IQROR (Hikoya)

Dars tugadi. Lola sinfdoshlarining shoshilib, biri-biridan oldinga oʻtishga intilib tashqariga oshiqayotganlariga qarab ancha oʻtirib qoldi. Istar-istamas eng oxirda sinfdan chiqdi. Chiqib turli yoqqa toʻda-toʻda boʻlib ketayotgan bolalarga havas bilan qaradi. Axir uning yolgʻiz oʻzi kelib, oʻzi ketadi, hamrohsiz. Boisi uning uyi atrofida u tengi oʻquvchilar yoʻq.

Lola oyogʻini sudrab bosguday boʻlib uyiga yaqinlashar ekan, hozir borganida qanday manzaraga duch kelishini xayolan koʻz oʻngiga keltirdi. Albatta koʻcha eshik berk. Kalitini qoʻshnidan olishi kerak. Keyin... keyin... huvullab yotgan uyda ota-onasining ishdan qaytishini kutadi. Ha, aytgancha, eshikdan kirishi bilan onasi qoʻngʻiroq qiladi-da, tayinlaydi: ovqating stol ustida, termosda choy bor, toʻyib olib, uyga vazi-falaringni tayyorlab oʻtir, tokka tegma, oʻzing yaxshi qizsan-ku.

Lola uchun kun har doimgidan ham zerikarliday tuyuldi. Stol ustidan uch-toʻrt pechene oldi-da ovqatidan tatib ham koʻrmay, deraza oldida oʻtirib oʻtgan-ketganlarni tomosha qila boshladi.

... Koʻchib kelganlariga uch oydan oshgan boʻlsa ham Lola bu yerda hech kim bilan doʻst tutinolmadi. Asli otasi, enasi oldida, katta hovlida yashaganlari mazza edi. Lola tinim bilmas, uy yigʻishtirish, tovuqlarga don-suv berish, hatto tomorqa ishlariga ham koʻmaklashar, enasining yonida biri-biridan qiziq ertaklari, hikoyalarini tinglab yurib vaqtning qanday oʻtganini bilmay qolardi. Ertalab uygʻonganida albatta dasturxonda unga atalgan bir kosa sut turardi.

- Kel, qizim, sutingni ichib ol, - derdi yelkasidan qoqib enasi mehribonlik bilan. – Sen turguningcha men chelakni olib sigirning yoniga bordim. Mening Lola qizimga ham sutingdan ber, dedim. Keyin sigir senga shu sutni berdi. Qani ichib qoʻy, oppogʻim.

Lolaning simirib sut ichishiga enasi zavqlanib qarab turadi. Buni sezib u kosa yarimlaganida atay ogʻzidan oladi. Shunda enasi xushomadga oʻtadi:

- Qani, qani, hammasini... qoldirmasdan... Koʻp sut ichsang, sigirning buzogʻiga oʻxshab tez ulgʻayib ketasan.

Enasining elkasiga qoqib erkalashlaridan erib ketgan qiz kosani boʻshatib qoʻyganini sezmay qolardi. Qoʻshni qizlar bilan oʻynagan damlarida esa enasi uni chaqirib  ajratib ololmay ovora boʻlardi. Axir oʻyinlari juda zavqli boʻlar, Lola uzilib ketgisi kelmay qolardi-da. Keyin qizlar uning enasidan eshitgan ertaklarini aytishini ham juda xohlashardi. Lolaga ayniqsa "qovun pishdi” oʻyini juda yoqardi. Har kuni qayta-qayta oʻynashsa ham, hech zerikmasdi. Uch-toʻrt qiz dehqon boʻlib qovun ekishadi. Keyin oʻt-oʻlanlardan yulib, "poliz”ga qovun palagini yasashardi, tuproqdan esa qovun.

