DEMOKRATIK HUQUQ VA ERKINLIKLAR KONSTITUTsIYa VA QONUNLAR BILAN HIMOYa QILINADI

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 13-moddasida belgilangan ushbu qoidaning hayotiy ifodasi bugungi kunda hayotimizning har bir jabhasida

namoyon boʻlmoqda.

Maʼlumki, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 35-moddasi har bir shaxsga bevosita oʻzi va boshqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqini kafolatlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Amudaryo tuman boʻlimi ham oʻz vakolat doirasida fuqarolarning murojaatlari bilan ishlashga masʼul hisoblanadi.

Boʻlimning 9 oylik faoliyatiga qisqacha toʻxtaladigan boʻlsak, boʻlimga jami 168 ta ariza va shikoyat kelib tushgan boʻlib, ushbu murojaatlarning 143 tasi ariza, 25 tasini shikoyat tashkil qilgan. Kelib tushgan murojaatlarning 158 tasi hal qilingan. Shundan qanoatlantirilgan ariza va shikoyatlar 102 tani, huquqiy tushuntirish berilgan murojaatlar 56 tani tashkil qiladi. Shu davr mobaynida bevosita shaxsiy qabulda jami 151 nafar, sayyor qabullarda 17 nafar fuqaro qabul qilindi.

Boʻlim tomonidan 2020-yil 3-chorak davomida sudlarga 25 nafar fuqaroning manfaatida arizalar kiritilib, shundan 24 tasi qanoatlantirildi. Daʼvo arizalarning 21 tasi fuqarolik sudlariga, 4 tasi maʼmuriy sudlarga kiritilib, ular asosan fuqarolarning mehnat huquqi, pensiya taʼminoti, mansabdor shaxslarning gʻayriqonuniy xatti-harakati bilan bogʻliq ishlardir. Kiritilgan daʼvo arizalari natijasida fuqarolarga jami 68 million 756 ming soʻm ish haqlari, moddiy va maʼnaviy zararlar undirib berildi.

Boʻlim faoliyatining fuqarolarning huquq va erkinliklari bilan bogʻliq yana bir yoʻnalishi bu monitoring va oʻrganishlardir.

Boʻlim tomonidan 3-chorak davomida jami 62 ta idora va tashkilotlarda monitoring va oʻrganishlar oʻtkazilib, uning asosiy qismi inson huquqlarini himoya qilish sohasiga toʻgʻri keldi.

Oʻtkazilgan oʻrganish va monitoringlar davomida idora va tashkilotlar tomonidan yoʻl qoʻyilgan jami 7560 ta qonun buzilish holatlari aniqlandi. Ushbu jarayonlarda fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar asosida aniqlangan qonunbuzilish holatlari boʻyicha idora va tashkilotlarga jami 88 ta taqdimnomalar kiritildi. Kiritilgan taqdimnomalarga asosan 4 nafar shaxs intizomiy javobgarlikka tortildi, byudjetga va fuqarolarga jami 1 mlrd. 32 mln. soʻmdan ziyod pul mablagʻlari qaytarildi.

Konstitutsiyaning 44-moddasiga koʻra, har bir shaxsga oʻz huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalarining gʻayriqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kafolatlanadi.

Oʻtgan toʻqqiz oy davomida Adliya boʻlimi tomonidan 4 nafar mansabdor shaxsga nisbatan fuqarolarning murojaatlari bilan ishlashda yoʻl qoʻyilgan xato va kamchiliklari uchun maʼmuriy bayonnomalar rasmiylashtirildi.

Shuningdek, idora va tashkilotlarning 3 nafar xodimiga nisbatan davlat xizmatlarini koʻrsatishda va 1 nafar mansabdor shaxsga oʻz xodimi mehnat huquqini poymol qilgani sabab maʼmuriy javobgarlikka tortish yuzasidan tegishli idoralarga maʼmuriy takliflar berildi.

Maʼlumki, Konstitutsiyamizning 15-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi soʻzsiz tan olinadi.

Davlat, uning organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq ish koʻradilar. Ammo amaliyotda koʻrayapmizki, ayrim fuqarolarning bu borada bilimi pastligi, qonun talablarini tan olmasligi oqibatida davlat idoralariga asosli va asossiz talablarni qoʻyishi, davlat xizmatchilarini haqorat qilishi, boshqa fuqarolarning haq-huquqlarini tan olmasligi kabi salbiy holatlarga guvoh boʻlmoqdamiz. Yana ayrim davlat xodimlarining fuqarolar oʻz haq-huquqini talab qilib bilmaganidan foydalanib, oʻz bilganicha ish tutib, murojaatlarni tegishli tartibda qabul qilmaslik, murojaatga bepisand muomalada boʻlish yoki umuman javob bermaslik holatlari ham kuzatilmoqda. Shularni hisobga olib, fuqarolarning huquqiy ongi va madaniyatini yanada oshirish yuzasidan boʻlim tomonidan oʻtgan 9 oy davomida ommaviy axborot vositalarida 279 ta chiqishlar qilindi, ogʻzaki huquqiy targʻibot 201 tani, koʻrgazmali targʻibot 36 tani tashkil qildi. Jami 528 ta targʻibot tadbirlari oʻtkazilib, bunga mingdan ortiq fuqaro qamrab olindi.

Fursatdan foydalanib, tuman Adliya boʻlimi xodimlari nomidan yurtdoshlarimizni Konstitutsiyamizning 28-yilligi bilan samimiy muborakbod etaman, har bir xonadonga tinchlik, sogʻlik, omonlik tilayman.

M.Matyusupov, Amudaryo tumani Adliya boʻlimi boshligʻi.