MATONATLI UMR SOHIBI

Inson öz taqdir bitigi bilan tuğiladi, deyişadi. Balki rostdir. Agar şunday bölmaganida har kim öz taqdirini faqat yaxşiliklar bilan bezab, dilida neki orzu-umidi bölsa, barçasiga tösiqlarsiz erişib yaşar, hayot taşvişlariga öralaşib, muammolar girdobida qolmasdi.

Amudaryo tumanining Xolimbeg elida tuğilib-ösgan Otamurod bobo Matyoqubovning bolaligi qatağon siyosati avj olgan yillarga, ösmirligi esa ikkinçi jahon uruşi davriga töğri keldi. 1930-yilda tavallud topgan Otamurod Matyoqubov ötgan asrning 30-yillaridagi nohaqliklarni, xolimbeglik bilimdon, boy-badavlat, tadbirkor insonlarni birin-ketin öz domiga tortgan qatağon siyosati azob-uqubatlarini öz közi bilan körgan. Birining otasi, birining akasi va qarindoşlari bemavrid qamalgan, Rossiyaning olis va sovuq Sibir örmonlariga surgun qilingan, otilgan tengqurlarining ayançli hayotlariga guvoh, qalblari öksik insonlar dardlariga şerik bölib ulğaydi. Oğir, tahlikali qatağon yillaridan qalblari yaralangan xalq uçun Ikkinçi Jahon uruşi yanada oğir azob-uqubatlarni boşlab keldi. Işga yaroqli xolimbeglik erkak zoti borki, barçasi uruşga safarbar qilinib, qiş­loq huvullab qoldi.

Öşanda qişloq keksalari endigina 10-12 yoşga kirgan Otamurod va u tengi bolalarga boş bölib, kolxoz dalasidagi işlarni qölga olişdi. Hayot göyo keksalarni yaşartirib, murğak bolalarni juda erta ulğaytirib qöygan, mamlakatning ğarbida ham, şarqida ham xalq taqdirning azob-uqubatlarga töla damlarini boşlaridan keçirişardi. Qiş­loq ayollari va ösmir bolalarga boş bölgan keksalar yilning tört faslida ham betinim mehnat qilişar, bahor-u yozda kunduzlari ğöza parvarişi bilan band bölsa, keçalari oy yoğdusida buğdoy öroğiga çiqişar, bu holat kuzda ham takrorlanib, kun böyi paxta terib, çarçagan bolalar keçalari kattalar bilan bab-baravar şoli örimiga çiqişardi...

– Xalq juda matonatli, sabr-toqatli, hamjihat edi, – olis yillarda qolgan azobli damlarni mahzunlik bilan eslaydi Otamurod bobo. – Heç kim “çarçadim”, deb nolimasdi, minnat qilmasdi, aksinça, qilinayotgan işlarda hissamiz borligidan quvonardik. Hamma borini örtaga qöyib, birgalikda baham körişardi. Bugungi yoşlarga biz bosib ötgan hayot yöli ertakday tuyu­ladi. Şukr, bugungiday tökin-soçin, farovon kunlarga yetdik. Bunday farovonlikni ota-bobolarimiz faqat orzu qilişgan.

Hayot maşaqqatlarida toblangan Otamurod Matyoqubov davrning tahlikali suronlarida juda erta ulğaydi. Bolaligi va ösmirligidanoq kolxoz dalasida kattalar bilan bab-baravar mehnat qilgan Otamurod Matyoqubov baloğat yoşiga yetib-yetmay traktor ruliga ötirdi, Ikkinçi Jahon uruşidan keyingi tiklaniş yillarida tun-u kun özini ayamay işladi. Özi kabi mehnatkaş, oila­parvar Yoqutjon Törayeva bilan turmuş qurdi.

Oila qörğonining obodligi va farovonligi er-xotinning özaro ahilligiga, mehr-u oqibati, fidoyiligiga boğliq. Bu jihatdan Otamurod ota bilan Yoqutjon ona hamjihatlikda bunyod etgan oila göşasi havas va ibratga munosib. Oddiy traktorçi va kolxoz işçisi bölgan bu fidoyi insonlar 5 öğil va 3 nafar qizni özlari kabi mehnatsevar, biri-biriga mehr-oqibatli, oilaparvar insonlar qilib voyaga yetkazdilar, ilm-u hunarli qildilar.

