Tuproq tahlili — möl hosil va oziq-ovqat xavfsizligining muhim omili

Bugungi kunda butun dunyo miqyosida oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlaş masalasi har bir davlat, har bir hukumat oldida turgan eng dolzarb, keçiktirib bölmaydigan strategik vazifalardan biriga aylanib ulgurdi. Sayyoramiz aholisi sonining şiddat bilan ortib borişi, global iqlim özgarişlari natijasida yuzaga kelayotgan turli tabiiy muammolar, suv resurslarining tobora çeklanib qolayotgani, şuningdek, yer unumdorligini saqlaş va uni kelajak avlodga butun holiça yetkaziş masalalari qişloq xöjaligi tizimiga mutlaqo yangi, çuqur ilmiy yondaşuvni tatbiq etişni talab qilmoqda. Endilikda şunçaki yerga uruğ qadab, hosil kutiş davri ötdi, bugungi zamon agrar sohada aniq hisob-kitob, innovatsion texnologiyalar va kimyoviy tahlillarga suyanişni taqozo etmoqda. Xuddi şu hayotiy zaruratdan kelib çiqib, mamlakatimizda ham Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev rahbarligida qişloq xöjaligi sohasini modernizatsiya qiliş, sohaga ilğor tajribalarni joriy etiş böyiça keng kölamli, tizimli islohotlar amalga oşirilmoqda.

Davlatimiz rahbari tomonidan qişloq xöjaligi mahsulotlarini yetiştiriş, ularni nobud qilmasdan saqlaş, sifatli qayta işlaş va taşqi bozorlarga eksport qiliş jarayonlarini qamrab oluvçi yaxlit, yagona tizim yaratiş ustuvor vazifa sifatida belgilab berilgan. Bu jarayonda ayniqsa “daladan dasturxongaça” tamoyiliga qatʼiy amal qiliş, xavfsiz hamda şaffof taʼminot zanjirini yaratiş eng asosiy maqsaddir. Oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlaşga bağişlangan köplab yiğilişlarda Prezidentimiz tomonidan qişloq xöjaligida sifat, ekologik xavfsizlik va yuqori iqtisodiy samaradorlik masalalari bugungi kunning eng muhim, keçiktirib bölmaydigan talabi ekanligi takror va takror taʼkidlab kelinmoqda.

Aynan mana şunday ulkan vazifalar ijrosini taʼminlaş, sohadagi yangiliklarni keng jamoatçilikka körsatiş maqsadida yaqinda Qoraqalpoğiston Respublikasi Ösimliklar karantini va himoyasi agentligi tomonidan ommaviy axborot vositalari vakillari uçun press-tur taşkil etildi. Uşbu media-tadbir Qoraqalpoğiston Respublikasi Agrokimyoviy tahlil markazida bölib ötdi. Tadbir davomida kamera obʼektivlari va jurnalistlar nigohi orqali markazning kundalik faoliyati, u yerda örnatilgan eng sönggi rusumdagi zamonaviy laboratoriya uskunalarining imkoniyatlari hamda tuproq tahlillarining qişloq xöjaligidagi beqiyos ahamiyati haqida juda batafsil, ilmiy asoslangan maʼlumotlar berildi.

Mutaxassislar iştirokçilarga tuproq namunalarini daladan qabul qilib oliş, ularni murakkab laboratoriya şaroitida çuqur tahlil qiliş, tarkibidagi mineral va organik öğitlar miqdorini aniqlaş jarayonlarini bevosita amaliy tarzda namoyiş etib berişdi. Şuningdek, yetiştirilayotgan mahsulotlarning amaldagi davlat standartlariga qay darajada muvofiq kelişini tekşiriş bosqiçlari ham körsatib ötildi. Taʼkidlaş örinliki, bunday murakkab agrokimyoviy tahlillar fermer va dehqon xöjaliklariga özlari işlatayotgan yerning unumdorlik darajasini ilmiy asosda, aniq baholaşga yordam beradi. Qolaversa, har bir ekin turining öziga xos xususiyatlariga mos keluvçi öğitlardan oqilona, meʼyorida foydalaniş orqali hosildorlikni oşiriş imkonini yaratadi.

