GIJJA KASALLIGIDAN SAQLANING!
Enterobioz – bolalar orasida köp uçraydigan qurt kasalligi xisoblanadi. Enterobioz qözğatuvçisi ostritsa (qil gijja) yumaloq çuvalçanglarga mansub. Qil gijjalar ingiçka içakning pastki va yöğon içakning yuqori qismlarida parazit holda hayot keçiradi. Tuxumdagi liçinka rivojlanişiga kislorod zarurati tufayli urğoçi gijja içakning pastki tomoniga siljiydi va tun payti anal (orqa çiqaruv) teşigidan örmalab çiqib, perianal (orqa çiqaruv teşigi yuqori tarafi) burmalariga 5 mingdan 17 minggaça tuxum qöyadi. Şundan keyin öladi. Qurtning odam organizmida yaşaş muddati bir oydan oşmaydi. Enterobioz bölgan bemor köpinça orqa çiqaruv teşigi atrofidagi qiçişişdan şikoyat qiladi. Iştaha susayişi kuzatilişi mumkin. Bemor bola keçga yaqin bezovtalanadi, injiq böladi, uzoq vaqtgaça uxlolmaydi tez-tez turib ingraydi, yiğlaydi, töşakda bezovta yotadi. Yoşi kattaroq bolalarda esa boş oğriq va tez çarçaş kuzatiladi. Ayrim bolalarda esa epileptiform tutqanoq va huşdan ketiş alomatlari kuzatilişi mumkin. Bundan taşqari gijja tomonidan içakning möʼtadil faoliyati buzilişi, qorin oğriği va iç dam bölişi kuzatiladi. Qabziyat va iç ketişi ovqatni hazm qilaolmaslikka olib kelişi mumkin. Baʼzi bemorlarda allergik reaktsiyalar, zaharlaniş va disbakterioz alomatlari kelib çiqişi mumkin. Qil gijjalarni keçki paytida ayiriş va jinsiy organlarga örmalab kirişi tundagi siydik uşlay olmasligiga, qiz bolalarda esa şu organlarning yalliğlanişiga (vulvovaginit) olib keladi. Qurt tuxumi najasni laborator usulda tekşirganda aniqlanadi.
Enterobiozni davolaşda doimiy autoreinvaziya (öz-özini zararlantiriş) qiyinçilik tuğdiradi. Davolaş samaradorligiga erişiş uçun bemor gijja tuxumlarini tuşirişi uçun albatta yaxşilab yuvinişi kerak. Şu bilan birga iç kiyim, körpa-töşak, çoyşab yuvilgandan keyin dazmollanişi şart. Şaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qiliş ham katta ahamiyatga ega (ovqatdan oldin, köçadan va hojatxonadan kelganda qöl yuviş, tirnoqlar vaqtida olinişi şart.)
Enterobiozning oldini olişda:
-sanitariya qoidalariga rioya qiliş, suv va qölning najas bilan ifloslanişining oldini oliş;
-öğit sifatida işlatiladigan najas albatta zararsizlantirilişi;
-şaxsiy gigiyena qoidalariga tuğri rioya qiliş;
-sabzavot va poliz ekinlarini yaxşilab yuvib isteʼmol qiliş;
-oqava suvlarini öz vaqtida zararsizlantiriş;
-paşşalarga qarşi doimiy ravişda kuraş olib boriş zarur.
Ana şunda biz soğlom turmuş tarziga erişamiz.
Gavhar
ABDULLAYeVA,
tuman DSENM parazitologiya bölimi mudirasi.
(http://mku.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
