RAQAMLAR SOʻZLAGANDA: TUMANDA VETERINARIYa VA ChORVAChILIK RIVOJI

Aholini sifatli goʻsht va sut mahsulotlari bilan uzluksiz taʼminlash, oziq-ovqat xavfsizligiga erishish hamda qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi boʻlgan chorvachilikni ilmiy asosda rivojlantirish borasida Amudaryo tumanida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

Mavjud salohiyat va imkoniyatlar

Ayni paytda tumanda faoliyat yuritayotgan chorvachilik subʼektlari tarmoqlar boʻyicha ixtisoslashgan boʻlib, ularning soni va sifati ortib bormoqda. Xususan, tumanda 54 ta qoramolchilik, 1 ta qoʻychilik, 3 ta asalarichilik va 9 ta parrandachilik yoʻnalishidagi subʼektlar mavjud. Ushbu xoʻjaliklar ixtiyorida jami 2 ming 345 gektar yer maydoni boʻlib, uning asosiy qismi, yaʼni 1 ming 503 gektari ekin yerlari, 331 gektari yaylovlar hamda 666 gektarini boshqa turdagi yerlar tashkil etadi.

Tumandagi mavjud xoʻjaliklarda parvarish qilinayotgan chorva mollari bosh soni ham barqaror oʻsib bormoqda. Jumladan, xoʻjaliklarda jami 5 ming 262 bosh qoramol (shundan 2702 boshi sigirlar), 3 ming 62 bosh qoʻy va echkilar, 69 bosh otlar hamda minglab parrandalar boqilmoqda. Eʼtiborli jihati, sohaga raqamlashtirish tizimi keng joriy etilib, 54 ta ixtisoslashgan xoʻjalikdagi 4 ming 88 bosh qoramol identifikatsiya qilinib, yagona elektron bazaga kiritilgan.

Mustahkam ozuqa bazasi – moʻl hosil garovi

Chorvachilik rivojini mustahkam ozuqa bazasisiz tasavvur qilib boʻlmaydi. Shu maqsadda tumandagi subʼektlar tomonidan 2025-yil hosili uchun 1 ming 503 gektar maydonga turli xildagi ozuqabop ekinlar ekilgan. Xususan, toʻyimli ozuqa hisoblangan beda 99 gektar, makkajoʻxori 474 gektar, xashaki lavlagi 29,8 gektar, oq joʻxori 115,4 gektar, gʻalla 316 gektar maydonlarga ekilgan boʻlib, ulardan moʻl hosil olindi. Bu esa qish-bahor mavsumida chorva mollarini sifatli ozuqa bilan taʼminlash imkonini beradi.

Investitsiya va yangi loyihalar

2025-yil Amudaryo tumani chorvachiligi uchun ulkan burilish yasalgan davr boʻldi, desak mubolagʻa boʻlmaydi. Tuman dasturi doirasida umumiy qiymati 11 milliard 510 million soʻmlik 17 ta yirik loyiha toʻliq ishga tushirildi. Ushbu loyihalarning 5 milliard 850 million soʻmi bank kreditlari hisobidan moliyalashtirildi.

Qoramolchilik yoʻnalishida "Mahmud Mansur Muzaffar" (200 bosh), "Ilhom Shohrux" (98 bosh), "Nurullayev Lazizbek Farruxbek" (16 bosh), "Rasulov Nurbek" (10 bosh), "Matrasul" (10 bosh), "Shavkat Qoʻchqorovich" (16 bosh) kabi fermer xoʻjaliklari va masʼuliyati cheklangan jamiyatlari tomonidan zotdor qoramollar xarid qilindi.

Tuman dasturiga qoʻshimcha ravishda Rossiya Federatsiyasi va Dogʻiston Respublikasidan “ORTA-QALA GHORVA MOLLARI” (915 bosh) va “Avazbek Gʻayrat” (30 bosh) masʼuliyati cheklangan jamiyati hamda “Ilhom Shohrux” fermer xoʻjaligi (98 bosh) tomonidan jami 1043 bosh zotdor mollar olib kelindi. Buning uchun ushbu subʼektlar tomonidan jami 6,5 mlrd soʻm (shundan 2 mlrd soʻm kredit) investitsiyalar yoʻnaltirildi.

Parrandachilik tarmogʻida ham sezilarli oʻsish kuzatildi. Xususan, "Qoraqalpoq mahsulotlari" MChJ tomonidan 1,5 milliard soʻm evaziga 54 ming bosh hamda "Sojida Imronbek" MChJ tomonidan 300 mln soʻm evaziga 3 ming bosh parranda parvarishi yoʻlga qoʻyildi.

Baliqchilik va asalarichilik sohalari ham faol rivojlanmoqda. "Abdirasul Jayxun", "Mangʻit Fish", "Mangʻit-Doʻstlik baligʻi" va "Amu akva brend" MChJlari tomonidan jami 3,8 mlrd soʻmdan ortiq mablagʻ evaziga 200 mingga yaqin baliq chovoqlari, "Farxod Kuchkarovich" va "Kuchkar bolchi" MChJlari tomonidan esa jami 400 mln soʻm mablagʻ evaziga 100 ta asalari oilalari xarid qilndi.

Epizootik barqarorlik

Chorvachilikda eng muhim masala – bu epizootik barqarorlikni taʼminlashdir. Tuman veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimi tomonidan 2025-yil davomida oʻta xavfli yuqumli kasalliklarga qarshi keng qamrovli profilaktik tadbirlar oʻtkazildi.

Xususan, brutsellyozga qarshi 63 mingdan ortiq yirik shoxli va 15 mingdan ortiq mayda shoxli mollar tekshiruvdan oʻtkazildi. Kuydirgi kasalligiga qarshi 173 ming boshdan ortiq yirik shoxli mol, 116 ming bosh qoʻy-echki, shuningdek, otlar, eshaklar va tuyalar emlandi. Qutirish, nodulyar dermatit va oqsil kasalliklariga qarshi emlash ishlari ham reja asosida toʻliq bajarildi. 14 ming 776 ta obʼektda jami 809 ming kvadrat metrdan ortiq maydonda dezinfektsiya va dezinsektsiya ishlari olib borildi.

Amudaryo tumanida chorvachilik sohasini rivojlantirish boʻyicha amalga oshirilayotgan bunday keng koʻlamli ishlar aholi dasturxoni toʻkinligini taʼminlash va tuman iqtisodiyotini yuksaltirishga xizmat qilmoqda.

Sherali Matiyakubov, Tuman Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimi boshligʻi