TERIM SURʼATI YuQORI, XIRMONLAR BALAND

Boʻz yop ovulida oʻz ishining koʻzini biladigan fidoyi dehqonlar koʻp. Yerlarni bahorgi ekishga tayyorlashdan tortib, to hosilni yigʻishtirib olgunga qadar daladan beri kelmaydigan fidoyilar mehnati haqida qancha gapirsak ham kamlik qiladi. “Toʻlqin Norboy” fermer xoʻjaligi rahbari Ozod Toʻraboyev ana shunday fidoyilardan.
Erta bahorda 78 gektar yerga “Sulton” navli erta pishar paxta navini ekilgan xoʻjalik dalalari bugun chinakam mehnat maydoniga aylangan. Bir tekis pishib-yetilgan koʻsaklar oppoq chamanzor tusini olgan paxtazorlarda dehqonlar taʼbiri bilan aytganda, “gʻalvir suvdan koʻtarilayotir”. Fermer xoʻjaligining qaysi dalasiga bormang, baland hosil xirmonlarini koʻrib, koʻzingiz quvonadi. Albatta, dalalarda moʻl hosil yetishtirishning  oʻzi boʻlgani yoʻq. Xoʻjalikning 78 gektar paxta maydoni chigit unib chiqishi bilan 67 nafar pudratchiga boʻlib berildi. Agrotexnik tadbirlarning oʻz vaqtida oʻtkazilgani, ayniqsa, yozning jazirama issiq kunlarida gʻoʻzani tunda sugʻorish ishlari tashkil etilgani, sharbat usulida sugʻorish, begona oʻtlardan tozalash, chilpish, zararkunandalarga qarshi biologik va kimyoviy ishlov berishga alohida eʼtibor qaratilgani oʻzining samarasini berdi. Dalalarda moʻl hosil toʻplandi. 78 gektar paxta maydonida shartnomaviy rejadagi 182 tonna yuqori navli sanoat xom ashyosi terib olindi.
Yigʻim-terim mavsumi toʻgʻri tashkil etilgani bois, ovuldagi vaqtinchalik ishsiz, pandemiya davrida joriy etilgan karantin qoidalari tufayli ishga chiqib keta olmagan ovul yoshlaridan iborat koʻngilli  hasharchilar hosilni yigʻib-terib olishda pudratchilar bilan musobaqalashib paxta terishdi. Terimchilarga dala boshida tushlik qilishlari uchun zarur shart-sharoitlar yaratilib, ish haqlari har besh kunda hisob-kitob qilib borildi. Natija esa kutilganidan ziyoda boʻldi. fermer xoʻjaligida shartnomaviy reja sharaf bilan bajarildi.
Paxta yigʻim-terimi bilan birga fermer xoʻjaligining 17 gektar yerga ekilgan kuzgi bugʻdoyzorida ham agrotexnik tadbirlar uyushqoqlik bilan olib borilmoqda. Serhosil, “Antonim” navli bugʻdoy urugʻi ekilgan xoʻjalik gʻallazorlarida kuzgi zararkunanda hasharotlarga qarshi kimyoviy ishlov berish, oziqlantiruvchi suspenziyalarni purkash, dalalar boshiga mahalliy oʻgʻit va nombor jamgʻarish kabi ishlarga ham alohida ahamiyat berilmoqda. Xoʻjalik bugʻdoyzorlari esa kundan-kunga yam-yashil tus olib, baravj rivojlanmoqda.
Fermer xoʻjaligi paxtazorlarida esa hali hosil moʻl. Terim surʼati ham yuqori. Oʻz vaqtida ish haqlarini olib, moddiy manfaatdorlik koʻrayotgan terimchilar kuniga har biri oʻrtacha 80-90 kilogrammdan paxta terishga erishmoqdalar.
Ovul hududidagi “Mahkam sari” fermer xoʻjaligi paxtakorlari ham dastlabki dovondan oshdilar. 77 gektar maydonga “Sulton” navli chigit ekilib, asosiy maydonlar urugʻlik paxta uchun moʻljallangani tufayli agrotexnik tadbirlarni alohida eʼtibor bilan oʻtkazishni taqozo etdi. Fermer xoʻjaligi rahbari Mahkamjon Saparimbetovning mavsum yumushlarini toʻgʻri tashkil etgani, ish yuritishdagi uzviylik tufayli xoʻjalik dalalarida yuqori hosil yetishtirildi. 42 nafar pudratchi oʻzlariga berkitilgan dalalarni begona oʻtlardan tozalash, ayniqsa, urugʻlik paxta ekilgan dalalarda qoʻshimcha oziqlantirish ishlarini meʼyorida olib borishga erishganlari yigʻim-terim mavsumining muvaffaqiyatli boshlanishini taʼminladi.
Natijada fermer xoʻjaligi dalalaridan 182 tonna paxta terib olinib, shartnomaviy reja sharaf bilan uddalandi. Yetishtirilgan hosilning 100 tonnasi urugʻlik chigit uchun moʻljallangan boʻlib, ushbu hosil alohida eʼtibor bilan, toza terilib, yuqori navga topshirildi, sifati va tolasi talablar darajasida ekanligi bois, daromad ham yuqori boʻlishi kutilmoqda.
Xoʻjalik dalalarida yigʻim-terimda qatnashayotgan pudratchilar va koʻngilli hasharchilarga ish haqlari shu kunning oʻzida, tarozi boshida hisob-kitob qilinib, har bir kilogramm paxta uchun vaqtida haq pul toʻlanayotgani, terim surʼatining  yanada yuqori boʻlishini taʼminlamoqda. Ilgʻor terimchilardan Gulruh Saparniyozova, Sayyora Yusupovalar kuniga birinchi terimda 180-200, ayni paytda esa 100-120 kilodan, mavsum boshidan esa xoʻjalik xirmoniga har biri 2,5-3 tonnadan ziyod paxta terib toʻkdilar. Terilgan paxta hosilini paxtani qabul qilish maskaniga sifatli tarzda yetkazib berishda mexanizator Ikrom Rajabovning xizmati katta boʻlmoqda.
Mazkur xoʻjalik dalalarida ham hali hosil moʻl. Fermer xoʻjaligi rahbari Mahkamjon Saparimbetovning hisob-kitobiga koʻra, yana 30 tonnadan ziyod hosil yigʻib-terib olish, zimmasidagi majburiyatini ham oshirib bajarish imkoniyati mavjud.
Shuni alohida eʼtirof etish kerakki, fermer xoʻjaligining 17 gektar maydondagi bugʻdoyzorida ham tekis nihol olinib, gʻalla ekilgan maydonlar yam-yashil tus olgan. Kuzgi mavsumiy ishlar esa maromida olib borilmoqda. Xoʻjalikning 2 gektar yeridagi yangi uzumzor bogʻdagi toklar ham baravj rivojlanib, kelgusi yildan hosilga kirishi kutilmoqda. Shuningdek, 50 quti asalari uyalarida ham kuzgi asal yigʻish, qishga tayyorgarlik tadbirlari olib borilmoqda.
Ayni paytda fermer xoʻjaligi dalalarida yetishtirilgan paxta hosilini izgʻirinli, yogʻin-sochinli kunlarga qoldirmasdan yigʻib-terib olish ishlari qizgʻin davom ettirilmoqda.

Robiya YOʻLDOShEVA.