SOLIQ TIZIMIDAGI ISLOHOTLAP OʻZ SAMAPASINI BEPMOQDA

Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlat oʻzining ichki va tashqi vazifalarini, har xil ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan mablagʻlarning asosiy qismini soliqlar orqali toʻplaydi. Jumladan, soliqlar respublika va mahalliy byudjetlar daromadlarini shakllantiradi, aholining turmush darajasini tartibga solib turadi. Soliqlarning iqtisodiy mohiyati davlat bilan yuridik va jismoniy shaxslar oʻrtasida vujudga keluvchi majburiy toʻlovlarga asoslangan moliyaviy munosabatlar bilan ifodalanadi. Bu moliyaviy munosabatlar maxsus ijtimoiy xarakterga ega boʻlib, milliy daromadning bir qismi boʻlgan pul mablagʻlarini davlat ixtiyoriga safarbar qilishga xizmat qiladi.

Soliq siyosati borasida Oʻzbekiston Pespublikasida olib borilayotgan islohotlar oʻzining samarasini koʻrsatmoqda. Davlat bilan korxonalar oʻrtasidagi munosabat endilikda faqat soliq orqali amalga oshiriladigan holatga aylanmoqda.

Hozirgi sharoitda respublikamizda soliqqa tortish tizimining samarali modelini yaratish yuzasidan olib borilayotgan izlanishlar natijasida soliq tizimini takomillashtirish, aholi va tadbirkorlarning soliq yukini kamaytirish borasida keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. Soliq qonunchiligiga kiritilayotgan oʻzgartirishlar, jismoniy va yuridik shaxslarga taqdim etilayotgan yengillik va imtiyozlar oʻz samarasini bermoqda.
Prezidentimizning “Oʻzbekiston Pespublikasining 2018-yilgi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlar prognozi va Davlat byudjeti parametrlari toʻgʻrisida”gi qarori hamda “Soliq va byudjet siyosatining 2018-yilga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlari qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Pespublikasining ayrim qonuni hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qonun qabul qilindi. Mazkur xujjatlarda ham soliq yukini yanada kamaytirish, soliq solish mehanizmini har jihatdan soddalashtirishga, soliq maʼmurchiligini takomillashtirishga alohida eʼtibor qaratilgan.

Jumladan, birgina foyda va obodonlashtirish hamda ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soliqlarining birlashtirilishi natijasida ham soliq toʻlovchilarga yengilliklar yaratildi. Ilgari foyda soligʻi stavkasi 7,5 foiz, obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soligʻi stavkasi 8 foizni tashkil etgan. Endilikda ushbu soliq staqkasi avvalgi 15,5 foiz oʻrniga 14 foiz qilib belgilandi. Bundan tashqari, soliq kodeksining bir qancha moddalariga ham oʻzgartirishlar kiritildi.

Soliq tizimidagi bu kabi oʻzgartirishlar soliq toʻlovchilariga, jumladan, tadbirkorlarga qator qulayliklar, oʻz navbatida erkinliklarni ham yaratib berdi. Bu esa, albatta, ularning faoliyatiga ijobiy taʼsirini koʻrsatmoqda. Holbuki, joriy yildan koʻzlangan maqsad ham tadbirkorlar faolligini oshirish, ularning sonini koʻpaytirishga qaratilgan.

Muyassar ShOMUPODOVA, Oliy harbiy bojxona instituti 1-kurs tinglovchisi.