NIKOH ŞARTNOMASI VA UNING AFZALLIKLARI HAQIDA BILASIZMI?

Nikoh şartnomasi — nikohlanuvçi şaxslarning, er va xotinning nikohda bölgan davrda va (yoki) nikohdan ajratilgan taqdirda ularning mulkiy huquq va majburiyatlarini belgilovçi kelişuvidir (Oila kodeksining 29-moddasi).

Endilikda qonuniy mulk tartibi bilan birga mulkning şartnomaviy tartibiga ham örin berildi. Yaʼni, er-xotin özlarining mol-mulkiga, uning ayrim turlariga yoki er-xotindan har birining mol-mulkiga nisbatan birgalikdagi, uluşli yoki alohida egalik qiliş tartibini örnatişga haqli ekanliklari belgilanadi.

ŞARTNOMANING TUZILIŞ TARTIBI

Tuziş vaqti: Şartnoma nikoh qayd etilişidan avval yoki qayd etilganidan keyin istalgan vaqtda tuzilişi mumkin.

Kuçga kirişi:

Nikohgaça tuzilgan bölsa, nikoh davlat röyxatiga olingan kundan kuçga kiradi.

Nikohdagi er-xotin tomonidan tuzilgan bölsa, şartnoma notarial tasdiqlangan kundan kuçga kiradi.

Muhim jihati: Nikohlanuvçilar şartnoma tuzganidan keyin qaçon nikoh tuzişlari lozimligi belgilanmagan. Biroq şartnoma qaçon tuzilganidan qatʼi nazar, faqat nikoh qayd etilgaç kuçga kiradi.

NIKOH ŞARTNOMASINING AFZALLIGI

Nikoh şartnomasining afzalligi şundaki, u mulkiy munosabatlarni tartibga soliş orqali oilani mustahkamlaydi, er-xotinni:

Bir-biriga tegişli mulkdan töğri foydalanişga va uni yaxşi saqlaşga;

Mulkiy majburiyatlarini öz vaqtida bajarişga undaydi.

Darhaqiqat, sud orqali mulkni bölişdek köngilsiz tortişuvlarni boşidan keçirganlar nikoh şartnomasi zarurligini tasdiqlamoqdalar. Bu borada huquqiy tarğibotning kuçaytirilişi, nikohlanuvçilarning nikoh şartnomalari qoidalari bilan taniştirilişi kelgusida nikoh şartnomalarining rivojlanişi uçun keng imkoniyatlar yaratadi.

Nikoh şartnomasi faqatgina mulkiy munosabatlarnigina tartibga soladi xolos.

ŞARTNOMANING HAQIQIYLIK ASOSLARI

Nikoh şartnomasi quyidagi şartlar asosida tuzilgan deb hisoblanadi:

Xohiş mavjud: Yaʼni, erkak va ayolning ikkalasi ham bunday şartnoma tuzişga rozi bölişi.

Şaxsiy iştirok: Şartnomani imzolaşda har ikkalasi ham şaxsan iştirok etişi.

Notarial tasdiq: Şartnoma notarial tasdiqlangan bölişi şart.

XULOSA

Xulosa qiladigan bölsak, nikoh şartnomasini tuziş kelajakda oilalarda yuz berişi mumkin bölgan nizoli vaziyatlarning oldi olinadi. Şu bilan birga, er-xotin örtasida özaro işonç, hurmat, mehr-oqibat tamoyiliga asoslangan baxtli turmuş tarzini şakllantiradi.

Mohira Eşmuradova, Amudaryo tuman FHDYo bölimi mudirasi.