16 ming 545 gektar maydon, shundan 3 ming 798 gektari oʻrmon: Qipchoq davlat oʻrmon xoʻjaligida qanday ishlar amalga oshirilmoqda?

Oʻrmon – tabiatning bebaho neʼmati. Hayvonot va oʻsimlik dunyosini saqlash va ularni koʻpaytirishda, iqlim oʻzgarishlarni moʻʼtadillashtirishda, tuproq eroziyasiga qarshi kurashish, choʻl hududlarida qumlarning koʻchishini toʻxtatish, tuproqning meliorativ holatini yaxshilash kabilarda ihota oʻrmonlari katta ahamiyatga ega. Ushbu yashil boyliklarni asrash, yurtimizdagi ekologik vaziyatni yaxshilash va uning salbiy oqibatlarining oldini olishda esa oʻrmon xoʻjaliklari muhim oʻrin tutadi.

Amudaryo tumanidagi Qipchoq davlat oʻrmon xoʻjaligi ham hududdagi tabiiy muhitni moʻʼtadillashtirib turuvchi, yogʻoch, dorivor va boshqa turdagi oʻsimliklar, ularning urugʻlarini, turli manzarali daraxtlar koʻchatlarini yetishtirib beruvchi manba boʻlib xizmat qilib kelmoqda.

Xoʻjalikning umumiy yer maydoni 16 ming 545 gektardan iborat. Shundan 3 ming 798 gektari oʻrmon bilan qoplangan maydonlar, 855 gektari tutashmagan oʻrmonzorlar, 11,4 gektari oʻrmon koʻchatxonalari hisoblanadi. Taqir yerlar ham mavjud boʻlib, ular 6,87 gektarni, haydaladigan yerlar 24,5 gektar, yaylovlar 2 ming 690 gektarni tashkil qiladi. Hududdagi suvli yerlar 2,4 gektar, qumliklar 1 ming 895 gektar, boshqa yerlar esa 6 ming 748 gektarga yaqin.

Oʻrmon xoʻjaligida 57 nafar xodim ishlaydi. Ularning 13 nafari oliy, 24 nafari oʻrta maxsus, 23 nafari oʻrta maʼlumotli.

Xoʻjalikda joriy yilda madaniy oʻrmonzor barpo qilish, tumandagi korxona-tashkilotlarni koʻchatlar bilan taʼminlash va koʻchatxona tashkil etish uchun urugʻ tayyorlash yillik rejasi 4000 kg. qilib belgilangan boʻlsa, hozirgi kungacha 16 ming 250 kg. urugʻlar tayyorlandi. Shundan 15 ming 730 kg. qismi saksovul urugʻlari boʻlib, ular terilganidan soʻng, Orol dengizining qurigan tubi va tumanimizning oʻrmon barpo etiladigan qumli hududlariga sepiladi. Undan tashqari, qayragʻoch, tut, yasen, klyon, sharq tuyasi, shaftoli, oʻrik urugʻlari ham yetishtirildi va niholxonalarga ekildi. Urugʻdan madaniy oʻrmon barpo qilish yillik rejasi 246,9 gektar qilib belgilangan boʻlsa, hozirgi kungacha 245 gektardagi qumli hududlarga saksovul urugʻlari sepildi, 1,75 gektar yerga yasen, klyon, katalpa va oqterak koʻchatlari oʻtqazildi.

Xoʻjalikning 11,35 gektar maydonida koʻchatxona tashkil qilingan. U yerda urugʻ va nihollar ekilgan boʻlib, hozirda 901 ming dona nihol va koʻchatlar jumladan, sharq tuyasi, yasen, ok terak, tut, klyon, katalpa, qayragʻoch, summax, yapon saforasi, gledichiya va boshqa turdagi nihol, koʻchatlar mavjud. Kuz oylarida “Yashil makon” davlat dasturining ijrosini taʼminlash maqsadida tumandagi korxona, tashkilot va maktab, bogʻchalarga homiylik asosida 64 ming 110 dona har xil manzarali daraxtlar koʻchat va qalamchalari yetkazib berildi.

Joriy yilda xoʻjalikning Toshyop, Zarbdor, Mangʻit va Namuna massivlarida yangidan 19 gektar maydonda tut koʻchatlari ekildi. Ushbu ekilgan ixotazorlar sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, garmseldan himoya qilish va hosildorligini oshirishga xizmat qilib kelmoqda. Bundan tashqari ichki turizmni rivojlantirish maqsadida oʻrmon fondi hududida “Sohil boʻyi” dam olish maskani tashkil etildi. Bu maskanda aholining oilaviy dam olishlari uchun qora uy, choʻmilish havzasi, qayiq va boshqa choʻmilish anjomlari, qumli maydon tashkil etilgan. Shu yerning oʻzida ovqatlanish uchun yetarlicha sharoitlar yaratilgan.

Oʻrmon muhofazasi boʻyicha “Qipchoq davlat oʻrmon xoʻjaligiga qarashli oʻrmonzorlarda yongʻinning oldini olish va qarshi kurashni kuchaytirish toʻgʻrisida” Amudaryo tumani hokimi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi hamda Qipchoq davlat oʻrmon xoʻjaligining qoʻshma buyrugʻiga koʻra qator ishlar olib borilmoqda. Unga koʻra aholi oʻrtasida oʻrmon yongʻinining oldini olish, ruxsatsiz oʻrmonzorlarga kirish, oʻzboshimchalik bilan daraxt kesish, ov qilish, chorva mollarini boqish holatlarining oldini olish boʻyicha tushuntirish-targʻibot tadbirlari oʻtkazilmoqda. Shuningdek, oʻrmon fondi bilan chegaradosh hududlardagi fermer xoʻjaliklariga ogohlantirish xatlari tarqatilib, aholi yashash punktlari, ovullarda yigʻilishlar oʻtkazilib qonunbuzarliklarning oldi olinmoqda.

Oʻrmonlar – yurtimizdagi tabiiy boyligimizdir. Tabiatning bu inʼomini asrab-avaylash, shu qatorda oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish farovonlik oshishiga, yangi ish oʻrinlari koʻpayishiga keng yoʻl ochadi. Shunday ekan har birimiz bebaho boyligimiz boʻlgan oʻrmonlarni asrashimiz, ularni koʻpaytirishga hissa qoʻshishimiz kerak.

O.Xudoyberganova.