TOʻYLARIMIZ IXChAMLAShDI, AMMO MUAMMOLARIMIZ KOʻP

Xonadonlarimizga toʻyga aytilsa, quvonib ketamiz. Koʻnglimiz yorishadi. Ich-ichimizdan: «Ilohim, toʻylar koʻp boʻlsin», - deya tilak tilaymiz. Chunki oʻzbekning toʻylari xuddi tantanali bayramday oʻtadi. Uzoq vaqt bir-birlari bilan koʻrisholmay yurgan qavm-qarindoshlar, doʻst-u qadrdonlar toʻy bahona diydorlashadilar, bir-birlarining quvonchiga sherik boʻlishib, muborakbod etishadi.

Bizning «Xizr eli» ovulimizda kelin va sunnat toʻylari, oilaviy marosimlar, tugʻilgan kun va shunga oʻxshash tadbirlar mahalla faollaridan iborat toʻy oʻtkazish boʻyicha maxsus komissiyaning taklif va tavsiyalari asosida oʻtkaziladi. Iloji boricha toʻylarimizni tartib-intizomli, ixcham va madaniyatli, isrofgarchiliklarsiz oʻtkazishga harakat qilamiz. Ayniqsa, kelin toʻylarini oʻtkazish bilan bogʻliq muammolar asta-sekin oʻz yechimini topmoqda. Yaʼni, mahallamizda "palatka” qurib qiz yigʻin oʻtkazish, ertasiga qiz uzatish toʻyi qilish bir muncha ixchamlashtirildi. Qiz yigʻin toʻyxonada yoki uy ichkarisida oʻtkaziladigan, bu marosimda faqat taklif qilinganlar ishtirok etadigan boʻlishdi. Ertasiga qizning ota-onasinikida dasturxon yozib, odam yigʻilmay, bir-ikki qarindosh va qizning dugonalari kelinni kuyovnikiga uzatib ketishadi. Avvalgiday bugun qiz yigʻin, ertaga toʻy, deb sarf-xarajatlar qilishga barham berildi. Kuyov tomonida oʻtkaziladigan toʻy ham ancha ixchamlashtirildi. Kech-qurungi nikoh toʻyi bazmi 2,5-3 soatdan oshmaydigan boʻldi. Yaʼni kechqurun soat 18 dan 21 gacha qilib belgilandi.

Xalqimizda: «Sinalmagan otning sirtidan oʻtma» degan ibratli maqol bor. Telefon vositasida tanishib, turmush qurgan yoshlar salgina vaqtdan soʻng ajrashib ketayotganlari qancha? Mahallamizda bunday noxush holatlarning oldini olish maqsadida ikki yosh yashaydigan ovul va mahallalarning katxudolari bilan gaplashishga, muammoni ijobiy hal etishga jiddiy eʼtibor berilyapti. Baʼzan qiz yoki yigit yashaydigan mahalla, hatto qoʻshni tumanlarga chiqib, masalaga oydinlik kiritishimizga toʻgʻri keladi. Shunday vaziyatlarda kuyov boʻlmish avval ham uylangan, baʼzan esa oilasidan ajrashmay turib, yosh qizlarning boshini aylantirib yurgan boʻladi. Yoshlarimizning hayotga, muqaddas oila qurishga loqayd va yengil qarashi natijasida jamiyatda notinch oilalar safi oshib boraveradi.

Bizning «Xizr eli» MFYda esa oila qurayotgan yoshlar bilan alohida suhbatlar oʻtkazilib, ularning oilaviy hayotga nechogʻlik tayyor yoki tayyor emasligiga jiddiy eʼtibor beriladi. Shu sababli mahallamizda ajrimlar, oilalarda notinchliklar yoʻq.

Lekin guruch kurmaksiz boʻlmagani kabi kelin koʻylak, toʻy sayridagi mashinalar borasida ancha tortishuvlar boʻlib turadi. Kelin boʻlmish qizlarimiz yelkalari ochiq koʻylaklarni 2-3 soat kiyish uchun oilasining bir oylik rizqini goʻzallik salonlariga olib borib berishadi. Oʻzi tushayotgan xonadonga bu qanchalik jabr boʻlishini oʻylab ham oʻtirishmaydi. Kuyov yigitlarimiz esa boʻlgusi umr yoʻldoshlarining yarim ochiq badanlarini oʻzga nigohlardan qizgʻanishni ham bilishmaydi. Yoki yigitlarimiz shunchalik oriyatsizmi, deb oʻylanib qoladi odam.

Xalqimizda: «yozgan dasturxoning qiyofangni, maʼrakang - el-yurtga munosabatingni belgilaydi», - degan hikmat bor. Chiroyli va kamtarona yasatilgan dasturxon atrofida mehmonlar bemalol, qisinib-qimtinmay oʻtirishadi, huzur qilib yeb-ichishadi. Haddan tashqari bashang dasturxon ham, hashamatli maʼraka ham mehmonlarda noqulaylik tugʻdiradi. Buni koʻp bora kuzatganmiz. Kam xarajatli oilalarning sohiblari oʻzlarini gʻarib his etishadi, dillari ogʻriydi. Shu bois, mahallamizda oʻtkazilayotgan toʻylarda ortiqcha toʻkin-sochinlikka barham berildi. Boylikni toʻyda koʻz-koʻzlab, kam-xarjroq qoʻni-qoʻshni va ovuldoshni noqulay ahvolga solib, dangʻillama toʻy qilish shartmi?

Muqaddas hadislarida: «Allohning barcha bandalari tengdir, biri-biridan ziyoda emasdir. Agar kimdaki bitta non ortiq boʻlsa, uni umumga maqtanmasin, balki oʻzgalar bilan baham koʻrsin. Shu ortiqcha nonni yaratgan Egam sizga sinov uchun bergandir», - deyiladi.

Demak, xalq bilan hamjihat, ahil-inoq boʻlib yashash, dabdaba-yu hashamdan oʻzini tiyish ham saodat, ham Alloh yoʻlida ibratdir.

Ilohim, xalqimizda toʻylar, yaxshi kunlar koʻp boʻlsin, mehr-oqibat va hamjihatlikdan  ayirmasin.   Oilalarimiz   tinch,  xonadonlarimiz   fayzli boʻlsin.

Eldoshboy JUMAMURODOV,

«Xizr eli» mahalla fuqarolar yigʻini raisi.

(Foto - http://kelin-kuyov.uz)