Yuridik va jismoniy shaxslarga davlat xizmatlari koʻrsatishda bir qator normavtiv-huquqiy xujjatlar qabul qilindi

Yuridik va jismoniy shaxslarga davlat xizmatlari koʻrsatishda bir qator normavtiv-huquqiy xujjatlar qabul qilingan. Bunday hujjatlar sirasiga yuridik va jismoniy shaxslarning koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibini belgilab beruvchi normativ xujjat boʻlgan Oʻzbekiston respublikasi Vazirlar Mahkamasining  2018-yil 29-dekabrdagi “Koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 1060-sonli qarori qabul qilingan.

Mazkur qarorning 1-ilovasi bilan “Koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomi tasdiqlangan. Ushbu Nizom yuridik va jismoniy shaxslarning koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibini belgilaydi.

Nizom talablari foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlgan yer qaʼriga joriy etilmaydi.

Koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarning vujudga kelishi, boshqa shaxsga oʻtishi, cheklanishi va bekor boʻlishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak.

Yuridik va jismoniy shaxslarning koʻchmas mulkka boʻlgan huquqi ushbu huquqlar mazkur Nizomga muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin kuchga kiradi.

Koʻchmas mulk obʼekti mulkdorlari yoxud ushbu obʼekt boʻyicha ashyoviy huquqlar egalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar yoki ularning vakolatli vakillari koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar vujudga kelgan, boshqa shaxsga oʻtgan, cheklangan yoki bekor boʻlgan yoki koʻchmas mulk obʼektining huquqiy holati oʻzgargan kundan boshlab, bir oy muddatda Nizomda koʻrsatilgan huquqni belgilovchi hujjatlarni ilova qilgan holda koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish haqida ariza bilan Davlat xizmatlari markazlariga yoki Interaktiv davlat xizmatlari yagona portali orqali, garov xati rasmiylashtirilganda va ipoteka shartnomasi roʻyxatdan oʻtkazilganda esa — koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organga murojaat qilishlari shart.

Arizada koʻchmas mulk obʼektining turi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan huquq, unga kadastr yigʻmajildi tayyorlangan yoki qayta rasmiylashtirilgan koʻchmas mulk obʼektining nomi va u tayyorlangan sana (mavjud boʻlsa) koʻrsatiladi. Ariza bilan birga koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun yigʻim toʻlanganligi haqida hujjat taqdim etiladi.

Markaz ariza toʻldirilgandan keyin bir soat mobaynida uni koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiradigan organga yuboradi.

Roʻyxatdan oʻtkazuvchi koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishda:

arizani va ushbu koʻchmas mulk obʼektiga kadastr hujjatlarini oʻrganadi, ularni Reyestrda mavjud axborot bilan taqqoslaydi;

koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqlar hamda koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan boshqa ashyoviy huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun asos mavjudligini, uning yuridik yoki jismoniy shaxsga oʻtkazilishining qonuniyligini aniqlaydi;

umumiy ulushli mulk huquqi ishtirokchilarining sonini va tegishli hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning ulushlarini aniqlaydi;

huquqlarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi uchun toʻsqinlik qiladigan omillarni, bu koʻchmas mulk obʼekti huquqning boshqa shaxslarga oʻtkazilishi uchun toʻsqinlik qiluvchi garovga qoʻyilganligi va huquqni cheklash borligini aniqlaydi;

boshqa shaxslardan aynan shu koʻchmas mulk obʼekti boʻyicha davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun ariza bor yoki yoʻqligini Reyestrdan aniqlaydi.

koʻchmas mulk obʼekti bilan bogʻliq bitim notarial tartibda tasdiqlanmasdan taqdim etilganda, mulkdor va xaridorning shaxsini aniqlashtirish uchun qoʻshimcha maʼlumotlarni talab qilish huquqiga ega.

Roʻyxatdan oʻtkazuvchi koʻchmas mulkka boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda, koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni hujjatlar kelib tushgan kundan eʼtiboran ikki ish kuni davomida davlat roʻyxatidan oʻtkazadi. Agar, taqdim etilgan hujjatlarda texnik tusdagi ahamiyatsiz kamchiliklar va ularni bartaraf etish imkoniyati bor boʻlsa yoki qoʻshimcha hujjatlar talab qilinsa, roʻyxatdan oʻtkazuvchi roʻyxatdan oʻtkazishni uch kungacha toʻxtatib turish toʻgʻrisida bir kun mobaynida qaror qabul qiladi va qarorni Markazga yoki tegishli tashkilotga yuboradi.

Markaz yoki tegishli tashkilot davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organdan koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqni roʻyxatdan oʻtkazishni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi qarorni olgandan keyin yuridik yoki jismoniy shaxsni bir soat mobaynida koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etgan holda hujjatlarni taqdim etish haqida xabardor qiladi.

Hujjatlar koʻrsatilgan kamchiliklar bartaraf etilgan holda taqdim etilganda, koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish hujjatlar taqdim etilgan kundan boshlab ikki ish kuni mobaynida amalga oshiriladi.

Tuzatilgan hujjatlarni koʻrib chiqishda huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish rad etilganligi haqida xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazish rad etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, vakolatli organlar tomonidan koʻchmas mulk obʼektiga taqiq yoki xatlov qoʻyilgan holatlar bundan mustasno.

Agar, xabarnomada koʻrsatilgan kamchiliklar xabar berilgan paytdan boshlab uch ish kuni mobaynida bartaraf etilmagan boʻlsa, davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ ikki ish kuni mobaynida koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va bu haqda markazni yoki tegishli tashkilotni yozma ravishda xabardor qiladi.

Koʻchmas mulk obʼektiga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:

davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organda ushbu koʻchmas mulk obʼektining mansubligi masalasida nizolar borligidan dalolat beruvchi sud hujjatlarining mavjudligi;

vakolatli organ tomonidan koʻchmas mulk obʼektiga taqiq yoki xatlov qoʻyilganligi;

taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri, qarama-qarshi yoki buzilgan maʼlumotlar topilishi;

kadastr yigʻmajildining yoʻqligi;

davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organda ushbu yer uchastkasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda olib qoʻyilganligi haqidagi maʼlumotlarning mavjudligi;

roʻyxatdan oʻtkazuvchi tomonidan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻxtatib turilgan hollarda, taqdim etilgan materiallardagi kamchiliklarning uch ish kuni mobaynida bartaraf etilmasligi;

yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda bekor qilinganligi;

huquqlarning vujudga kelishini belgilamaydigan hujjatlarning taqdim etilishi.

Koʻchmas mulk obʼektlariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni boshqa asoslar boʻyicha rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, ariza ilovalari bilan birga u kelib tushgan kundan boshlab ikki ish kuni mobaynida davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ rahbarining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlangan elektron xat koʻrinishda Markazga yoki tegishli tashkilotga yuridik yoki jismoniy shaxsga qaytarish uchun yuboriladi. Xatda huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etishning aniq sabablari va taqdim etilgan hujjatlarda topilgan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar koʻrsatiladi.

Tursunboyev Akmal Xayrulla oʻgʻli, Tuman Davlat xizmatlari markazi bosh mutaxassisi