SOKIN VA BAXTLI HAYoT SOHIBI

Keksalar nima uçun insonlarga sabr-toqatli, qanoatli bölişni tilaşadi? Bu tilakning zamirida qanday sir-sinoat borki, momo-buvalarimiz öğil-qizlari, yaqinlarining aynan ana şunday fazilatlar sohib va sohibalari bölişlarini juda-juda xohlaşadi?

Mohiyatan idrok etadigan bölsak, özgalar havasi, eʼtirofi va hurmatiga munosib insonlarning deyarli barçasi ana şunday fazilatlar sohiblaridir. Sabr-toqatli, qanoatli insonlargagina nasib etadigan baxtiyor hayot tarziga ega bunday insonlarning oilalari ham el-yurt nazaridagi hurmat va ehtirom koşonasidirki, bundayin tökis baxt hammaga ham nasib etavermaydi.

“Boğ” mahallalik Qurol oğa Eşçanov, islomiy-maʼnaviy va milliy qadriyatlar hamma narsadan ustuvor oila göşasida tuğilib, voyaga yetdi. Otasi (Alloh rahmat qilsin!) Eşçan bobo öta maʼrifatli, tartib-intizomni qattiq tutadigan, oilaparvar inson edilar. Har bir işni aql tarozisidan ötkazib, sabr-toqat bilan bajaradigan, topgan-tutganining qadrini oşirib, Alloh bergan rizq-nasibasiga qanoat qilib yaşaydigan Eşçan bobo farzandlariga ham ana şu odamiylik ilmini örgatdi. Oiladagi özaro hurmat, bir-birovga mehr va eʼtibor riştalari yillar ötib Eşçan bobodan farzandlariga ulkan maʼnaviy meros  bölib qoldi.

Qurol oğa Eşçanov 1970-yilda umumtaʼlim maktabini muvaffaqiyatli tamomladi. Avval Törtköl şahridagi texnika bilim yurtida, keyinçalik texnikumda tahsil oldi. Kasb-korli, malakali mutaxassis sifatida ilk mehnat faoliyatini sobiq Manğit davlat xöjaligida buldozerçi sifatida boşladi. Sobiq ittifoqning olis Sibir ölkalarida harbiy xizmat burçini ötadi, armiya xizmatidan söng ekskavator maşinisti  böldi.

Uning hayotida 1985-yil jiddiy buriliş yasadi. Öşa yili yuzlab amudaryolik yoşlar qatori tumandagi ilk yengil sanoat korxonalaridan biri bölgan Manğit ip yigiruv-töquv fabrikasiga işga kirdi. Işni oddiy çilangarlikdan boşlagan Qurol oğa Eşçanov özining uddaburonligi, qatʼiyati va taşabbuskorligi bilan fabrika maʼmuriyati masʼullarining eʼtiborini qozondi. Bir yil bölmasidan smena masteri, keyinçalik fabrika kasaba uyuşmasi qömitasining raisi darajasiga yetdi.

– Fabrika öşa yillari sobiq ittifoq davridagi maşʼal korxonalardan biri edi, – xotirlaydi Qurol oğa. – Fabrika tsexlarida jöşqin mehnat pallalari hukm surardi. Işlab çiqarilgan mahsulotlar esa “Manğit byazi” tamğasi bilan sobiq ittifoqning barça şaharlariga tarqatilardi. Hatto xorij davlatlariga eksport qilardik.

Qurol oğa ana şunday maşʼal fabrikaning kasaba uyuşmasi qömitasini mohirlik bilan boşqardi. U juda qisqa fursat içida fabrikaning öz havaskorlik jamoalari – aşula va raqs, drama tögaraklari faoliyatini yölga qöydi. Işçilarning köngilli dam olişlari uçun zarur şaroitlar yaratdi. Qanday işga qöl urmasin, sabr-toqat bilan intildi, har bir erişilgan yutuq uçun qanoat qildi.

Tabiatning metin qonuni – keksalik pallasi, insonning qalbi qançalik jöşqin bölmasin, unga sokinlik baxş etadi. Pensiya yoşiga yetganida Qurol oğa yana sabr-toqat bilan oila göşasining öziga xos tutumlariga el böldi. Otasidan örgangani – tomorqa xöjaligini yuritişni, umr yöldoşi Xatira momo bilan birga öğil-qizlari, nevara-çevaralarining quvonç va taşvişlariga oşno yaşaşni özi uçun sabrning gözal hadyasi deb bildi. Özaro mehr-oqibat, odamiylik nafasi qulf urib turgan totuv va baxtli oilasi saodatidan bahra oldi. Tört öğil va uç nafar malika qizlarining unib-ösib, el koriga kamarbasta bölganidan Qurol oğa va Xatira momoning köksi toğday yuksaldi.

