JAMIYaT RIVOJI HAMDA INSON HUQUQ VA ERKINLIKLARINI TAʼMINLOVChI ASOSIY QONUN

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 122-moddasida sudyalar mustaqil ekanligi, faqat qonunga boʻysunishlari, sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmasligi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻlishi kabi muhim normalar mustahkamlab

qoʻyilgan.

Taʼkidlash joizki, sudyalarning mustaqil va faqat qonunga boʻysungan holda ish yuritishlari Konstitutsiya darajasida kafolatlanishining asosiy sabablaridan biri – sud hokimiyatiga boshqa hech qaysi organ vakolatiga taalluqli boʻlmagan huquq –odil sudlovni amalga oshirish huquqi berilganligidir.

Hozirgi kunga qadar jamiyatda inson huquq va erkinliklarini hurmat qilish madaniyatini shakllantirish, shu orqali mamlakatimizning xalqaro nufuzini yanada yuksaltirish, buning uchun huquqni muhofaza qiluvchi organlarni faqat va faqat xalq manfaati yoʻlida ogʻishmay xizmat qiladigan idoralarga aylantirish yoʻlida muhim qadamlar qoʻyildi.

Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 21-oktyabrdagi «Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi Farmoni bilan 2017-yilning 1-aprelidan jinoyat, jinoyat protsessual, fuqarolik protsessual va boshqa qonun hujjatlariga odil sudlov samaradorligini oshirishga qaratilgan muhim oʻzgartirishlar kiritilgani shular jumlasidandir. Jinoyat sodir etishda gumon qilingan shaxslarni ushlab turish muddati 72 soatdan 48 soatga, qamoqqa olish va uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot choralarini qoʻllashning, shuningdek, jinoyat ishlari boʻyicha dastlabki tergovning eng koʻp muddatlari 1-yildan 7 oyga qisqartirildi. Shuningdek, jinoyat ishini qoʻshimcha tergov yuritish uchun qaytarish instituti bekor qilindi.

Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual Kodeksi, Iqtisodiy protsessual Kodeks va Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi Kodeksi 2018-yilning yanvar oyida tasdiqlandi va 2018-yil 1-apreldan kuchga kirdi.

2019-yil 14-yanvardagi «Jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining qabul qilinishi jabrlanuvchi, guvoh va jinoyat protsessi boshqa ishtirokchilarining hayoti, sogʻligi hamda mol-mulkini himoya qilishning qonuniy kafolatlarini belgilab berdi.

Xulosa oʻrnida shuni taʼkidlash kerakki, jamiyatda sud organlarining nufuzini oshirish, sudyalarning chinakam mustaqilligini va faqat qonunlarga asoslanib ish yuritishini taʼminlashda mamlakatimiz Konstitutsiyasi va shu asosda qabul qilinayotgan qonunlar muhim ahamiyat kasb etmoqda.

S.DAVLETMURODOV, Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi raisi.