BIR BUYuK FARZANDIN KUZATDI VATAN...

Butun turkiy xalqlar adabiyoti oʻzining sevimli va sermahsul shoir farzandidan ayrildi: Oʻzbekiston Qahramoni, Oʻzbekiston xalq shoiri Abdulla Oripovning vafoti butun oʻzbekistonliklarni chuqur qaygʻuga soldi. Barcha Allohdan xalq shoirining oxirati obod boʻlishini tiladi.

Shoirning amalga oshirgan buyuk xizmatlarini sanab, adogʻiga yetish qiyin. Birgina oʻzbek tilimizga Davlat tili maqomini olishdagi hissasi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi muallifi ekanligi uchun barchamiz shoirning ruhi oldida bosh egib, ehtirom bajo keltirsak arziydi.

Men ilk bor 1998-yilda ustoz Abdulla Oripovni koʻrganman. Oʻshanda beshinchi sinfni tugatib, Respublika Nafis sanʼat litseyiga oʻqishga Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalq taʼlimi Vazirligining yoʻllanmasi bilan  borgan edik. Onam litseyga hujjat topshirtirmadi. Uning oʻrniga matbuot uylariga, radio-televideniyega, Mustaqillik maydonidagi (oldingi binosi) Yozuvchilar uyushmasiga olib bordi.

Shundan keyin, 2002-yilda Oʻzbekiston yosh yozuvchi va shoirlarining anʼanaviy Zomin seminarida ishtirok etdim. Seminar yakunida, Abdulla Oripov Respublikamizning birinchi Prezidenti oʻz qoʻli bilan kitobini berib: «Mening shoir farzandlarimga mendan sovgʻa deb olib boring», deganligini aytib, Islom Karimovning «Maʼnaviy yuksalish yoʻlida» nomli kitobini topshirdi, pul mukofoti bilan taqdirlandim va Oliy Adabiyot kursida oʻqishga yoʻllanma berishdi.

Oliy Adabiyot kursiga kirish uchun bosqichma-bosqich imtihonlardan oʻtdik. Oxirida ogʻzaki imtihon boʻldi. Yozuvchilar uyushmasiga bordik. Imtihon boshlangach, navbatim kelganida kirdim. Taniqli adabiyotshunos olimlar, atoqli shoir va yozuvchilar hayʼati jam edi. Men savollarga endi javob bera boshlaganimda xonaga A.Oripov kirib keldi.

Oʻzbek romanchiligi, mumtoz adabiyot, jahon adabiyoti haqida savollarni yogʻdirib tashlashdi. Bilganimcha javob beraverdim. Oxiri, boʻldi, yetarli, deyishganida boshimni xiyol koʻtarib, A.Oripovga boqdim. Ustoz jilmayib turardi.

- Chiqavering, yetarli, - deyishgach, tashqariga chiqib, erkin nafas oldim. Salkam yarim soat Abdulla aka jim turib meni tinglagani, bironta savol bermagani meni juda hayron qoldirdi va men imtihonlardan oʻtdim. Oʻqishimiz davomida kurs rahbarimiz Abdulla Oripov bizga koʻplab maʼruzalar qilgan. Yigʻilish va tadbirlarda biz kursdoshlar 9 kishi alohida oʻringa ega edik. Bizga akademiklar, professor olimlar, xalq shoirlari, xalq yozuvchilari maʼruzalar oʻqirdi.

Adabiyotning sir-asrorlarini toʻlaligicha kashf qilib borardik. Ustoz Abdulla Oripov olami, ijod dunyosi, tarjimonlik mahorati, rahbarlik qobiliyati, zamonlardan ilgari yurgan tafakkur kengliklari bizni hamisha lol etgan.

U kishini oʻtgan davrlardagi adabiyot vakillariga boʻlgan jaholat, adolatsiz qatagʻon, mustabid tuzumning shoir va yozuvchilarni qiyratgani, oʻz hayot yoʻlida koʻp bora duch kelgani – hasad hamisha iztirobga solar edi.

Bizga, "siz baxtli avlodsiz – soʻz erkinligi, adabiyot erkinligi, fikr erkinligi zamonida yashayapsiz”, - deb doim taʼkidlar edilar.

… 2011-yil Navroʻz bayrami kuni Doʻrmandagi uyiga borib, ustozni yetmish yillik yubileyi bilan tabrikladim. Hovlisidagi mehmonlar safiga qoʻshib, mezbonlik qildi. Shu kun yuzlari sevinchdan porlab yurganlari xotiramga muhrlanib qoldi.

2013-yilda «Isteʼdod maktabi» IV Respublika yosh ijodkorlar seminarida maʼruzalarini tingladik. Umr yoʻllarini, hayot tajribalarini, adabiy xulosalarini biz bilan oʻrtoqlashdi.

Oliy Adabiyot kursida oʻqigan, Abdulla Oripovdek ustoz shoirning imzosi qoʻyilgan diplom olgan inson sifatida shuni aytishni joiz deb bilamanki, Abdulla Oripov XX asr oʻzbek adabiyotining buyuk vakili, adabiyot va soʻz ilmining yetuk dargʻasi boʻlib yashab oʻtdi.

Koʻpchilikni bu ulugʻ odamning oilasi, shaxsiy hayoti, kamchiliklari qiziqtiradi. Bu borada mayda savollar berishadi. Ularga qarata, shoirning ijodini oʻqisangiz, shoirning oʻzini topasiz, degim keladi.

Ijod olamiga doxilman degan odam borki, shoir Abdulla Oripovni maʼnaviy ustozim, deb ayta oladi.

Ustozning maʼnaviy merosi millatimizning ong-tafakkur salohiyatini, yosh ijodkorlarning dunyoqarashini shakllantirib, hali koʻp yillar koʻngil tarbiyasiga xizmat qilishi bilan abadiyatga, mangulikka daxldordir.

Oʻlmasbek Xoʻjayev.

(Foto - OʻzA)