Qoraqalpoğiston Respublikasi Federatsiyasi, şahar va tuman jamiyatlariga Boş prokuraturaning işonç telefoni orqali 3 ta, Federatsiya markaziy apparatining 10 91 işonç telefoni orqali 113 ta, Telegram-bot orqali 4 ta hamda töğridan-töğri 351 ta murojaat kelib tuşgan. Uşbu murojaatlarni körib çiqiş va ijobiy hal etiş natijasida isteʼmolçilar foydasiga jami 658 million sömdan ortiq moddiy zarar undirib berilgan.

Şu bilan birga, ötgan yil davomida aholining huquqiy ongi va isteʼmol madaniyatini yuksaltiriş, fuqarolar manfaatlarini samarali himoya qiliş maqsadida jamoatçilik nazorati tartibida Qoraqalpoğiston hududida jami 12-marta örganiş işlari amalga oşirildi. Uşbu örganişlar natijalari böyiça tegişli maʼlumotlar mahalliy hokimliklarga, nazorat qiluvçi organlarga hamda Federatsiya markaziy apparatiga kiritilgan. Bundan taşqari, Federatsiya hamda uning hududiy tuzilmalari tomonidan bajarilgan işlar markaziy va mahalliy ijtimoiy tarmoqlarda, şuningdek, Federatsiyaning rasmiy saytida muntazam yoritib borilgan.

Joriy yilda ham bu boradagi işlar izçil davom etmoqda. 2026-yil yanvar-fevral oylari davomida Qoraqalpoğiston Respublikasi Federatsiyasi hamda şahar va tuman jamiyatlariga isteʼmolçilardan jami 66 ta murojaat kelib tuşgan. Mazkur murojaatlarning 36 foizi savdo sohasiga, 9 foizi gaz taʼminotiga, 10 foizi soğliqni saqlaşga, 9 foizi transportga, 24,2 foizi esa boşqa sohalarga töğri kelgan. Uşbu murojaatlarni hal etiş natijasida isteʼmolçilar foydasiga jami 80 million 104 ming 220 sömlik zarar qayta hisoblab berilgan.

Matbuot anjumanida bildirilgan maʼlumotlar isteʼmolçilar huquqlarini himoya qiliş borasida Qoraqalpoğistonda muayyan tizim şakllanganini, fuqarolarning murojaatlari eʼtibordan çetda qolmayotganini körsatdi. Eng muhimi, aholining huquqiy savodxonligi va isteʼmol madaniyatini oşirişga qaratilgan tarğibot işlari izçil davom etmoqda. Zero, har bir fuqaro öz huquqini bilsa va uni himoya qiliş yöllaridan xabardor bölsa, jamiyatda qonuniylik, adolat va masʼuliyat muhiti yanada mustahkamlanadi.