Teran ildizlardan kuç olgan naşr

Gazeta kaşf qilinganidan buyon bosma naşrlar nafaqat yangiliklar manbai, balki jamiyatni uyğotuvçi, fikr va dunyoqaraşni şakllantiruvçi qudratli qurol vazifasini ötab kelmoqda. Tarixga nazar taşlasak, bundan 92-yil muqaddam, yaʼni 1934-yilda hozirgi Amudaryo tumani hududida ham öz davrining ovozi bölgan 2 ta naşr bosmadan çiqa boşlagan edi. Ötgan yillar davomida uşbu gazetalar xalqimizni işonçli axborot bilan taʼminlaş, ularning maʼnaviyati va dunyoqaraşini yuksaltiriş, şuningdek, hududning ijtimoiy-iqtisodiy, maʼnaviy va maʼrifiy hayotidagi özgarişlarni tarix sahifalariga muhrlaş borasida eng muhim vosita bölib xizmat qildi. "Taraqqiyot közgusi" gazetasining bugungi kunlarga yetib kelişida sözning qadrini baland bilgan, haqiqatni qalam orqali xalqqa yetkazişda fidoyilik körsatgan köplab zahmatkaş ijodkorlarning, tajribali muharrir va muxbirlarning beqiyos hissasi bor. Ularning tinimsiz izlanişlari va ijodiy mehnatlari tufayli naşr uzluksiz ravişda çop etilib, tumanimiz ahlining eng yaqin hamrohiga aylandi. 27-iyun – Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kuni munosabati bilan bir asrdan kamroq vaqt davomida yuzlab fidoyi insonlarning mehnati singgan, davrning eng muhim jarayonlarini özida aks ettirgan sevimli gazetamizning boy tarixidan olingan eng asosiy va esda qolarli voqealarni eʼtiboringizga havola qilamiz.

• Tuman matbuotiga 1934-yilda tamal toşi qöyilgan bölib, “Taraqqiyot közgusi” gazetasi Qoraqalpoğiston Respublikasi sobiq Qipçoq tumanining “Sotsializm yöli” va Xorazm viloyati sobiq Manğit tumanining “Stalinçi” gazetalarining maʼnaviy-huquqiy vorisi sanaladi.

• Qipçoq tumanining “Sotsializm yöli” gazetasi muharrirligiga 1934-yil 22-fevralda qönğirotlik Rajab Hakimniyozov tayinlangan. Undan söng xöjaylilik Abdukarim Ibrohimov (1938-1941-yillar), Endirboy Jölliboyev (1941-1942-yillar), Sobir Yusupov (1942-1944-yillar), Aytjon Jumaniyozov (1943-yil), Nurumboy Jumaniyozov va Tursunboy Davlatboyevlar (1953-1957-yillar) uşbu lavozimda işlagan.

• “Sotsializm yöli” gazetasining birinçi soni 1934-yil 5-mayda lotin yozuvida bosib çiqarilgan.

• Manğit tumanida “Stalinçi” gazetasini taşkil etişga 1934-yil bahorida jurnalist Saʼdulla Örozov boşçilik qilgan va özi uning birinçi muharriri bölgan.

• “Sotsializm yöli” gazetasi tahririyati va bosmaxona dastlab Qipçoq qalʼasidagi Quljonboy ismli şaxsning paxta zavodi binosida iş boşlagan hamda gazeta oyiga beş marotaba çiqarila boşlagan.

• 1937-yilning oxirida har ikkala gazeta muharrirlari Rajab Hakimniyozov va Saʼdulla Örozov hamda ikkala tumanning bir guruh faollari nohaq ravişda “xalq duşmani” tamğasi bilan hibsga olingan. Ularning köpçiligi qiynoqlar natijasida qamoqxonada vafot etgan.

