AMUDARYo TUMANI AXBOROT-KUTUBXONA MARKAZI – HAQIQIY MAʼNAVIYaT TARGʻIBOTChISI

Kitob – maʼnaviyat sarchashmasi, Kitob – zulmatlarni yoritguvchi nur, muzlagan qalblarni oʻz otash tafti ila isitib, sogʻlom hayot baxsh etguvchi qudratli kuch. U – adashganga yoʻlchi, miskin koʻngillarga suyanch, hayot sirlarini ochguvchi oltin kalit. Shuning uchun ham ahli donishlar oʻz umrlarini kitobdan olgan ilm-u zakovatlari ila charogʻon qilib, yuksak ibrat va namuna maktabi darajasiga aylantirganlar. Shuning uchun ham Prezidentimiz kitob mutolaasini, ayniqsa, yoshlar kitobxonligini yoshlarga oid davlat siyosati darajasiga olib chiqdilar. “Eng kitobxon oila”, “Kitobxon yoshlar”, “Farzandimga kitob sovgʻa qilaman”, “Eng yaxshi sovgʻa - kitob” kabi koʻrik-tanlovlar, maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlardan koʻzlangan maqsad ham yoshlar kitobxonligini rivojlantirish, ular ongida maʼnaviy immunitetni shakllantirish, oilalarda barqaror milliy-maʼnaviy hayot tarzini mustahkamlashdan iboratdir.

Mamlakatimiz boʻylab amalga oshirilayotgan bu kabi tadbirlarning yoshlar hayotida tutgan oʻrni qanday? Joylardagi Axborot-kutubxona markazlarida kitobxonlar uchun yaratilgan shart-sharoitlar qoniqarlimi? Bugungi yoshlar asosan qanday kitoblarni oʻqishayotir? Shu kabi savollarga javob topish maqsadida www.amunews.uz veb-saytining Oliy Majlis huzuridagi NNTlar va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi tomonidan moliyalashtirilgan “Sogʻlom muhit – sogʻlom hayot” grant loyihasi ish rejasiga koʻra, Amudaryo tuman  Axborot-kutubxona markazida boʻlib markaz faoliyati bilan yaqindan tanishdik.

Prezidentimizning “Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga axborot-kutubxona xizmatini koʻrsatishni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Qarori ijrosini taʼminlash maqsadida 2019-yilda Amudaryo tumanida ham Axborot kutubxona markazi faoliyati yoʻlga qoʻyildi. Tuman Madaniyat boʻlimi binosida joylashgan kutubxonaning oʻz binosi yoʻq edi. Amudaryo tumani hokimining 2022-yil 16-dekabr kungi qarori asosida Mangʻit shahrining Oybek nomli mahallasi hududida yangi, zamonaviy bino barpo etilib, Axborot-kutubxona markazi mazkur hududga koʻchirildi. Yangi bino, avvalo keng va yorugʻligi, guzar yoʻlga yaqin hududda joylashganligi, mavjud shart-sharoitlari bilan barcha yosh toifadagi  kitobxonlar uchun qulaylik yaratdi va Axborot-kutubxona markazi aʼzolari safi oshishini taʼminladi.

Axborot-kutubxona markazi uchun faqat 2023-yil davomida 5 026 ming soʻmlik gazeta va jurnallar, 1 920 ming soʻmlik adabiy-badiiy, siyosiy-iqtisodiy mazmundagi va bolalar adabiyotlari sotib olindi.

Shuningdek, A.Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi tomonidan 425 nusxada turkiy xalqlar va jahon adabiyotining durdona asarlari jam boʻlgan kitoblar sovgʻa sifatida taqdim etildi.

Shunisi eʼtiborliki, markaz xodimlari tomonidan har hafta davomida ijtimoiy tarmoqlar orqali imkoniyati cheklanganlar uchun audio kitoblar taqdim etilmoqda.

Shuningdek, “Milliy oʻqish haftaligi”, “Yoʻl-yoʻlakkay kitob oʻqiymiz”, “Mehr kutubxonasi” loyihalari doirasida ijtimoiy tarmoqlarda lavhalar berib borilmoqda. 2024-yilning yanvar oyidan shu kunga qadar “Amudaryo tumani xorijiy adabiyotlar kutubxonasi” nomli 138 sahifa, “Mehr kutubxonasi” loyihasi doirasida 20 ta, imkoniyati cheklangan foydalanuvchilar uchun 20ta audiokitoblar ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirildi.