Madrasa körgan, umr böyi islomiy-maʼnaviy qadriyatlarni eʼzozlab yaşagan va farzandlariga ham ana şu ilm nuri va odamiylik fazilatlarini singdirgan otasi Eşçan bobo, aziz onajonining oila tutumlarini mahkam tutgan Qurol oğaning 7 nafar farzandi bugun özlaridan tinib-tinçib, unib-ösib ketişgan. Barçalari yiğilib kelsalar, kelinlari, kuyovlari, öğil-qizlari-yu, nevara-çevaralari 40 nafardan oşib ketadigan bu katta xonadonning fayzi el-yurtga ziynat baxş etgulik. Katta xonadonning osoyiştaligi, tinçligi, Qurol oğa bilan Xatiraxon momoning xotirjamligi havasga munosib. Bu xonadonda heç kim bir-biriga ovozini kötarib gapirmaydi, eng qiyin vaziyatlarda ham köngillar çegaralari mehr nuri bilan mustahkamlanadi.

– Sabr qilinglar, sabringiz gözal bölsa, yölingiz ravşan böladi, – deya uqdiradi Qurol oğa farzandlariga. – Baqiriq-çaqiriq, sen-men, deya gap talaşiş – oilamiz uçun begona, axir jahl bilan iş bitmaydi-ku. Sabrli, qanoatli bölganlarga Allohning mukofoti bor. Bu – halol rizq, keng feʼllik.

Şuning uçun ham bu xonadonga Allohning nazari tuşgan bölsa, ne ajab. “Boğ” mahallasi imomligini özi aytganiday, “Alloh iroda qilgan imomatlik  majburiyatlariga sodiqlik” maqomida ado etişga har lahzada intilib yaşaguvçi Qurol oğa mahalla yoşlariga maslahatgöy, kattalarga maslakdoş, Xatira momo bilan juftlikda tartib bergan bu xonadonda hamma narsani badastr kördik: farzandlar, kelin-kuyovlar, nevara-çevaralar odobli, aql-farosatli. Şu bois, xonadon ostonasidayoq kelguvçini ajib nurli  muhit qarşi oladi. Yuz-u közlari nihoyatda istarali  Qurol oğa bilan Xatira momoga öxşab ketadigan öğil-qizlar, nevara-çevaralarning muomalasi, odamiy sifatlari dillarda havas uyğotadi.

Xonadonning asosiy daromad manbaiga aylangan supurgi ösimligi va kungaboqar ekilgan tomorqa begona ötlardan xoli, top-toza, obod.

Mol-hol, parrandalar parvarişi  esa Qurol oğa bilan Xatira momoning kundalik maşğuloti. Ertagi sabzavot va poliz ekinlarining rivojidan ularning köngli töq.

– Sabr-toqat  bilan mehnat qilganga Alloh rizq-nasibasini uluğ qilib beraveradi, – yana sabrli bölişning foydalaridan söz oçadi Qurol oğa. – Mana, juda başang bölmasa-da, mehnatimiz ortidan ulovli böldik, – qöşib qöydi u mamnuniyat bilan hovli darvozasi oldida turgan oppoq rangli “Spark” rusumli avtomobilga işora qilib.

Hamişa xotirjam, sözlasa, mulohaza bilan sözlovçi, atrofidagilarga maʼnaviy ruh bağişlovçi Qurol oğaning tökis, kamtar, lekin har qanday odamning havasini keltiradigan turmuş tarziga, sokin va baxtli hayotiga çin dildan havas qildik.

Boylik asli nedur azizlar,

Mol-u dunyo etmoqmi bunyod?

Şundaylar bor, yoruğdir yuzlar,

Bor boyligi – xotirjam hayot.

Mehr gullar örtalarida,

Oqibatning qadri ham baland.

Yaşab yurgan kulbalarida,

Möʼjiza bor qasrga monand.

Odamiylik himmatidir bu

Va sabrning ziynatidir bu!

Robiya YÖLDOŞEVA.