BOLA HUQUQLARI - QONUN HIMOYaSIDA

Dunyoda hech bir xalq yoʻqki, oʻz kelajagi davomchilarining buguni va ertasi xususida jon koyitmasa.

Har birimiz yosh avlod taqdiri, farzandlarimizning baxtiyor va farovon kelajagini oʻylab yashaymiz. Murgʻaklarning koʻzlari kulib tursa, nuridiydalarimiz baxt-iqboli bardavom boʻlsa, deymiz.

Istiqlol yillarida davlatimiz inson huquqlari, xususan bola huquqlariga oid koʻplab xalqaro bitimlarni imzoladi. Jumladan, "Bola huquqlari toʻgʻrisida”gi Konventsiya, "Bolalarni omon asrash, himoya qilish va kamol toptirishni taʼminlash toʻgʻrisida”gi Umumjahon deklaratsiyasi, "Bolalarni boshqa mamlakatga oʻgʻirlab olib ketishning fuqarolik jihatlari toʻgʻrisida”gi Gaaga Konventsiyasining ratifikatsiya qilingani yurtimizda bolalar manfaatlarini himoya qilish davlat siyosati darajasiga koʻtarilganining yorqin dalilidir.

Avvalo "voyaga yetmagan”, "yosh bola” tushunchalariga toʻxtalib oʻtishimiz joiz. "Bola huquqlari toʻgʻrisida”gi Konventsiyaning 1-moddasiga muvofiq: "18 yoshga toʻlmagan har bir inson zoti, agar muayyan bolaga nisbatan qoʻllaniladigan Qonun boʻyicha u ertaroq voyaga yetmagan boʻlsa, bola hisoblanadi”.

Jamiyat voyaga yetmaganlarning jismoniy, aqliy, axloqiy, maʼnaviy barkamol, ijtimoiy jihatdan sogʻlom rivojlanishi uchun barcha sharoitlarni yaratib berishi zarur.

"Inson huquqlari Umumjahon Deklaratsiyasi”ning 25-moddasida: "Onalik va bolalik alohida gʻamxoʻrlik va yordam huquqini beradi. Barcha bolalar nikohda va nikohsiz tugʻilganidan qatʼiy nazar, bir xil ijtimoiy himoyadan foydalanishi kerak”, - deya taʼkidlangan.

Shuningdek, BMTning "Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar toʻgʻrisida”gi Xalqaro Paktida barcha bolalar va oʻsmirlarga hech bir kamsitishsiz, oilaviy kelib chiqishi yoki boshqa belgilaridan qatʼiy nazar, alohida himoya choralari va yordam koʻrsatilishi shartligi mustahkamlangan.

Konstitutsiyamizning 64-moddasiga koʻra: "Ota-onalar oʻz farzandlarini voyaga yetgunlariga qadar boqish va tarbiyalashga majburdirlar. Davlat va jamiyat yetim bolalarni, ota-onasining vasiyligidan mahrum boʻlgan bolalarni boqish, tarbiyalash va oʻqitishni taʼminlaydi, bolalarga bagʻishlangan xayriya faoliyatlarini ragʻbatlantiradi”, - deb belgilab qoʻyilgan.

Bolaning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uning ota-onasi, ota-onasining oʻrnini bosuvchi shaxslar, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa vasiylik va homiylik organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Maʼlumki, bolani ilm olishga, kasb-hunar egallashga yoʻnaltirish bugungi kunning eng muhim vazifasidir. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasining "Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 23-moddasida shunday deyiladi: "Har bir bola bilim olish huquqiga ega. Davlat bolaning bepul majburiy umumiy oʻrta taʼlim, shuningdek, oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi olishini kafolatlaydi”.

"Sogʻlom bola yili” Davlat dasturida avvalo, sogʻlom naslni kamol toptirish, onalar va bolalar sogʻligini muhofaza qilish, sogʻlom bola tugʻilishi, uni tarbiyalash masalalari boʻyicha aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini avj oldirish orqali sogʻlom avlodni shakllantirish borasidagi chora-tadbirlarni yanada kuchaytirish, yoshlarda sogʻlom va ahil oila qurishga intilish ishtiyoqini shakllantirish nazarda tutilgan.

Xulosa oʻrnida shuni taʼkidlash lozimki, bolalar manfaatlarini toʻliq taʼminlash va sogʻlom avlodni shakllantirish bilan bogʻliq ishlar koʻlamini kengaytirish hamda samaradorligini taʼminlash aniq belgilangan rejalarni taqozo etadi. Shundagina Prezidentimiz taʼkidlaganidek, farzandlarimizning bizdan koʻra kuchli, bilimli, dono va albatta baxtli boʻlishiga erishamiz.

Zulxumor Boltaboyeva, tuman FHDYo boʻlimi noziri.

(Foto - http://uza.uz)