BOTULIZM KASALLIGI INSON UChUN XAVFLI
Oziq-ovqat mahsulotlaridan notoʻgʻri foydalanish oqibatida insonning bebaho boyligi boʻlgan sogʻligiga zarar yetishi mumkin.
Botulizm – lotincha “botulus” soʻzidan olingan boʻlib, “kolbasa” degan maʼnoni bildiradi. Botulizm kasalligi oʻtkir yuqumli kasallik boʻlib, meʼda-ichak, markaziy asab tizimi, xususan, orqa miya va uzunchoq miyaning zararlanishi bilan xarakterlanadi. Botulizm kasalligi qoʻzgʻatuvchisi kolbasa isteʼmol qilib, zaharlangan bemor organizmidan topilgan.
Oʻsha yili uning epidemiologiyasi va klinikasi matbuotda yoritilgan va unga botulizm nomi berilgan. Bu kasallik aksariyat hollarda uy sharoitida tayyorlangan konserva mahsulotlarini isteʼmol qilish natijasida yuzaga kelishini koʻpchilik juda yaxshi biladi. Botulizm mikrobi konservalangan oziq-ovqat mahsulotlarida kislorodsiz muhitda tez koʻpayadi.
Oziq-ovqat mahsulotlariga botulizm qoʻzgʻatuvchilari turli yoʻllar bilan oʻtadi. Masalan, goʻshtga hayvon soʻyilayotganda, nimtalanayotganda, baliqlarga esa tutilayotganda, tirnalgan, jarohatlangan teri qoplamalaridan yoki ichaklaridan tushishi mumkin. Koʻp hollarda botulizm tuzlangan baliqlardan tarqaladi. Sabzavot, mevalar va qoʻziqorinlarga botulizm qoʻzgʻatuvchilarining sporalari asosan tuproqdan oʻtadi.
Bugungi kunda yurtimizdagi savdo majmualarida sanoat usulida belgilangan sanitariya qoida va meʼyorlari asosida ishlab chiqarilgan konserva mahsulotlarining barcha turlari mavjud. Ishlab chiqarish korxonalarida konserva mahsulotlarini avtoklav apparati yordamida 2 atmosfera bosimda, yaʼni, 132 daraja haroratda zararsizlantiriladi yoki sterilizatsiya qilinadi. Uy sharoitida esa bunday sharoit yaratish mushkul va bu konservalarni esa kafolatli deb boʻlmaydi.
Konservalarni isteʼmol qilingandan soʻng, 2 soat, baʼzan 3-4 kun oʻtgach, zaharlanish alomatlari kuzatiladi.
Botulizm kasalligida quyidagi klinik belgilar paydo boʻladi, yaʼni, ogʻiz qurishi, koʻngil aynishi, holsizlanish, qayt qilish, koʻrishning xiralashishi, jismlarning ikkita boʻlib koʻrinishi, qorin sohasida ogʻriq yuz berib, yutish va gapirish qobiliyati pasayadi, boʻyin va oyoq mushaklari zaiflashishi kabi belgilari kuzatiladi.
Botulizm kasalligini davolash hamda asoratlarining oldini olishda yagona yoʻl – shifokorga oʻz vaqtida murojaat qilishdir. Bemorni uy sharoitida oʻzi bilganicha davolash ogʻir asoratlarga olib kelishi mumkin.
Durbek Bobojonov,
tuman Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat
salomatligi markazi sanitariya-gigiyena boʻlimi mudiri.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
