PARLAMENT NAZORATI FUQAROLIK JAMIYaTINING MUHIM BELGISI

2016-yilning 11-aprel kuni "Parlament nazorati toʻgʻrisida”gi Qonun qabul qilindi.

Ushbu Qonunning maqsadi parlament nazoratini tashkil etish va amalga oshirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iboratdir. Parlament nazorati subʼektlari quyidagilardan iborat: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati, Qonunchilik palatasining, Senatning qoʻmitalari, komissiyalari, Qonunchilik palatasidagi siyosiy partiyalar fraktsiyalari, deputatlar guruhlari, Qonunchilik palatasi deputatlari, Senat aʼzolari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman).

Parlament nazorati obʼekti esa Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining hamda ular mansabdor shaxslarining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining qarorlarini, davlat dasturlarini ijro etish, shuningdek oʻz zimmalariga yuklatilgan vazifalar hamda funktsiyalarni amalga oshirish boʻyicha faoliyatidir.

Tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshiruvchi organlarning, surishtiruv va tergov organlarining, sudlarning ish yurituvidagi muayyan ishlar va materiallarni, shuningdek ijro ishi yuritish hamda notarial ish yuritishning muayyan materiallarini koʻrib chiqish bilan bogʻliq faoliyat parlament nazoratining obʼekti boʻlishi mumkin emas.

Parlament nazorati sohasiga navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat byudjetini, davlat maqsadli jamgʻarmalarining byudjetlarini hamda soliq va byudjet siyosatining asosiy yoʻnalishlarini qabul qilish, shuningdek Davlat byudjeti ijrosining borishini koʻrib chiqish, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy hayotining eng muhim masalalari yuzasidan har yilgi maʼruzasini koʻrib chiqish, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining ayrim dolzarb masalalari yuzasidan hisobotini eshitish, Qonunchilik palatasi, Senat majlislarida hukumat aʼzolarining oʻz faoliyatiga doir masalalar yuzasidan axborotini eshitish, Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasining hisobotini eshitish, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining hisobotini eshitish, Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisining hisobotini eshitish, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi raisining hisobotini eshitish, parlament soʻrovi, Qonunchilik palatasi deputatining, Senat aʼzosining soʻrovi, Qonunchilik palatasi, Senat qoʻmitalari tomonidan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari rahbarlarining axborotini eshitish, qonun hujjatlarining ijrosi holatini, huquqni qoʻllash amaliyotini Qonunchilik palatasining, Senatning qoʻmitalari tomonidan oʻrganish va qonun osti hujjatlarining qabul qilinishi yuzasidan ular tomonidan monitoringni amalga oshirish, parlament tekshiruvi kiradi.

Parlament nazorati qonunga muvofiq boshqa shakllarda ham amalga oshirilishi mumkin.             

Qonunda prokuratura organlari faoliyati ustidan parlament nazoratini amalga oshirish belgilangan boʻlib, mamlakatda qonun ustuvorligi va qonuniylikni, fuqarolarning huquq va erkinliklarini, jamiyat va davlat manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash boʻyicha ular ishining samaradorligini oshirish maqsadida Oliy Majlis palatalari tomonidan Senatning prokuratura organlari faoliyati ustidan nazorat qiluvchi komissiyasi tuzilishi, komissiyaning faoliyatini tashkil etish tartibi Oliy Majlis palatalarining qoʻshma qarori bilan belgilanishi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori har yili Senatga hisobot takdim etishi, hisobot Senatning navbatdagi majlisida koʻrib chiqilishi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining hisoboti dastlabki tarzda Senatning Qonun-chilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi tomonidan Senatning prokuratura organlari faoliyati ustidan nazorat kiluvchi komissiyasi bilan birgalikda koʻrib chiqilishi, hisobotni eshitish yakunlari boʻyicha Senat qaror qabul qilishi va ushbu  qaror Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasiga yuborilishi qayd etilgan.

Mazkur Qonunning mazmun-mohiyatini aholiga yetkazish borasida prokuratura organlari, xususan, Bosh prokuratura huzuridagi soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻlimi tomonidan ham targʻibot tadbirlari oʻtkazilmoqda. Maqsadimiz – aholining huquqiy savodxonligini oshirish orqali jamiyatda barqarorlikni taʼminlashga hissa qoʻshishdir.