ChOYKOʻLLIK MOHIR USTA

Hayot – dorilfunun. Uning har bir lahzasi insonni tarbiyalaydi, aqlini charxlaydi, yashash, yaratish sirlarini oʻrgatadi. Sinovlari bilan toblaydi, oʻz xatolari, yutuqlari, shu barobarida reja va tashabbuslari haqida oqilona xulosalar chiqarishga oʻrgatadi, irodasini ming bor sinovdan oʻtkazadi.  Choykoʻl ovulida yashovchi oddiy hurnarmand usta Ravshan Kamolov ana shunday sinovlarda toblangan fidoyi insonlardan.

“Gagarin usta!” Uni odamlar shunday chaqirishadi. Allohning zikri bilan azon aytilib, ota-onasi mehr-muhabbat bilan qoʻygan Ravshan ismini birov bilib aytsa, boshqalar balki bilib, balki bilmay “Gagarin usta” deb chaqiraverishadi. Ravshan usta  Kamolov esa bunga koʻnikib ketgan. 

Biz Ravshan bilan 22-sonli maktabda birgan oʻqiganmiz. Sinfimizda aʼlochilar koʻp edi. Lekin Ravshan Kamolovning ana shu aʼlochi sinfdoshlarimizdan ajralib turadigan bir xislati – uning oʻta kamtar, intizomli va zehni oʻtkirligi edi. Frantsuz tilini mustaqil oʻrganar, oʻrganganlarini dars ja-rayonida, frantsuz tili oʻqituvchimiz Qurol aka Safarboyev bilan erkin muloqotlari orqali mustahkamlardi. Undan ustozlarimizning umidi katta edi. Lekin hayot inson orzu qilganiday bir tekis emas, mashaqqatlari, bemavrid sinovlari bor.

Ravshan oddiy dehqon oilasida tugʻilib-oʻsdi. Serfarzand bu oila iqtisodini bir maromda yuritish uchun otasi (Alloh rahmat qilsin!) Otajon shofyor (uni shunday atashardi) kecha-yu kunduz kolxozda ishlar, yetti-sakkiz nafar farzandini yoniga olib, onasi ham kolxoz dalasida, ham tomorqada ter toʻkardi. Ravshan opa-akalari, ukalari bilan ota-onasiga koʻmakdosh boʻlishga, ularning ogʻirini yengillatishga intildi.

Otasining yonida yurib, texnika sirlarini oʻrgandi. Otajon shofyor bilan goh kolxoz ustaxonasida, goh kolxoz shofyorlarining uylarida turli rusumlardagi avtomobillarni taʼmirlashda qatnasha boshladi. Maktabda oʻqishidan boʻsh vaqtlarida katta xonadonning tomorqa yumushlarida ota-onasiga koʻmaklashdi, ovulda kimning avtomobili, traktori yoki mototsikli buzilsa, oʻsha yerda hozir-u nozir boʻldi.

1978-yilda umumtaʼlim maktabini, garchi aʼlo baholarga tugatsa-da, oilaviy sharoit taqozosiga koʻra, oʻqish istagini orqaga surdi. Armiya xizmatidan soʻng oʻqishni niyat qilgan Ravshan ota-onasining vafotidan keyin yuragidagi oʻqish orzusini yana keyinga surdi. Umrim temir-tersak ichida, qoramoyga belanib oʻtayotir, degan xayolga bormadi. Hayot sinovlarini oʻzining halol, fidoyi mehnati bilan yengishga intildi.

Donishmand xalqimiz tilida bir ibora juda koʻp aylanadi: “Yigit moli yerda, rizqi Allohdan”. Ravshan Kamolov yosh boshidan el-yurt sevgan, usta boʻldi, qayerga borsa, eldoshlari eʼzozlaydigan, toʻrdan joy beradigan boʻldi.

Birovdan oldin, birovdan keyin deganday, uyli-joyli, biri-biridan aqlli oʻgʻil-qizlarning otasi, katta xonadonning sohibiga aylandi. Umr yoʻldoshi Gulora Zorliqova bilan 4 nafar oʻgʻil-qizni voyaga yetkazishdi. Katta oʻgʻli ham ota kasbini tutdi. Ayni paytda Xurshidjon otasi bilan birgalikda ovuldagi “Oybek-Dilshoda” fermer xoʻjaligiga qarashli avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish shoxobchasida mehnat qilishadi.

Biz ijodiy jamoamiz bilan Ravshan Kamolov va uning oʻgʻli Xurshidjon faoliyat yuritayotgan mazkur shoxobchada boʻlganimizda taʼmirlash-tiklash xizmatlari uchun navbat kutayotgan transport vositalari orasida turli rusumdagi avtomobillar, yuk mashinalari, traktor va traktor tirkamalari ham borligiga guvoh boʻldik. Bilishimizcha, Ravshan Kamolov  barcha turdagi yengil avtomobillar, eng zamonaviy avtobuslar, yuk mashinalari va qishloq xoʻjalik texnikalariga sifatli taʼmirlash-tiklash xizmatlarini koʻrsatgani uchun “Oybek Dilshoda” fermer xoʻjaligi rahbari Oybek Siytboyev fermer xoʻjaligi hisobidan ushbu shoxobchani ochib bergan ekan.

