EKSTREMIZMGA QARShI KURAShISh yangi qonun bilan tartibga solinadi

Global muammoga aylangan ekstremizmga qarshi kurashish borasida xalqaro miqyosda ham, mamlakatimizda ham qator qonun va qonunosti hujjatlari qabul qilingan.

Shular jumlasida, yaqinda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senatda maʼqullangan, Prezidentimiz tomonidan imzolanib, shu yilning 31-iyul kuni eʼlon qilingan “Ekstremizmga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonun ham ekstremizmga qarshi kurashish sohasidagi munosabatlarni tartibga solish boʻyicha qator chora-tadbirlarni oʻzida jamlagani bilan ahamiyatlidir.

Qonunga koʻra ekstremizm – ijtimoiy-siyosiy vaziyatni beqarorlashtirishga, Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga, hokimiyatni zoʻrlik ishlatib egallashga va uning vakolatlarini oʻzlashtirib olishga, milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qoʻzgʻatishga qaratilgan harakatlarning ashaddiy shakllari ifodacidir. Ekstremistik faoliyat esa Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumi asoslarini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga, hududiy yaxlitligi va suverenitetini buzishga, hokimiyat vakolatlarini egallashga yoki oʻzlashtirishga, qonunga xilof qurolli tuzilmalar tuzishga yoki ularda ishtirok etishga, terrorchilik faoliyatini amalga oshirishga, zoʻrlik yoki zoʻrlik ishlatishga oshkora daʼvat qilish bilan bogʻliq holda milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qoʻzgʻatishga, jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga tahdid soluvchi materiallarni tayyorlash, saqlash, tarqatish yoki namoyish etishga, shuningdek, ekstremistik tashkilotlarning atributlarini yoki ramziy belgilarini tayyorlash, saqlash, tarqatish yoki namoyish etishga, biror-bir ijtimoiy guruhga nisbatan siyosiy, mafkuraviy, irqiy, milliy, etnik yoki diniy adovat yoxud dushmanlik sababli ommaviy tartibsizliklarni amalga oshirishga, yuqoridagi kabi harakatlarni amalga oshirish uchun oshkora daʼvat qilishga qaratilgan harakatlarni rejalashtirishga, tashkil etishga, tayyorlashga yoki sodir etishga doir faoliyatdir.

Qonunning 4-moddasida koʻrsatilganidek, mamlakatimizda inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligini taʼminlash, oshkoralik muhitini yaratish, javobgarlikning muqarrarligini anglatish ekstremizmga qarshi kurashishning asosiy printsiplari hisoblanadi. Undan tashqari, ekstremizmning oldini olishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish hamda bu boʻyicha aholining huquqiy ongi va madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini shakllantirish kabilar davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari hisoblanadi.

Qonunning 6-moddasiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekstremistik faoliyatning har qanday koʻrinishlari, yuridik shaxslar tashkil etilganda ularni ekstremistik tashkilotlarning nomi bilan adashtirib yuborish darajasida bir xil yoki oʻxshash boʻlgan belgilarni oʻz ichiga olgan nomlardan foydalanish taʼqiqlanadi.

Qonunning 2-bobida aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini shakllantirish, ekstremistik faoliyatni amalga oshirishga yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisida rasmiy ogohlantirish chiqarish, yuridik shaxs tomonidan ekstremistik faoliyat amalga oshirilishiga yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisida taqdimnoma kiritish, ekstremistik materiallarni olib kirish, tayyorlash, saqlash, tarqatish va namoyish etishni taʼqiqlash, ekstremizmni moliyalashtirishni taʼqiqlash, yuridik shaxsning faoliyatini toʻxtatib turish, tashkilotni ekstremistik tashkilot deb topish kabi ekstremizmning oldini olishga doir chora-tadbirlar koʻrsatib oʻtilgan.

Rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradigan mazkur Qonunda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar ekstremistik faoliyatni amalga oshirganlik uchun qonunga muvofiq javobgar boʻladi, deyilgan. Agar shaxs ekstremistik faoliyatda ishtirok etishni oʻz ixtiyori bilan rad etib, tegishli davlat organlariga xabar bersa, ogʻir oqibatlarning va ekstremistlarning maqsadlari amalga oshishining oldini olishga faol koʻmaklashsa, qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikdan ozod etilishi ham qonunda belgilangan.

Qonundagi talablarni bajarish va ekstremizmga qarshi kurashish, ekstremistlarning qora niyatlari amalga oshishiga yoʻl qoʻymaslik har birimizning vazifamiz hisoblanadi.

Dilshod IBRAGIMOV,

tuman Ichki ishlar boʻlimi boshligʻi, podpolkovnik.