Axborot-kutubxona markazi xodimlari tomonidan aholiga koʻrsatilayotgan axborot-kommunikatsiya va raqamlashtirish xizmati sifati ham yaxshilanayotgani va bu xizmat turidan foydalanuvchilar safining oshib borayotgani ham quvonarli. Xususan, Axborot-kutubxona markazining oʻz telegram kanali ochilganidan beri kanalga pdf formatida 2540ta, apk formatida 4ta, audio formatida 1141ta maʼlumotlar joylashtirildi. Kitobxonlik targʻibotiga bagʻishlangan 420ta videorolik, 3761ta suratlar, onlayn mutolaa uchun 3401ta havola, 35ta onlayn gazeta, 24ta maqola va maʼlumotlar, 30 ta muhim sanalarga oid maʼlumotlar joylashtirildi. Ayni paytda axborot-kutubxonaning telegram kanali aʼzolari safi bir necha ming nafardan ziyod.

Yoshlar oʻrtasidagi kitobxonlik muhitini yaxshilash, ularni adabiyot olamiga keng jalb etish maqsadida turli sanalar munosabati bilan oʻtkazilayotgan maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarga eng chekka qishloqlardagi yoshlar ham qamrab olinmoqda. Bunda “Koʻchma kutubxona”, “Kitoblar karvoni”, “Kitob sayli” tadbirlari, “Kitobsevar millat” shiori ostida oʻtkazilayotgan kitobxonlik targʻibotiga bagʻishlangan davra suhbatlari, taniqli shoir va yozuvchilar bilan uchrashuvlar qizgʻin bahs-munozaralarga yorqin taassurotlarga boy tarzda oʻtkazilayotgani Axborot-kutubxona markazi aʼzolarining safi yanada oshishini taʼminlamoqda.

Ayniqsa, “Tanishing, yangi adabiyotlar” kitoblar koʻrgazmasi, jajji bolajonlar ishtirokidagi, “Maqolni davom ettiring”, “Men topishmoq bilaman”, “Men yaxshi chizaman” mavzularidagi zakovatni charxlovchi intellektual oʻyinlar, A.Navoiy, Bobur, Berdaq, Ajiniyoz, Zulfiya, A.Oripov, E.Vohidov, M.Yusuf, Ibroyim Yusupov kabi adabiyotimizning buyuk namoyandalari tavallud kunlari munosabati bilan oʻtkaziladigan tadbirlarda tumandagi umumtaʼlim maktablarining kitobsevar yoshlari nihoyatda  faollik bilan ishtirok etishadi. Ular nafaqat mazkur tadbirlar ishtirokchilari, balki Axborot-kutubxona markazining doimiy aʼzolaridirlar. Ayniqsa, tumandagi 3-sonli, 76-, 47-, 84-, 55-, 40-, 82-sonli maktablarning kitobxon-yoshlari, shuningdek “Isteʼdodli bolajon” nomli maktabgacha taʼlim tashkilotining 5-6 yoshli bolajonlari Axborot-kutubxona markazining eng faol va doimiy aʼzolaridirlar.

Kezi kelganida yana shuni ham alohida qayd etishni istardikki, kitobxon aʼzolari tobora oshib borayotgan mazkur markaz xodimlarini ham, kitobxonlarni ham bir muammo qiynab keladi: bu – kompyuter texnologiyalarining yetishmasligi masalasidir. Ushbu kamchilik sabab, markaz oʻz mijozlariga zamonaviy talablar darajasida xizmat koʻrsatish imkoniyati kam. Bu Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va raqamlashtirish xizmati koʻrsatishda jiddiy qiyinchilik tugʻdiradi. Markaz xodimlari ham, kitobxonlar ham bibliografik tizimga kirish, zarur adabiyotlarni izlashda ancha ovora boʻlishlariga toʻgʻri keladi. Natijada vaqt behuda sarflanadi. Bu ayniqsa, audio va elektron kitoblarni izlashda yaqqol seziladi.

Bugungi kitobxon yoshlar zamon talablari darajasidagi xizmatlardan foydalanishni va shu orqali va shu orqali vaqtdan yutishni istashadi. Markazda kompyuter texnologiyalarinnig yetishmasligi ularning ana shu istak-xohishlarini amalga oshirish yoʻlidagi toʻsiqdir. Istardikki, Amudaryo tumanining kitobsevar xalqi, ayniqsa, yoshlar uchun yuksak maʼnaviy muhit yaratishga hissa qoʻshishga qodir boʻlgan Axborot-kutubxona markazidagi ushbu oddiygina kamchilikka masʼullar tomonidan alohida eʼtibor qaratiladi va albatta kitobxonlar uchun zamonaviy AKT majmuasi yetkazib beriladi. Biz shunga qattiq ishonamiz. Chunki Amudaryo tumanining haqiqiy maʼnaviyat targʻibotchisi boʻlgan Axborot-kutubxona markazi aʼzolari – kitobsevar xalqimizning istak-xohishi ham shudir!

Robiya YOʻLDOShEVA.