Bugungi murakkab şaroitda tuproq tarkibini muntazam ravişda nazorat qilib boriş faqatgina möl hosil oliş uçun emas, balki atrof-muhit va inson salomatligi uçun öta muhim bölgan ekologik xavfsizlikni taʼminlaşda ham eng asosiy omil hisoblanadi. Xuddi şu ezgu maqsadda markaz mutaxassislari tomonidan tuproqlarning turli xil pestitsidlar, inson organizmi uçun öta xavfli bölgan oğir metall qoldiqlari hamda boşqa turdagi zararli moddalar bilan ifloslaniş darajasi yuzasidan doimiy, tizimli monitoring işlari olib borilmoqda.

Eʼtiborli jihati şundaki, tahlillarning aniqligini taʼminlaş maqsadida markaz laboratoriyalari Germaniya, Rossiya va Hindiston kabi davlatlarda işlab çiqarilgan, jahon standartlariga javob beradigan eng zamonaviy uskunalar bilan töliq jihozlangan. Mazkur innovatsion texnologiyalar har qanday murakkab tahlillarni ham yuqori darajadagi aniqlik va juda qisqa vaqt içida tezkorlik bilan amalga oşiriş imkonini bermoqda. Bundan taşqari, Jahon banki homiyligi asosida ajratilgan 96 000 AQŞ dollari miqdoridagi mablağ evaziga markazning asosiy binosi töliq qayta rekonstruktsiya qilinib, barça talablarga javob beradigan zamonaviy körinişga keltirilgan.

Raqamlarga murojaat qiladigan bölsak, markaz tomonidan amalga oşirilayotgan işlar kölami qançalik keng ekanligini köriş mumkin. Maʼlumotlarga köra, joriy yilning şu davriga qadar hududdagi fermer xöjaliklari, agroklasterlar hamda suğoriladigan ekin maydonlaridan foydalanuvçi boşqa subʼektlar bilan jami 29 987 gektardan ortiq maydonni qamrab oluvçi maxsus şartnomalar tuzilgan. Uşbu şartnomalar doirasida allaqaçon 22 401 gektar ekin maydonlarining tuproqlari töliq laboratoriya tahlilidan ötkazilib, uşbu tahlillarga tayangan holda hududlarning detallaştirilgan agrokimyoviy kartogrammalari işlab çiqildi va uşbu muhim maʼlumotlar bazasi uzagrolab.uz elektron platformasiga joylaştirildi.

Şu bilan birgalikda, fermer va klasterlarni faqatgina yuqori sifatli mineral öğitlar bilan taʼminlaş maqsadida öğit işlab çiqaruvçi hamda ularni yetkazib beruvçi korxonalar bilan 15 ta şartnoma imzolangan. Uşbu hamkorlik natijasida keltirilgan 104 ta namunadagi kimyoviy mahsulot çuqur agrokimyoviy tahlildan ötkazilib, ularning sifati va yaroqliligi böyiça tegişli ilmiy xulosalar taqdim etilgan.

Xulosa örnida mutaxassislarning bir fikrini alohida taʼkidlaş lozim: tuproq tahlili bu şunçaki kolbalar va reaktivlar iştirokidagi oddiy laboratoriya jarayoni emas, balki butun boşli millat salomatligi va mamlakat oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlaşning eng muhim, poydevor vazifasini ötovçi ilmiy asosidir. Zero, ona yerimizning unumdorligi va biz isteʼmol qilayotgan mahsulot sifati qattiq nazorat qilinmas ekan, kelajakda yuqori hosildorlikka erişiş nihoyatda muşkul vazifa bölib qolaveradi. Şu bois ham bugungi kunda mamlakatimizda agrar sohani ilm-fan bilan uyğun holda, innovatsiyalarga tayanib rivojlantirişga davlat darajasida alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Tadbir yakunida iştirokçilar tomonidan bu kabi oçiq muloqotlar va media turlar orqali sohada amalga oşirilayotgan keng kölamli islohotlarni jamoatçilikka töğri va xolis yetkaziş, şu orqali aholining agrar sohaga oid bilim va tuşunçalarini yanada oşiriş muhim ahamiyat kasb etişi yakdil ravişda eʼtirof etildi.