SUMALAK SAYLI BOʻLIB OʻTDI

Xalqimizning eng qadimiy, milliy bayrami Navroʻz – yaʼni bahoriy tengkunlikni doimo orziqib, koʻngillarimiz talpinib kutamiz. Ushbu bayramning uzviy qismi hisoblanmish sumalak saylini sogʻinamiz. Bu bejiz emas. Boisi har yili qoʻni-qoʻshni, yaqinlar bilan koʻpchilik boʻlib qaynatiladigan bu darmonbaxsh taomning toti yil boʻyi tilingizdan ketmaydi, chor-atrofdagi mahalladoshlarga kosalab tarqatish asnosida keksalarning qiladigan duolaridan koʻnglimiz togʻday koʻtariladi.
Doshqozon atrofidagi qoʻling-qoʻlingga tegmay, yugurib-yelib, sumalak maysasini kelida tuyib, olov yoqib, suv tashib qilingan mehnatlar charchogʻi sumalak qirmizi rangga kirib, pishganidan darak berganida butun vujudingdan chiqib ketganday boʻladi goʻyo. Oʻyin-kulgular, hazil-mutoyibalar va ezgu tilaklar saylga oʻzgacha shukuh bagʻishlaydi.

Shu yil 14-mart kuni 33-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻqituvchilar jamoasi ham oʻzlari mehnat qilayotgan maktab hovlisida sumalak saylini oʻtkazishdi.

Avvalo – shuni taʼkidlash kerakki, maktab pedagogik jamoasi oʻquvchi-yoshlarga bugungi kun talablariga monand taʼlim-tarbiya berishmoqda. Bitiruvchilari orasida koʻplab mohir oʻqituvchilar, taniqli shifokorlar, sanʼat ustalari yetishib chiqmoqda. Boks boʻyicha xalqaro musobaqalar gʻoliblarini, Oʻzbekiston chempionlarini tarbiyalagan taʼlim maskanida yilning muhim sanalari, qutlugʻ kunlarni munosib nishonlashga ham ulkan ahamiyat beriladi.

Sumalak bahona diydorlashish, hayotiy saboqlaridan bahramand boʻlish niyatida taklif etilgan ovulning nuroniy onaxonlari, faxriy oʻqituvchilar koʻmagida yoshlar yugurib-yelib xizmat qilishdi. Onaxonlar maslahatlariga koʻra, sumalak tayyorlash jarayoni boshlab yuborildi.

Maʼlumki, sumalak pishirishning ham oʻziga xos, qatʼiy amal qilinadigan tartib-qoidalari bor. U shunchaki koʻpchilik boʻlib yigʻilishib taom tayyorlash emas, balki asrlar osha avloddan avlodga oʻtib, yashab kelayotgan xalq qoʻshiqlari, laparlari, oʻyinlari ijro etiladigan, oʻtin yorayotgan, suv tashiyotgan yigitlarning abjirligi, kuchliligini, qizlarning sumalakka andarmon ayollarga koʻmaklashishida chaqqonligi, odobi va muomalasi sinovdan oʻtkazilgan. Mazkur maktabda ham sumalak sayli ana shunday tartib-qoidalari, oʻyin-kulgulari, raqslari bilan oʻziga xos esda qolarli tarzda oʻtkazildi.

Mahallaning faol onaxonlari maslahatlariga koʻra maktab hovlisida ertalabdan sumalak uchun zarur boʻlgan narsalar taxt qilib qoʻyildi. Ushbu taom uchun muhim boʻlgan bugʻdoy maysasini oʻquvchilar kelida tuyib, yetkazib turdilar. Undan chiqqan shirali suv ketma-ket doshqozonga solinib, maromiga yetgunicha qaynatildi. Bitiruvchi sinf oʻquvchilari, ayniqsa, gʻayrat bilan mehnat qilib, onaxonlar, ustozlari duosini olishdi. Sumalakka hissa qoʻshish niyatida kelgan barcha ishtirokchilarga dasturxon ham yozilib, taomlar tortildi.

Oʻzgacha mehr bilan qilingan mehnatlar samarasi – totli taom tayyor boʻlganidan soʻng, barcha oʻquvchilarga, chor-atrofdagi xonadonlarga tarqatildi.

Ushbu tadbirning oʻzi oʻquvchi-yoshlar uchun Navroʻz bayramining uzviy qismi – sumalak sayliga xos xalqimizning qadimiy va hamisha navqiron urf-odatlari, anʼanalarining qadr-qimmatini yaqqol koʻrsatib beruvchi bir hayotiy saboq boʻldi.

O.PAJABOVA.