Notariat sohasidagi yangiliklarga bağişlangan yiğiliş ötkazildi
Jamiyatda qonun ustuvorligini taʼminlaş, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilişda notariat institutining örni beqiyos. Sönggi yillarda mamlakatimizda uşbu tizimni raqamlaştiriş, ortiqça byurokratik tösiqlarni bartaraf etiş va aholiga tezkor huquqiy xizmat körsatiş borasida keng kölamli islohotlar amalga oşirilmoqda. Ana şunday muhim qadamlardan biri sifatida Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 9-sentyabrdagi “Notariat institutini yanada rivojlantiriş va tizimni raqamlaştiriş böyiça qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi qarori qabul qilingan edi.
Fuqarolik işlari böyiça Amudaryo tuman sudi binosida mazkur qaror ijrosi va unda belgilangan yangi vazifalarning mazmun-mohiyatiga bağişlangan öquv-amaliy seminari bölib ötdi. Tadbirda fuqarolik işlari böyiça Amudaryo tuman sudining sudyasi Muhabbat Qaypova, tumanda xususiy amaliyot bilan şuğullanuvçi notarius Bibizuhra Bekimbetova, şuningdek, “Xalq banki”, “Mikrokreditbank”, “Agrobank”ning tuman filiallari hamda “Özsuvtaʼminot” aktsiyadorlik jamiyatining Amudaryo tuman filiali xodimlari iştirok etdilar. Seminarda asosiy eʼtibor yangi tartib-qoidalarni amaliyotga töğri va samarali joriy etiş masalalariga qaratildi.
Qarorga muvofiq, 2026-yil 1-martdan boşlab notariuslarning vakolatlari yanada kengaytirildi. Endilikda bazaviy hisoblaş miqdorining 1000 baravarigaça bölgan nizosiz talablar böyiça notariuslar tomonidan ijro xatlari yoziş tartibi yölga qöyildi. Bunga notarial tasdiqlangan bitimlarga asoslangan talablar, qarzdorning majburiyatlari taʼminoti bölgan köçar mol-mulkka undiruvni qaratiş, ijara tölovlari, köp kvartirali uylardagi majburiy badallar, kommunal va aloqa xizmatlari böyiça qarzdorlikni undiriş kabi masalalar kiradi. Bu yangilik, öz navbatda, sudlarning iş yuklamasini kamaytirişga va undiruvçilarning sarson bölişining oldini olişga xizmat qiladi.
Bundan taşqari, sohada kadrlar salohiyatini oşiriş va tajribali mutaxassislar mehnatidan unumli foydalaniş maqsadida 2026-yil 1-apreldan boşlab Özbekistonda notarius lavozimida bölişning eng yuqori yoş çegarasi 65 yoşdan 70 yoşga oşirildi. Albatta, bunda notarius Adliya vazirligi huzuridagi Oliy malaka komissiyasi suhbatidan ötişi va öz faoliyatini davom ettirişga rozi bölişi talab etiladi. Şu bilan birga, tizimga kiriş tartibi ham raqamlaştirildi va şaffoflaşdi. 2026-yil 1-apreldan davlat notariusini tayinlaş va xususiy notarial faoliyat uçun litsenziya beriş malaka imtihonlari örniga axborot texnologiyalari yordamida 2 bosqiçli yagona tanlov joriy etildi. Dastlabki bosqiçda talabgorlar davlat boşqaruvi, korruptsiyaga qarşi kuraşiş, fuqarolik va vorislik huquqi kabi yönalişlarda test sinovlaridan ötsalar, ikkinçi bosqiçda maxsus elektron platformada hujjatlar loyihasini tuziş va muammoli kazuslarga yeçim topiş böyiça amaliy imtihon topşiradilar.
Tizimni raqamlaştiriş va fuqarolarga qulaylik yaratiş yönalişidagi yana bir muhim qadam şundan iboratki, 2026-yil 1-apreldan xususiy notariuslar uzrli sabablarga köra işlay olmaganda litsenziyasini töxtatib turiş huquqiga ega böldilar. Qoidabuzarliklar uçun esa darhol litsenziyani bekor qiliş emas, balki ogohlantiriş va jarima kabi muqobil taʼsir çoralari qöllaniladi.
Şuni ham taʼkidlaş joizki, 2025-yil 1-dekabrdan boşlab respublika böylab notarial tasdiqlangan nikoh şartnomalarining nusxasi axborot tizimiga majburiy yuklanadi va ularning aslini qoğoz şaklida talab qiliş bekor qilinadi. Notarial harakatlar aks etgan audio va videoyozuvlarni tizimga töğridan-töğri biriktiriş va saqlaş imkoniyati ham aynan şu maqsadda yaratilmoqda.
Qonunçilikdagi uşbu yangiliklar sohani butunlay yangi bosqiçga olib çiqadi. Notariat tizimining masofaviy va raqamli formatga ötişi, xizmatlar körsatiş tezligining oşişi va oçiqlikning taʼminlanişi pirovard natijada oddiy insonlarning uzoğini yaqin, oğirini yengil qilişdek oliy maqsadga xizmat qiladi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
