Baxt yoʻli – ilm va hunarda

Istiqlolyillarida yosh avlod taʼlim-tarbiyasiga, ularning yetuk insonlar boʻlib voyaga yetishlariga juda katta eʼtibor qaratib kelinmoqda. Voyaga yetmaganlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularning toʻlaqonli bilim va tarbiya olishlari, kasb-hunar egallashlarini taʼminlash maqsadida qator qonun va qarorlar qabul qilindi. Oʻzbekiston Respublikasining "Taʼlim toʻgʻrisida”gi, "Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida”gi, "Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonunlari, Respublika Vazirlar Mahkamasining "Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha komissiyalar faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Qarori shular jumlasidandir.

Tuman xotin-qizlar qoʻmitasi tuman hokimligi huzuridagi Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha komissiyasi bilan hamkorlikda tumanimizning kelajagi boʻlgan 61 ming nafardan ziyod voyaga yetmagan oʻgʻil-qizlar orasida mazkur qonun va qarorlarning ijrosini toʻliq taʼminlash maqsadida faoliyat olib bormoqda.

Tumanimizda Xalq taʼlimi va oʻrta maxsus, kasb-hunar muassasalarida oʻsib kelayotgan yoshlar boʻsh vaqtlarini samarasiz oʻtkazmay, jismoniy chiniqishlari uchun 389 ta toʻgaraklar tashkil etilgan boʻlib, bu toʻgaraklarga 11 ming 197 nafar voyaga yetmaganlar jalb qilingan.

Voyaga yetmaganlarning diniy-ekstremistik va terroristik guruhlar taʼsiriga tushib qolishining oldini olish maqsadida umumtaʼlim va kasb-hunar taʼlimi muassasalarida hamkor tashkilotlar bilan yilimizning oʻtgan 9 oyi davomida 288 ta uchrashuvlar tashkil qilinib, tarbiyaga oid tashviqot-targʻibot ishlari olib borildi.

Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari qoshida tashkil etilgan "Ota-onalar universiteti”da yosh ota-onalarning farzand tarbiyasi borasida huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, psixologik bilimlarini oshirishga qaratilgan shuningdek, farzandlar tarbiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan ota-onalarni toʻgʻri yoʻlga solish, mahallada sogʻlom ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligiga rahna soluvchi holatlarni bartaraf etish maqsadida 234 joyda tushuntirish va targʻibot ishlari olib borildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2013-yil 30-aprel kuni imzolangan "Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun-hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq nikoh yoshiga amal qilmaslikka doir jazo choralarining kuchaytirilganligi bu boradagi ishlarimizning yanada samarali boʻlishiga zamin yaratdi. Tuman hotin-qizlar qoʻmitasining shu yil 5-may kungi "Tuman aholisi, ayniqsa, xotin-qizlar va yoshlar oʻrtasida qonun buzilishlari, huquqbuzarlik va jinoyatchilik, oʻz joniga qasd etishga qarshi, erta turmush qurishning oldini olish borasida tushuntirish ishlari va targʻibot yigʻilishlarini oʻtkazish rejasi”ga asosan barcha OFY va MFYlarda, umumtaʼlim maktablarida yigʻilishlar oʻtkazildi.

Ota-ona borki, bolam deb yashaydi. Borini unga atab, bekam-u koʻst ulgʻaytirib, el qatoriga qoʻshsam, deydi. Buningdek orzu-niyatlarining amalga oshishi ota-onani cheksiz baxtga belaydi. Biroq ayrim hollarda ularning "Bolam hech kimdan kam boʻlmay yursin”, deya yiqqan mablagʻini oʻsmirlar nopok ishlarga sarflayotgani, tungi vaqtlarda ham ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarning kuzatuvisiz kafelarda, kompyuter zallari va koʻngil ochar maskanlarda bemaqsad yurish holatlari ham uchrayapti. Bularning oldini olish uchun, qolaversa, bozorlarda, aholi gavjum joylarda, tilanchilik qilib, ziyoratgohlarda daydib yurgan yoxud mehnatning ogʻir turlariga jalb qilinayotgan oʻsmirlarni aniqlash maqsadida ichki ishlar boʻlimi, tuman hokimligi huzuridagi VEIB (voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha) tuman komissiyasi, XTMFMTTEB, "Kamolot” YoIH tuman kengashi bilan hamkorlikda reydlar oʻtkazdik.

Iqtidorli va faol qizlarni ragʻbatlantirish yuzasidan tuman xotin-qizlar qoʻmitasi tomonidan bir qancha ishlar amalga oshirildi. Jumladan, Mustaqillikning 22-yilligi munosabati bilan Zulfiya nomidagi Davlat mukofotiga nomzod qizlar oʻrtasida mushoira kechalari oʻtkazildi. Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti nomzodlarini saralash tuman bosqichi joriy yilning 3 sentyabr kuni boʻlib oʻtdi. Tanlovda 14 yoshdan 22 yoshgacha boʻlgan isteʼdod sohibalari qatnashdilar.

Tumandagi barcha oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida 16-22-sentyabr kunlari oraligʻida "Orasta qizlar” toʻgaragi aʼzolari oʻrtasida saralash bosqichi oʻtkazildi.

Yoshlarni internet saytlaridagi axloq normalari va maʼnaviyatimizga zid boʻlgan, shuningdek, ijtimoiy-maʼnaviy hayotimizga tahdid soluvchi axborotlar oqimidan himoyalash, ularda ushbu axborotlarga nisbatan informatsion immunitet hosil qilish boʻyicha maktablarda suhbatlar oʻtkazib kelinmoqda.

Hech bir ota-ona farzandiga yomonlikni ravo koʻrmaydi. Biroq afsuski, bilim doirasi torligi sabab ayrim ota-onalar farzandlarining yetarlicha bilim olishiga, dars mashgʻulotlariga muntazam qatnashiga eʼtibor bermaydilar yoki dars mashgʻulotlaridan olib qolib, arzimagan uy ishlariga jalb qilishadi. Hatto kasb-hunar maskanlarida hunar oʻrganishlariga qarshilik qiladilar. Bu bilan oʻz jigarbandlarining kelgusi hayotlariga salbiy taʼsir oʻtkazayotganini anglab yetmaydilar.

Endilikda bu boradagi kamchiliklarga barham berish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksining 47-moddasi 2-qism bilan toʻldirildi. Unga koʻra "Bolalarning majburiy umumiy oʻrta taʼlim, oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi olishiga ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan toʻsqinlik qilish eng kam ish haqining besh barobaridan 10 barobarigacha miqdorida jarima solishga sabab boʻladi”.

Oʻylaymizki, qonunchiligimizdagi bu qoʻshimcha voyaga yetmaganlarning, oʻsmir yoshlarning oʻzvaqtida muntazam ravishda ilm olib, kasb-hunarlarni puxta egallashlariga asos boʻla oladi. Yetuklik, baxt kaliti ilm va hunarda ekanligini hayotning oʻzi tasdiqlab turibdi. Bunga monelik qilmang, aziz ota-onalar!

Maryam AHMEDOVA,

tuman hokimi oʻrinbosari,xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati.