NIMA UChUN KITOB OʻQIShIMIZ KERAK?
enamdan, momomdan koʻp ertak eshitganman. “Momom aytgan ertaklar”, “Enamning xotiralari” kabi oʻnlab daftarlarim bor ekan bisotimda. Bu ertaklar bir bor ekan, bir yoʻq ekan deb boshlanmas, ertaklarga ham oʻxshamas, oʻqigan kitoblarimda ham deyarli bunday voqea-hodisalarni uchratmaganman...
...Qaysidir zamonda, yerda yo osmonda, haqiqatmi, yolgʻonmi bilmadim-u polvonqomat koʻrinsa ham tayoqqa suyanib yuradigan “Hoʻhoʻ” laqabli duduqlanib gapiradigan odam boʻlgan ekan. Hoʻhoʻ bolalar bilan oʻynar, itlarni yaxshi koʻradigan, qishloqdan-qishloqqa koʻchib yuradigan Hoʻhoʻ ekan... Bir kuni qishloqlarga yomonlar kela boshlabdi. Yomonlar juda koʻp va yomon ekan. Odamlar qoʻrqib, yurtlaridan ketishga chogʻlanishibdi. Shunda Hoʻhoʻ, uzilib - uzilib, ushbu gaplarni, aytibdi:
– Sen Oqsoqol, sen Botirbola, sen Chopqirbolasan. Men Hoʻhoʻman. Sizlar aytgansizlar, Hoʻhoʻman. Hoʻhoʻning koʻzi qop-qora, Hoʻhoʻ qorongʻini koʻradi. Hoʻhoʻ yaxshi eshitadi, yaxshi hidlaydi. Nurbuva aytgan qishloq yolgʻon emas, qishloq haqiqat. Qishloqda yolgʻon yoʻq, qishloq yaxshi degan. Bu uy... Hoʻhoʻning uyi bor, Hoʻhoʻning uyi koʻp. Yomgʻir yogʻsa yaxshi, xushboʻy, xushboʻy boʻladi havo. Eshaklar hangrasa, itlar vovullasa, mollar maʼrasa yaxshi. Ketmanglar, bu uy, bu uy...
nega birlashgan? Odamlar nima uchun kurashgan? Hoʻhoʻ nima dedi?.. Endi-endi oʻylayapman bu savollarni. Hoʻhoʻ Vatan haqida gapirgan. Odamlarning koʻnglidagi Vatanini yuziga aytgan. Xalqni uygʻotgan. Balki bu gaplarni Nurbobo yoki Oqsoqol aytganida odamlar birlashmasdi. Hoʻhoʻ dushman nimaligini, urushning qanday boʻlishini bilmaydi, hatto, Vatan haqida gapirayotganini ham his qilmasa kerak. Ammo u rost gapirayapti, koʻnglidagini aytayapti...
nos yoki tamaki chekmayman, aroq ichmayman. Topgan pulimni ham koʻcha sangʻib oʻtkazishga isrof qilmayman. Oʻqiyapman, oʻrganayapman, tengdoshlarim ila gʻoyibona suhbatlashayapman. Oʻzbek va jahon adabiyotidan mutolaa davomida oldin tushunmagan maʼnolarni tushunayapman. Vatan farzandlarini kutayapti. Farzandlarini har qachongidan ham koʻp sogʻingan. Vatan dunyo hamjamiyatida oʻz munosib oʻrnini izlayapti. Xalqlarga oʻz soʻzini aytayapti. Bugun, “maʼnaviy xujum”, “gʻoyaviy kurash”, “mafkuraviy himoya” kabi iboralar tez-tez gapirilayapti. Xavfli guruhlar odamlarning ongini, koʻnglini zaharlashga harakat qilishayapti. Tahlikali zamon... Jangoh maydonida ilm, texnologiya, soʻz boʻy koʻrsatayapti.
Mana, nima uchun kitob oʻqishimiz kerak? Tomirimizda qon oʻrnida loqaydlik oqayotgandek, goʻyo. “Men qilmadim, men koʻrmadim? Bu mening ishim emas? “U birovning bolasi”... Qandaydir yangilik eshitsak, ogʻzimiz ochiladi –Oʻhhoooʻ, bu Xitoy bilan Koreys balo-da? Aqlning bor-yoʻgʻi shu Yevropa degan tomonlarda-da, bizda esa, hech vaqo yoʻq. Yangiliklarning tub zamiriga nazar solar ekanmiz, qadim charx ovozi yangraydi.
Nega kitob oʻqishimiz kerak? Javob izlaymiz: Dunyoning har yerida ishlab yurgan baʼzi yurtdoshlarimiz Vatanga qaytarish uchun! Kelgusi avlod qaramlikka, mutelikka mahkum boʻlmasligi uchun! Bobolar kun kelib men kabi dangasa avlod yaxshi yashashi uchun emas, aksincha, yurt oldidagi qarzini, tiriklik burchini, Vatan maʼnosini chuqur anglaganliklari sabab yomonlarga qarshi kurashganlar. Oʻylab qolaman, toʻqlikka shoʻxlik qilishimizga kim huquq bergan, uyquli ong birla yashashga haqqimiz bormi? Oʻzbekiston atalmish Vatan borligi sabab kitob oʻqishimiz kerak!
Shohzod Anvar.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