Bugungi kunda Otamurod boboning barça farzandlari pir-u badavlat bobo va buvi maqomiga yetişganlar. Oila­ning tönğiç farzandi Olimboy oğa umr böyi muhandis-mexanik vazifasida işlab, ayni paytda keksalik gaştini surmoqda. Katta qizi Norguloy ham bir etak nevaraning sevimli buvisi, nafaqadalar. Yana bir öğli Qurbonboy oğa Andijon paxtaçilik institutini tamomlab, ota-onasi mehnat qilgan Xolimbeg qişloğidagi sobiq Turkmanis­ton jamoa xöjaligida agronom bölib işlab, tuman qişloq xöjaligini rivoj­lantirişga munosib hissasini qöşdi, ayni paytda pensiyada. Egizak farzandlari Farhod va Şirin, Erkinoy va Tohirjonlar ham özlarining halol va fidoyi mehnatlari bilan elda obrö-eʼtibor topgan ibratli oila sohib va sohibalari.

Inson hayot maşaqqatlarini, oğir mehnat damlarini özining kuçli irodasi, sabr-qanoati bilan yengib, orzu­sidagi faroğatli kunlarga yetganida yonida eng yaqin va aziz insonlari bilan birga bölişni istaydi. Lekin yuqorida aytganimizday, taqdir bitigimi, Yaratganning sinovimi, Otamurod Matyoqubov dorilomon kunlarga yetib, endi 40 yoşdan hatlaganida umr yöldoşi Yoqutjon onadan ayrilib qoldi. 8 nafar farzandini yolğiz tarbiyalab voyaga yetkazdi.

Farzandlari oq-qorani tanib, ulğaygaç, ularni uyli-joyli qilişdek xayr­li taşvişlariga yelkadoş bölsin, dedimi, qarindoşlari boş bölib, uni Nurjida ismli ayolga uylantirib qö­yişdi. 2013-yilda taqdir Otamurod boboning irodasini yana bir sinovdan ötkazdi. Haydovçi bölib işlovçi öğli Aminboydan ayrilib qoldi. Öşanda 83 yoşga tölgan Otamurod bobo dunyolarga siğmay ketdi. Bor armonini içiga yutdi, farzandlari, hali voyaga yetmagan, taqdirning bemavrid zarbasidan dovdirab qolgan nevaralarining köngliga taskin beriş ilinjida tomorqaga boğlanib qoldi. Göyo oila qörğonining bemavrid qulagan ustunlaridan biri örniga yelkasini tutdi.

– Inson hamma narsaga çidaşi mumkin, lekin farzand doğini kötariş qiyin. Taqdirimda bor ekan, şugina bolam nega mening izimda qolmadi, deb armon bilan yaşab yuribman, – dey­di mahzunlik bilan Otamurod bobo. – Aminboyning farzandlari bari aqlli, mehnatkaş, oilaparvar. Şunisiga şukr qilaman, barçasi omon bölişsin.

Otamurod bobo ayni paytda 95 yoşga töldilar. 8 nafar farzandi salkam 20 baravarga köpayişgan. Bugungi kunda bu fayzli xonadondan Amu eliga çuqur ildiz qöyib, sermeva boğ-u çamanzorga aylangan baxtiyor oilalarda 35 nafar nevara, 110 nafar çevara, 3 nafardan ziyod evaralar el-yurtga munosib farzandlar sifatida kamolotga yetişmoqda.

– Bobomning hayoti biz uçun ibrat, – deydi Otamurod boboning nevaralaridan biri Jasur Otamurodov. – Qanday işga qöl ursak-da bobomning fotihasini olişga intilamiz. Qiyinçilik­lardan qörqmaslik, hayot sinovlariga bardoşli bölişni, mehnatsevarlik va ötayotgan har bir kunimizni ezgu amallar bilan boyitib yaşaşni, vaqtning qadriga yetişni bobomdan örgandik.

Darvoqe, 10 yoşidan front orti maşaqqatlariga kattalar bilan bab-baravar yelkasini tutgan, Buyuk Ğalaba onlarini mehnat frontida qarşilab, baloğat yoşiga yetmay turib kolxoz dalasida traktor haydagan, butun umr tuman qişloq xöjaligini rivojlantirişdek ezgu maqsad yölida fidoyi, halol mehnat qilib, Amu eliga mehr-muhabbat bilan singib ketgan Otamurodovlar sulolasini yaratgan boboning hayot yöli nafaqat uning avlodlari, balki har bir xolimbeglik, amudaryolik uçun haqiqiy ibrat va namuna maktabidir. Zotan, Vatan obodligi, xalq farovonligi uçun ezgulik yölida matonatli mehnat qilgan insonlar hamişa qadrli, hurmat va eʼzozga munosib.

ROBIYa YÖLDOŞEVA.