– Oʻgʻlim ikkalamiz doimiy ish bilan taʼminlandik, – deydi quvonib Ravshan Kamolov. – Yaqinda pensiyaga chiqaman, pensiyaga chiqishimda muammo boʻlmaydi, sababi, shoxobcha fermer xoʻjaligining qoʻshimcha tarmogʻi hisoblanadi.

Inson oʻz hayotidan rozi yashashi uchun avvalo u yaxshi mehnat sharoiti bilan taʼminlanishi, moddiy manfaatdor boʻlishi muhim ahamiyatga ega. Bu jihatdan Ravshan Kamolovning  koʻngli toʻq, qolaversa, mijozlarining keti uzilmaydi, fermer xoʻjaligidan har oyda maoshini olib turibdi. Oybek Siytboyev esa fermer xoʻjaligi ixtiyoridagi texnika vositalarini hech muammosiz, oʻzlarining qoʻshimcha tarmogʻi orqali taʼmirlab berayotgani uchun ustadan minnatdor.

Ravshan Kamolov uchun oila davrasida  kechadigan lahzalar yanada gashtli. Oʻgʻil-qizlari, nevaralarining ish, oʻqish va roʻzgʻor yumushlari bilan bogʻliq faoliyatlarini har kuni kechqurun biroz “taftish” qilishga odatlangan usta allaqachon turmushga chiqib, oʻzlaridan tinib-tinchib ketgan qizlari Manzuraxon bilan Mavludaxon hamda nevaralari Goʻzaloy, Barno, Javohir va Sohibjonlarga birrov qoʻngʻiroq qilib, hol-ahvol soʻrashni kanda qilmaydi. Boʻsh qoldim deguncha, fizika-astronomiya yoʻnalishi boʻyicha NDPIning magistratura bosqichida tahsil olish bilan birga 82-sonli maktabda oʻquvchilarga fizika fanidan dars berayotgan qizi Mehribonning oʻqish va ishlarini “tekshiradi”. Hatto Mehribonga fizik qonun-qoidalar boʻyicha savollar berib, sinab koʻrishni ham unutmaydi.

– Dadam oliy maʼlumotli boʻlmasalar ham fizika fanidan koʻp narsani bilishiga hayron qolaman, – deydi Mehribon.

– Bu oʻzim uchun muhim, – izoh beradi usta, – kasb-korim shuni taqozo etadi. Qolaversa, maktabda ustozimiz Chorsham aka Yusupov bu fanni miyamizga quyib qoʻygan-da, – kuladi u.

Esimda, 22-sonli maktabda fizika, matematika, kimyo-biologiya, frantsuz va rus tillari, oʻzbek tili va adabiyoti, geografiya fanlari juda chuqur oʻrgatilardi. Bu fanlar boʻyicha olgan bilimlarimiz, toʻgʻrisi, bizga hamon hayotda asqotadi. Usta esa nazarimda, diplomsiz mutaxassis, mutaxassis boʻlganda ham har qanday oliy maʼlumotlilardan qolishmaydigan yetuklikka ega edi.

Ravshan Kamolovning oilasida oʻzbekona tutumlarga qatʼiy amal qilinishi esa oʻgʻil-qiz, kelin va nevaralarning oʻz ishlarini bilib-bilib, maromiga yetkazib bajarishlarida aks etib turadi. Umr yoʻldoshi Gulora Zorliqova asosiy vaqtini nevaralari davrasida oʻtkazadi. Kelini Mehribon ovulning qoʻli gul chevarlaridan. U tikkan pardalar koʻplab xonadonlarga koʻrk bagʻishlasa, qizlari Manzuraxon va Mavludaxonlar tikkan liboslarga hamma havasda.

Oilaning daromad manbaiga qoʻshimcha ravishda parvarishlanayotgan kurka va tovuqlar, mol-holga qarash nevaralar va epchil kelin Mehribonning zimmasida. Shuning uchun ham Gulora bilan usta kelini Mehribon bilan qizlarini bab-baravar koʻrishadi. Roʻzgʻori boʻlak qizlari, nevaralari yigʻilib kelishganlarida Mehribon kelinning oyoq-qoʻllari chaqqonlashib, tugʻishganlariday mehri tovlanib turishlari ham, albatta, ularning qaynota-qaynona sifatidagi tutumlaridagi adolatdan, yaxshilikdan.

Bu oilada xotirjamlik, oʻzaro mehr, bir-birovga eʼtibor, va samimiyat choʻgʻidan taft olgan haqiqiy oʻzbek feʼli – havasga munosib odamiylik tuygʻulariga oshno boʻldik. Zero, inson uchun bundan ham aziz tuygʻu yoʻq.

Robiya YOʻLDOShEVA.