• 1946-yil kuzida taniqli yozuvçi Asan Begimov yordami bilan “Sotsializm yöli” gazetasi tahririyati va bosmaxona Qipçoq qalʼasidagi Yusufboy ismli şaxsning hovlisiga köçirilgan va şaroitlari birmunça yaxşilangan (38-bet).

• 1948-yil 15-mayda “Sotsializm yöli” gazetasi sahifasida Aziz Razzoqovning «III Internatsional» jamoa xöjaligi raisi kirdikorlarini foş qiluvçi «Yor-yor» nomli şeʼriy feletoni bosilib çiqqan. Uşbu feleton çop etilganidan söng, kolxoz raisi va uning şeriklari muxbir Aziz Razzoqovni vahşiylarça döpposlab azoblagan va gazeta nusxalarini tandirga taşlab yoqib yuborgan. Muxbirga qilingan tazyiqlar va nohaqliklar haqida 1948-yil 30-iyunda “Qizil Özbekiston” gazetasida Hotam Ikromovning “Qoraqalpoğistonda qişloq muxbirlari quvğin qilinmoqda” sarlavhali tanqidiy maqolasi çiqqan va aybdor rahbarlar işdan olinib, haqiqat tiklangan.

• 1957-yilning oxirida Manğit va Qipçoq tumanlari birlaştirilib, Amudaryo tumani taşkil qilingan. Uşbu ikkala tuman gazetalari negizida yangi “Amudaryo haqiqati” gazetasi taşkil topgan va ungan 1959-yilgaça Sobir Yusupov muharrirlik qilgan.

• 1962-yilda tuman gazetalari tugatilib, örniga Amudaryo, Beruniy va Törtköl tumanlarining “Kommunizm ğalabasi” nomli tumanlararo gazetasi çiqarilgan.

• 1965-yil 15-iyunda Amudaryo tumani gazetasi yana qayta tiklanib, tahririyat “Manğit” sakkiz yillik maktabining eski binosiga joylaştirilgan. Şu yil 1-iyulda uning ilk soni Sobir Yusupov muharrirligida yoruğlikka çiqqan.

• 1970-yillardan boşlab gazetani tayyorlaş jarayoni yengillaşib, matnlar linotip maşinasida terila boşlagan.

• 1991-yildan söng gazeta öz-özini moliyalaştiriş tizimiga ötgan va iqtisodiy qiyinçiliklarga qaramay, “Oq oltin” jamoa xöjaligi, “Yulduz” hissadorlik jamiyati va “Manğit ip yigiruv fabrikasi” kabi homiylarning moliyaviy kömagida çop qilib kelingan.

• 2004-yildan eʼtiboran gazeta qörğoşin harflarda emas, balki kompyuterda sahifalanib, “Nukus poligrafkombinati”da ofset usulida bosila boşlagan.

• 2012-yildan boşlab tuman gazetasi “Taraqqiyot közgusi” nomi bilan çop qilib kelinmoqda.

Bugungi kunda Amudaryo tumanida ötmişdagi ana şunday teran va mustahkam ildizlardan kuç olgan “Taraqqiyot közgusi” gazetasi, şuningdek, Amudaryo televideniyesi hamda amunews.uz veb-sayti samarali faoliyat yuritmoqda. Uşbu ommaviy axborot vositalarining jonkuyar ijodiy jamoasi hamda öz hayotini şu sohaga bağişlagan amudaryolik faxriylarning maşaqqatli mehnatlari davlatimiz tomonidan doimo munosib eʼtirof etib kelinmoqda. Xususan, joriy yilgi kasb bayrami munosabati bilan gazetaning sobiq muharriri Xonimjon Rajabova “Mehnat faxriysi” kökrak nişoni bilan, gazetaning fotomuxbiri Mahmudjon Şomurodov va “Amudaryo televideniyesi” tahririyati operatori Ravşanbek Bahromovlar “Öatan pidayisi” kökrak nişoni bilan taqdirlandilar. Bu kabi yuksak eʼtibor ijodkorlarni yangi marralar sari ruhlantiradi.