BIR BUYuK FARZANDIN KUZATDI VATAN...

Butun turkiy xalqlar adabiyoti özining sevimli va sermahsul şoir farzandidan ayrildi: Özbekiston Qahramoni, Özbekiston xalq şoiri Abdulla Oripovning vafoti butun özbekistonliklarni çuqur qayğuga soldi. Barça Allohdan xalq şoirining oxirati obod bölişini tiladi.

Şoirning amalga oşirgan buyuk xizmatlarini sanab, adoğiga yetiş qiyin. Birgina özbek tilimizga Davlat tili maqomini olişdagi hissasi yoki Özbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi muallifi ekanligi uçun barçamiz şoirning ruhi oldida boş egib, ehtirom bajo keltirsak arziydi.

Men ilk bor 1998-yilda ustoz Abdulla Oripovni körganman. Öşanda beşinçi sinfni tugatib, Respublika Nafis sanʼat litseyiga öqişga Qoraqalpoğiston Respublikasi xalq taʼlimi Vazirligining yöllanmasi bilan  borgan edik. Onam litseyga hujjat topşirtirmadi. Uning örniga matbuot uylariga, radio-televideniyega, Mustaqillik maydonidagi (oldingi binosi) Yozuvçilar uyuşmasiga olib bordi.

Şundan keyin, 2002-yilda Özbekiston yoş yozuvçi va şoirlarining anʼanaviy Zomin seminarida iştirok etdim. Seminar yakunida, Abdulla Oripov Respublikamizning birinçi Prezidenti öz qöli bilan kitobini berib: «Mening şoir farzandlarimga mendan sovğa deb olib boring», deganligini aytib, Islom Karimovning «Maʼnaviy yuksaliş yölida» nomli kitobini topşirdi, pul mukofoti bilan taqdirlandim va Oliy Adabiyot kursida öqişga yöllanma berişdi.

Oliy Adabiyot kursiga kiriş uçun bosqiçma-bosqiç imtihonlardan ötdik. Oxirida oğzaki imtihon böldi. Yozuvçilar uyuşmasiga bordik. Imtihon boşlangaç, navbatim kelganida kirdim. Taniqli adabiyotşunos olimlar, atoqli şoir va yozuvçilar hayʼati jam edi. Men savollarga endi javob bera boşlaganimda xonaga A.Oripov kirib keldi.

Özbek romançiligi, mumtoz adabiyot, jahon adabiyoti haqida savollarni yoğdirib taşlaşdi. Bilganimça javob beraverdim. Oxiri, böldi, yetarli, deyişganida boşimni xiyol kötarib, A.Oripovga boqdim. Ustoz jilmayib turardi.

- Çiqavering, yetarli, - deyişgaç, taşqariga çiqib, erkin nafas oldim. Salkam yarim soat Abdulla aka jim turib meni tinglagani, bironta savol bermagani meni juda hayron qoldirdi va men imtihonlardan ötdim. Öqişimiz davomida kurs rahbarimiz Abdulla Oripov bizga köplab maʼruzalar qilgan. Yiğiliş va tadbirlarda biz kursdoşlar 9 kişi alohida öringa ega edik. Bizga akademiklar, professor olimlar, xalq şoirlari, xalq yozuvçilari maʼruzalar öqirdi.

Adabiyotning sir-asrorlarini tölaligiça kaşf qilib borardik. Ustoz Abdulla Oripov olami, ijod dunyosi, tarjimonlik mahorati, rahbarlik qobiliyati, zamonlardan ilgari yurgan tafakkur kengliklari bizni hamişa lol etgan.

U kişini ötgan davrlardagi adabiyot vakillariga bölgan jaholat, adolatsiz qatağon, mustabid tuzumning şoir va yozuvçilarni qiyratgani, öz hayot yölida köp bora duç kelgani – hasad hamişa iztirobga solar edi.

Bizga, "siz baxtli avlodsiz – söz erkinligi, adabiyot erkinligi, fikr erkinligi zamonida yaşayapsiz”, - deb doim taʼkidlar edilar.

… 2011-yil Navröz bayrami kuni Dörmandagi uyiga borib, ustozni yetmiş yillik yubileyi bilan tabrikladim. Hovlisidagi mehmonlar safiga qöşib, mezbonlik qildi. Şu kun yuzlari sevinçdan porlab yurganlari xotiramga muhrlanib qoldi.

2013-yilda «Isteʼdod maktabi» IV Respublika yoş ijodkorlar seminarida maʼruzalarini tingladik. Umr yöllarini, hayot tajribalarini, adabiy xulosalarini biz bilan örtoqlaşdi.

Oliy Adabiyot kursida öqigan, Abdulla Oripovdek ustoz şoirning imzosi qöyilgan diplom olgan inson sifatida şuni aytişni joiz deb bilamanki, Abdulla Oripov XX asr özbek adabiyotining buyuk vakili, adabiyot va söz ilmining yetuk darğasi bölib yaşab ötdi.

Köpçilikni bu uluğ odamning oilasi, şaxsiy hayoti, kamçiliklari qiziqtiradi. Bu borada mayda savollar berişadi. Ularga qarata, şoirning ijodini öqisangiz, şoirning özini topasiz, degim keladi.

Ijod olamiga doxilman degan odam borki, şoir Abdulla Oripovni maʼnaviy ustozim, deb ayta oladi.

Ustozning maʼnaviy merosi millatimizning ong-tafakkur salohiyatini, yoş ijodkorlarning dunyoqaraşini şakllantirib, hali köp yillar köngil tarbiyasiga xizmat qilişi bilan abadiyatga, mangulikka daxldordir.

Ölmasbek Xöjayev.

(Foto - ÖzA)