AMUDARYo TUMANI FAVQULODDA VAZIYaTLAR BOʻLIMI OGOHLANTIRADI: QUTURISh KASALLIGIDAN EHTIYoT BOʻLING

Keyingi paytlarda Yevropa va Osiyo mintaqasining koʻpgina mamlakatlarida odamlar va hayvonlarning quturish kasalligiga chalinayotgani bu kasallikning respublikamiz hududiga kirib kelish xavfini yanada oshirmoqda.

Qoʻshni Respublikalaridagi epizootik noxush vaziyatni inobatga olgan holda, quturish kasalligining kirib kelishi va tarqalishining oldini olish boʻyicha profilaktik tadbirlarning oʻz vaqtida va toʻliq amalga oshirilishi alohida ahamiyatga ega.

Respublikamizda bu borada katta muhofaza tadbirlari olib borilayotganligiga qaramay quturish kasalligi hayvonlar orasida ahyon-ahyonda uchrab turibdi. Shunday ekan bu kasallikning hayvonlar va odamlar oʻrtasida tarqalishining oldini olish maqsadida bu kasallik haqida aholi oʻrtasida keng miqyosda tushuntirish ishlarini olib borish, muhofaza tadbirlarini yanada faolroq oʻtkazish darkor.

Quturish – baʼzi hayvon va odamlarda uchraydigan oʻta yuqumli, oʻtkir kasallikdir. Kasallik virusining saqlovchisi va manbalari yovvoyi va uy hayvonlaridir. Virus quturib oʻlgan hayvonlarning chiriyotgan murdalarida, ayniqsa, qish oylarida bir necha haftagacha saqlanadi. Kasallik odamga daydi va qarovsiz hayvonlar tishlaganida, uning soʻlagi yoki zarrachalari terining tirnalgan, jarohatlangan sohasi yuzasiga ogʻiz-burun, lab, koʻz, shilliq pardasiga tushganida yuqadi. Keyin virus asab tolalari orqali organizmga tarqaladi, bosh, orqa miyadagi oʻzi tanlagan maxsus joydan makon topadi. Kasallikning yashirin davri hayvonlarda 14-16 kun, odamlarda esa 8-10 kundan bir necha hafta, hatto 30-90 kun, 1-yilgacha davom etishi mumkin. Qolaversa, bu muddat quturgan hayvon odam tanasining qaysi sohasini, yuqori va pastki qismlarini qay darajada jarohatlaganiga ham bogʻliq. Shunga koʻra shifokor muolaja tadbirlarini toʻliq yoki qisqartirilgan shaklda belgilaydi.
Shuni alohida taʼkidlash joizki, kasallik hayvondan hayvonga, hayvondan odamga oʻtadi, lekin odamdan odamga oʻtmaydi.

Agar biror hayvon odamni tishlasa, qopsa, terisini tirnasa yoki unga soʻlagi tegsa, oʻsha zahotiyoq, jarohat yuzasini oqib turgan kir sovunli suv bilan yuvish, jarohatlangan odamni zudlik bilan tibbiy muassasalar, travmatologiya nuqtalarida faoliyat koʻrsatayotgan maxsus shifokor-rabiologga murojaat qilish darkor.

Muammoning yana bir muhim jihati shuki, xoʻjalik va xonadonlardagi barcha katta-kichik hayvonlar veterinariya xizmati xodimlari tomonidan hisobga olinishi, ular har yili quturish kasalligiga qarshi, albatta, emlanishi zarur. Shuningdek, koʻcha-koʻy, mahallalardagi barcha qarovsiz, daydi hayvonlar quturgan deb gumon qilinishi va joylardagi Obodonlashtirish boshqarmalarida tashkil etilgan Qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlari xodimlari tomonidan belgilangan tartib-qoida boʻyicha yoʻqotilishi shart.

Albatta, bu oʻta muhim muhofaza ishlarini amalga oshirishda keng jamoatchilik xoʻjalik va xonadonlarda, ayniqsa, koʻp qavatli uylarning xonadonlarida uy hayvonlari boquvchi, it, mushuk saqlovchi barcha fuqarolar faol ishtirok etishlari, belgilangan qonun-qoidalarga muntazam va puxta amal qilishlari, qolaversa, quturish kasalligi haqida aniq tasavvurga ega boʻlishlari lozim. Shundagina quturish kasalligidan qutulish mumkin.

B.NURMAMATOV, tuman Favqulodda vaziyatlar boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari, podpolkovnik. B.TAJIBOYeV, tuman Favqulodda vaziyatlar boʻlimi FVDTvaFM boʻlinmasi boshligʻi, kapitan.