DEMOKRATIK HUQUQ VA ERKINLIKLAR KONSTITUTsIYa VA QONUNLAR BILAN HIMOYa QILINADI

Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 13-moddasida belgilangan uşbu qoidaning hayotiy ifodasi bugungi kunda hayotimizning har bir jabhasida

namoyon bölmoqda.

Maʼlumki, Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 35-moddasi har bir şaxsga bevosita özi va boşqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va şikoyatlar bilan murojaat qiliş huquqini kafolatlaydi.

Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Amudaryo tuman bölimi ham öz vakolat doirasida fuqarolarning murojaatlari bilan işlaşga masʼul hisoblanadi.

Bölimning 9 oylik faoliyatiga qisqaça töxtaladigan bölsak, bölimga jami 168 ta ariza va şikoyat kelib tuşgan bölib, uşbu murojaatlarning 143 tasi ariza, 25 tasini şikoyat taşkil qilgan. Kelib tuşgan murojaatlarning 158 tasi hal qilingan. Şundan qanoatlantirilgan ariza va şikoyatlar 102 tani, huquqiy tuşuntiriş berilgan murojaatlar 56 tani taşkil qiladi. Şu davr mobaynida bevosita şaxsiy qabulda jami 151 nafar, sayyor qabullarda 17 nafar fuqaro qabul qilindi.

Bölim tomonidan 2020-yil 3-çorak davomida sudlarga 25 nafar fuqaroning manfaatida arizalar kiritilib, şundan 24 tasi qanoatlantirildi. Daʼvo arizalarning 21 tasi fuqarolik sudlariga, 4 tasi maʼmuriy sudlarga kiritilib, ular asosan fuqarolarning mehnat huquqi, pensiya taʼminoti, mansabdor şaxslarning ğayriqonuniy xatti-harakati bilan boğliq işlardir. Kiritilgan daʼvo arizalari natijasida fuqarolarga jami 68 million 756 ming söm iş haqlari, moddiy va maʼnaviy zararlar undirib berildi.

Bölim faoliyatining fuqarolarning huquq va erkinliklari bilan boğliq yana bir yönalişi bu monitoring va örganişlardir.

Bölim tomonidan 3-çorak davomida jami 62 ta idora va taşkilotlarda monitoring va örganişlar ötkazilib, uning asosiy qismi inson huquqlarini himoya qiliş sohasiga töğri keldi.

Ötkazilgan örganiş va monitoringlar davomida idora va taşkilotlar tomonidan yöl qöyilgan jami 7560 ta qonun buziliş holatlari aniqlandi. Uşbu jarayonlarda fuqarolardan kelib tuşgan murojaatlar asosida aniqlangan qonunbuziliş holatlari böyiça idora va taşkilotlarga jami 88 ta taqdimnomalar kiritildi. Kiritilgan taqdimnomalarga asosan 4 nafar şaxs intizomiy javobgarlikka tortildi, byudjetga va fuqarolarga jami 1 mlrd. 32 mln. sömdan ziyod pul mablağlari qaytarildi.

Konstitutsiyaning 44-moddasiga köra, har bir şaxsga öz huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qiliş, davlat organlari, mansabdor şaxslar, jamoat birlaşmalarining ğayriqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga şikoyat qiliş huquqi kafolatlanadi.

Ötgan töqqiz oy davomida Adliya bölimi tomonidan 4 nafar mansabdor şaxsga nisbatan fuqarolarning murojaatlari bilan işlaşda yöl qöyilgan xato va kamçiliklari uçun maʼmuriy bayonnomalar rasmiylaştirildi.

Şuningdek, idora va taşkilotlarning 3 nafar xodimiga nisbatan davlat xizmatlarini körsatişda va 1 nafar mansabdor şaxsga öz xodimi mehnat huquqini poymol qilgani sabab maʼmuriy javobgarlikka tortiş yuzasidan tegişli idoralarga maʼmuriy takliflar berildi.

Maʼlumki, Konstitutsiyamizning 15-moddasiga muvofiq Özbekiston Respublikasida Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi sözsiz tan olinadi.

Davlat, uning organlari, mansabdor şaxslar, jamoat birlaşmalari, fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq iş köradilar. Ammo amaliyotda körayapmizki, ayrim fuqarolarning bu borada bilimi pastligi, qonun talablarini tan olmasligi oqibatida davlat idoralariga asosli va asossiz talablarni qöyişi, davlat xizmatçilarini haqorat qilişi, boşqa fuqarolarning haq-huquqlarini tan olmasligi kabi salbiy holatlarga guvoh bölmoqdamiz. Yana ayrim davlat xodimlarining fuqarolar öz haq-huquqini talab qilib bilmaganidan foydalanib, öz bilganiça iş tutib, murojaatlarni tegişli tartibda qabul qilmaslik, murojaatga bepisand muomalada böliş yoki umuman javob bermaslik holatlari ham kuzatilmoqda. Şularni hisobga olib, fuqarolarning huquqiy ongi va madaniyatini yanada oşiriş yuzasidan bölim tomonidan ötgan 9 oy davomida ommaviy axborot vositalarida 279 ta çiqişlar qilindi, oğzaki huquqiy tarğibot 201 tani, körgazmali tarğibot 36 tani taşkil qildi. Jami 528 ta tarğibot tadbirlari ötkazilib, bunga mingdan ortiq fuqaro qamrab olindi.

Fursatdan foydalanib, tuman Adliya bölimi xodimlari nomidan yurtdoşlarimizni Konstitutsiyamizning 28 yilligi bilan samimiy muborakbod etaman, har bir xonadonga tinçlik, soğlik, omonlik tilayman.

M.Matyusupov, Amudaryo tumani Adliya bölimi boşliği.