Oʻyinning eng zavqli joyi qovun pishigʻida polizga oʻgʻrilar kirgani-yu, dehqon qizlarning ularni poylab turib ushlashlari boʻlardi. Qizlar orasida yoshi kattasi Jamila esa oʻgʻrilarning qoʻlini bogʻlab qoʻyar, ular kechiringlar, boshqa oʻgʻirlik qilmaymiz, deb rosa yalinishgach, qoʻllaridagi roʻmollarini yechardi. "Avf” etilgan qizlar sevinganidan qoʻshiq aytib, raqsga tushishardi...

Lola deraza oldida oʻtirishdan ham, katta hovlisidagi hayoti haqida xayol surishdan ham zerikdi.Oʻz xonasiga kirib dars tayyorlash uchun papkasidan darsliklarini hafsalasizlik bilan olib, stol ustiga qoʻydi. Axir oʻqituvchi boʻlib ishlaydigan dadasi, onasi kelishi bilan dars tayyorlagani-tayyorlamaganini soʻrashadi. Xuddi oʻquvchisi bilan gaplashayotganday koʻp oʻqishi lozimligini aytadi, oʻtilgan darslarini har kuni takrorlashni buyuradi. Shunda yodidan chiqmas ekan. Negadir dadasi, onasi uylarida ham koʻproq ishlariga doir gaplarni gaplashishadi. Lola esa bundan zerikadi, enasining issiq bagʻrini sogʻinadi. Otasining, enasining maroqli gurunglarini, ertaklarini qoʻmsayveradi.

Uy ichi iliq boʻlsa-da qizaloq xuddi yoqimsiz kuzak havosida tashqarida yurganday eti junjikdi.

Boz ustiga osmonni qalin bulut qoplagani uning badtar ruhini karaxt qilib qoʻydi. Erinibgina kitobiga boshini qoʻydi va koʻzlarini yumdi. Tezroq ota-onasi ishdan qaytishsaydi. Eh...

Shunda... shunda xuddi uning koʻnglidan kechirganlarini  sezganday eshik qulfi ochilgani eshitildi va dadasi, onasi kirib keldi. Onasi Lola koʻrinmaganiga hayron boʻlib, ikki-uch marta ismini aytib chaqirdi. Lola uyqusirayotgan boʻlsa-da hammasini aniq-ravshan his qilib turar, negadir "ha” deb ovoz bergisi, holatidan chiqqisi kelmasdi. Onasi yana Lola deganicha uning xonasiga kirdi. Stolga boshini qoʻyganicha "uxlab” qolgan qizini koʻrib, dadasiga "buyoqqa qarang”, dedi. Ikkovi ham avval Lolaga, keyin bir-biriga qarashdi.

- Bir oʻzi zerikkan, bunday paytda hech uxlamasdi, - dedi onasi va uygʻotib yubormaslik uchun sekingina avaylab uni qoʻliga oldi. Lola shunda onasining bagʻri xuddi enasiniki kabi issiq va juda-juda orombaxsh ekanini his qildi. Koʻzlari yumuq boʻlsa-da uning dadasiga Lolaning karavotini toʻgʻrilashini  imlab soʻraganini angladi. Dadasi qavatini ochgan koʻrpaga onasi uni ohistagina yotqizdi. Shugina bagʻriga bosib turgan oniy lahzalarda Lola onasining oʻziga boʻlgan cheksiz mehrini his qildi. Enam bilan katta hovlida yashaylik, deya xarxasha qilganlari juda oʻrinsiz ekanini angladi.

Onasi uning ustiga koʻrpasini sekingina yopib, orqalarini qimtib qoʻydi. Qiziq, Lola har tong uygʻonganida koʻrpa ustida shunday yopilib turganini koʻrar, lekin buni onasining ishi ekanini bilmas, oʻzi shundaydir, deya oʻylardi. Demak, har kuni u uxlaganida onasi uni shunday oʻrab qoʻyarkan-da. Eh... onasi ham uni buvisi kabi juda yaxshi koʻrarkan-da. U boʻlsa...

Qizaloqni mehr elitdimi, shirin xayollar ogʻushida haqiqatan ham uyquga ketganini sezmay qoldi.