Ogoh boʻling: telefon!

Hozirgi kunda insonlar telefonsiz yasholmaydigan boʻlib qolganday, goʻyo. Sababi hali voyaga yetmagan bolalarning qoʻlida smartfonlarni koʻramiz. Biroq bilmaymizki, oʻsha oʻsmir telefondan qanday foydalanyapti? Internetga nima maqsadda kiryapti?

Har kuni OAV lar orqali dunyoning ayrim joylarida oʻsmirlar telefon tufayli yoki internetdagi qandaydir oʻyin tufayli oʻz joniga qasd qilgani haqida eshitib qolamiz, yuragimiz eziladi. Balki, telefondan toʻgʻri maqsadda, foydali bilimlar uchun foydalanganida bunday mudhish voqealar roʻy bermagan boʻlarmidi, deb oʻylab qolamiz.

Shuningdek, ayrim ota onalar esa, oʻz farzandlariga beeʼtiborligi tufayli, bolasi kelajagiga yengil-yelpi qaragani uchun ular maʼnan “qarovsiz” qolayotganiga guvoh boʻlmoqdamiz. Bu esa, “Xalqaro oʻrgimchak toʻri” ortida yashiringan, gʻaraz niyatli kimsalarga qoʻl keladi.

Masalaning yana bir tomoni, ayrim yoshlar telefondan notoʻgʻri foydalanganligi hamda smartfonga keragidan ortiq qaram boʻlib qolganligi sababli bilimsiz boʻlib bormoqda. Holbuki, telefon shunchaki aloqa vositasi sifatida yaratilgan, keyinchalik esa texnologiyalar rivojlanishi barobarida u oʻz funktsiyalarini kengaytirdi.

Tanganing ikkinchi tomoni boʻlgani kabi, telefonning ham foydali jihatlari koʻp. Masalan, telefon orqali kitob mutolaa qilishimiz, maʼnaviy olamimizni boyitishimiz, turli xil kasb-hunarlarni oʻrganishimiz orqali, daromad topishimiz va yana shu kabi foydali bilimlarni olishimiz mumkin.

Ota-onalar ham telefondan foydalanishda farzandlariga, avvalo, oʻzlari oʻrnak boʻlib, ularga nisbatan eʼtiborliroq boʻlib, tarbiya masalasida nazoratni kuchaytirsa, farzand albatta bundan toʻgʻri xulosa oladi. Telefonga qaram boʻlib qolmaydi. Hozirgi kunda ayrim bolalar va oʻsmirlar kitob oʻqish oʻrniga ham telefondan foydalanishmoqda. Bu esa, tabiiyki, bola psixologiyasiga yomon taʼsir koʻrsatadi.

Shu sababli ayrim oʻsmirlar jizzaki, ularga bir gap kam, ikki gap koʻp boʻlib qolmoqda. Jumladan, turli xil kasalliklarga, masalan koʻrish qobiliyatining pasayishiga olib kelmoqda. Bundan tashqari, bugunning onalarida shunday bir odat paydo boʻlganki, yoshgina goʻdakni ham telefon orqali tinchlantirishadi. Shu tarzda ona uy yumushlarini qilib oladi, yoki serial tomosha qiladi. Hattoki, bolasiga mehr qoʻshigʻi hisoblanmish- allani ham “onlayn” eshittiradi. Albatta, bular ham kichkintoyga zararli ekani shubhasiz.

Soʻzimiz soʻngida, ota-onalar farzandlari bilan koʻproq shugʻullanishsa va ular tutib yurgan telefonlarini tez-tez nazorat qilib turishsa, telefondan toʻgʻri foydalanishni oʻrgatishsa maqsadga muvofiq boʻlardi, deymiz. Zero, kelajakda “nimani eksang shuni oʻrasan”.

Komila Haytbayeva, QDU 3-bosqich talabasi