Botulizm kasalligi haqida oʻquvchilarga tushunchalar berib boriladi

Botulizm – ovqatdan zaharlanish tufayli yuzaga keladigan va oʻz vaqtida davolanmasa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kasallikdir. Botulizm asosiy sababchisi klostridium botulinum tayoqchalarining vegetativ shakli chaqiradigan oqsillardan iborat neyrotoksin boʻlib, kislorodsiz sharoitda oʻsadigan mikroblar oilasiga mansubdir. Botulizm tarqatuvchilari tabiatda keng tarqalgan boʻlib, chidamli va chidamsiz xillari uchraydi. Sporalari besh soat qaynatilganda ham oʻlmaydi, tashqi muhitda yillar saqlanishi mumkin. Spora qachonki, oʻziga qulay sharoit yaratilsa, qobiqdan chiqadi va rivojlanadi.

Botulizm mikroblari tuproqdan suv, meva, sabzovot, oziq-ovqatlarga oʻtadi va ulardan konservalar tayyorlash jarayoniga toʻliq rioya qilinmaslik sababli ushbu kasallik kelib chiqadi, inson hayotiga xavf soladi. Botulizm mikroblari yopiq konserva bankalarida rivojlanib, kuchli zahar – toksin ishlab chiqaradi. Toksin tashqi muhit omillariga, yuqori va past haroratga, yorugʻlikka, chayqalishlarga chidamli hisoblanadi. Ularning yana bir xususiyati oshqozon-ichak yoʻlida ovqat hazm qilish fermentlari taʼsirida buzilmaydi va parchalanmaydi. Botulizm zaharlari juda koʻp kimyoviy zaharlar, hatto, sinil kislotasidan 1000 marotaba kuchli. Faqat konserva zavodi hamda sexlardagi abtoklavda yuqori bosim ostida, 120 gradus haroratda tayyorlangan goʻsht, baliq, meva-sabzovot mahsulotlari konservalarida mavjud boʻlgan botulism mikrobining sporasi yoʻqolib oʻladi.

Bu xavfli kasallik, uning belgilari, oqibati haqida oʻquvchilarga juda koʻp tushunchalar berib boramiz. Biologiya darslari davomida ushbu mikrobning xususiyatlarini kengroq oʻrgatib, oʻquvchilarning tasavvurini kengaytirishga harakat qilamiz. Uyda xonaki sharoitda tayyorlangan konserva mahsulotlarini yeyishda juda ehtiyot boʻlishlarini tavsiya qilamiz.

Zero, har qanday kasallikning oldini olish, davolashdan koʻra samaralidir.

Tursunboyeva Farida, 44-sonli maktabning biologiya fani oʻqituvchisi.