NIKOH ShARTNOMASI VA UNING AFZALLIKLARI

Nikoh shartnomasi — bu nikohlanuvchi shaxslarning yoki er va xotinning nikohda boʻlgan davrida va (yoki) er va xotin nikohdan ajratilgan taqdirda ularning mulkiy huquq hamda majburiyatlarini belgilovchi kelishuvidir. U oila qurish jarayonida huquqiy aniqlik kiritadi, kelajakda kelib chiqishi mumkin boʻlgan nizolarning oldini oladi.

TUZISh TARTIBI VA ShAKLI

Qachon tuziladi? Nikoh shartnomasi nikoh davlat roʻyxatiga olinguniga qadar ham, shuningdek, nikoh davrida ham tuzilishi mumkin.

Qachon kuchga kiradi? Nikoh davlat roʻyxatiga olingunga qadar tuzilgan nikoh shartnomasi nikoh davlat roʻyxatiga olingan kundan boshlab kuchga kiradi.

Shakli: Nikoh shartnomasi yozma shaklda tuziladi va notarial tartibda tasdiqlanishi lozim.

MULKIY HUQUQ VA MAJBURIYaTLAR

Er va xotin nikoh shartnomasiga koʻra quyidagilarni belgilashga haqlidir:

Mulkka egalik tartibi: Birgalikdagi umumiy mulkning qonunda belgilangan tartibini oʻzgartirishga, er va xotinning barcha mol-mulkiga, uning ayrim turlariga yoxud er va xotindan har birining mol-mulkiga nisbatan birlikdagi, ulushli yoki alohida egalik qilish tartibini oʻrnatishga.

Qamrov: Nikoh shartnomasi er va xotinning mavjud mol-mulkiga nisbatan ham, boʻlgʻusi mol-mulkiga nisbatan ham tuzilishi mumkin.

Boshqa majburiyatlar: Oʻzaro moddiy taʼminot berish, oila xarajatlarini koʻtarish, bir-birining daromadida ishtirok etish, boshqa shaxslar bilan mulkiy shartnomalar tuzish, birgalikda tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish boʻyicha oʻz huquq va majburiyatlarini belgilab olishga.

Ajrim holatidagi mulk: Nikohdan ajralganda er va xotindan har biriga beriladigan mulkni aniqlab olishga.

OʻZGARTIRISh VA BEKOR QILISh

Kelishuv asosida: Nikoh shartnomasi er-xotinning kelishuvi bilan istalgan vaqtda oʻzgartirilishi yoki bekor qilinishi mumkin. Uning oʻzgartirilishi yoki bekor qilinishi ham shartnomaning oʻzi qanday shaklda tuzilgan boʻlsa, shunday shaklda (notarial tasdiqlangan) amalga oshiriladi.

Bir tomonlama bosh tortishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Sud orqali: Nikoh shartnomasi er-xotindan birining talabi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksida belgilangan asoslar va tartibda sudning hal qiluv qarori bilan oʻzgartirilishi yoki bekor qilinishi mumkin.

Amal qilish muddati: Nikoh tugatilgan paytdan boshlab nikoh shartnomasining amal qilishi ham tugaydi, nikoh shartnomasida nikoh tugatilganidan keyingi davr uchun nazarda tutilgan majburiyatlar bundan mustasno.

NIKOH ShARTNOMASINING AFZALLIKLARI

Mulkni aniq belgilaydi: Mulkka egalik huquqini oldindan aniqlaydi.

Ajrim holatida adolatli taqsimot: Nizoli holatlarda mulkiy ajrim jarayonini tezlashtiradi va adolatli oʻtishini taʼminlaydi.

Har ikki tomonning huquqlarini himoya qiladi: Er va xotinning mulkiy manfaatlarini teng kafolatlaydi.

Oʻzaro ishonchni kuchaytiradi: Moliyaviy munosabatlarda shaffoflikni oʻrnatadi.

M. Eshmuradova, Amudaryo tumani FHDYo boʻlimi mudirasi