Istiqloldan nurafshon goʻshalar

Mamlakatimiz mustaqilligining 22-yilligi oldidan

 Qilichboy ovuli:

Xushxabar yoʻlga chorladi

Jurnalist – sayyor xalq. Shu bilan birga yaxshilik, ezgulik ildiz otgan joydan hech boʻlmasa, bir chimdim olib, bu noyob tuygʻulardan mudroq dillarning ogoh boʻlmogʻi uchun umrining har lahzasini beorom oʻtkazuvchi koʻngil. Yangiliklardan dilimiz yayrab, oʻzgarishlardan yashnab-yasharib ketishimiz ham balki, shundan!

Haftaning birinchi ish kunidan tahririyatimizga azim Qilichboydan xushxabar keldi: "Eng namunali fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organi” tanlovida qilichboyliklar gʻolib boʻlishibdi!

Quvondik, xuddi oʻzimiz gʻolib boʻlganday, yutuqlar oʻzimiznikiday, tezroq barchaga suyunchilagani, qilichboyliklarning quvonchlariga sherik boʻlgali ijodiy safarga otlandik.

Tuprogʻi zar, eli zargar Qilichboy

Qilichboy. Bu zaminda hamisha hayot qaynaydi. Odamlari oʻta fidoyi, mehnatkash, kaftday yerida ming xil ziroat yetishtirib, bogʻlarining naqsh mevalaridan dillarni hayratga solib, poliz va sabzavotlari totidan tillarni lol etib, dongʻi chiqqan el bu. Chunki bu zaminning tuprogʻi boʻlakcha – uning har bir zarrasida shu el dehqonining mehr tafti bor. Yana, Qilichboy osmonida Quyosh ham oʻzgacha - uning issiq nurlari shu zamin ila mangu qovushganday...

Shuning uchun ham qilichboyliklar Yerni,  Yer qilichboyliklarni siylaydi. Shu bois, bu zaminda yashovchi 5115 nafar "men qilichboylikman”, degan har bir fuqaro 1464 gektar maydonni egallagan Qilichboy ovulining har bir qarich yerini obod qilib yashashga odatlangan. Buyuk Oʻzbekiston davlatimiz ichra kichik bir nuqta – Qilichboy ovuli hududining kun sayin qiyofasi oʻzgarib, har bir ovul, mahallalar chiroyini ochib, goʻzallashib borayotgan 49 ta koʻcha, biri-biridan shinam 837 ta xonadonga birlashib, toʻq va farovon hayot kechirayotgan 1107 ta oilaning barchasida oʻzaro ahillik, mehr-oqibat hokim.

Aholisining, tinch-farovon hayot kechirishi uchun OFYda ijtimoiy-maʼnaviy hamda zarur iqtisodiy imkoniyatlar yaratilgan. Avvalo shuni alohida qayd etish kerakki, tomorqa xoʻjaligi uchun ajratilgan 6,7 gektar yer ovul aholisining moddiy farovonligini taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Aynan ana shu tomorqa yerini oʻz oilalari uchun moʻl-koʻl daromad manbaiga aylantirgan, oʻzlaridan ortgan ziroatchilik mahsulotlari bilan ichki bozorimizni toʻldirishga juda katta hissa qoʻshayotgan oila sohiblari koʻpchilikni tashkil etadi. Bugungi kunda tomorqani daromad manbaiga aylantirgan 300ga yaqin oila yengil avtomashina egasi boʻlishgan.

Obodlikdan koʻngil charogʻon

- Bizning Qilichboyda bekorchilik-uyat sanaladi, - deydi yigʻin oqsoqoli Bahrom Qodirov. – Har bir oilaning oʻzlari shugʻullanadigan faoliyat turi bor. Birov tadbirkorlik bilan, birov tomorqa xoʻjaligi, yana birovlari uy mehnati - kasanachilik faoliyati bilan shugʻullanishadi.

Oqsoqol aytganiday, qishloq koʻchalarida bekorchilikdan kun sanab, gap-gashtak qilib oʻtirgan bironta odamni uchratmaysiz. Qilichboy tadbirkorlarining saʼy-harakatlari bilan aniq meʼmoriy reja asosida bunyod etilgan 21 ta xususiy doʻkonlar peshtaxtalari kundalik ehtiyoj mollari, sarhil oziq-ovqat, Qilichboy zaminida yetilgan ziroatchilik mahsulotlari bilan toʻla. 16 ta maishiy xizmat shoxobchalari, xalq farovonligiga xizmat qilishga yoʻnaltirilgan 5 ta xususiy korxona esa hamisha mijozlar bilan gavjum. Eng muhimi, bu yerda ovul yoshlari mehnat qilishadi. 28 nafar yakka tadbirkor esa oʻz mehnatlari ortidan oilalari iqtisodi yuksalayotganidan mamnun.

Biz esa oʻtgan qisqa vaqt ichida, mustaqillik yillarida nainki qiyofasi, balki aholisining dunyoqarashi, mehnatga, mulkka munosabati tubdan oʻzgargan, qishloqda yashab turib turmushi tobora farovonlashib borayotgan mulkdorlar safi ancha kengaygan qilichboyliklarga nisbatan dilimizda havas uygʻonganini yashira olmadik. Qishloq qiyofasiga koʻrk bagʻishlab turgan zamonaviy meʼmoriy  yechimga ega kollej, maktab va qishloq vrachlik punkti, 3 ta fermer xoʻjaligi dalalarida moʻl hosildan darak berib, quyoshga boʻy choʻzib oʻsayotgan durkun gʻoʻzalarning avjini koʻrib:

- Alloh bu el odamlarining mehnatiga yarasha rizqini yanada ziyoda qilibdi, koʻz tegmasin! – dedik havaslanib.

Hikmatlardagi haqiqatlar

"Qoʻshni-qoʻshniga, el-elga qayishsa, koʻngilda gʻubor boʻlmaydi,” – degan hikmatni koʻp bora tilga olamiz. Ovulda har sohada, har bir ishda bu hikmatning qadri baland. Yigʻin oqsoqoli Bahrom Qodirov rahbarligidagi ishchi guruh ovulda yashovchi har bir kishining, oilaning ahvoli, yashash tarzidan hamisha voqif boʻlib turganligi bois, hududda yashovchi kam taʼminlangan va boquvchisini yoʻqotgan oilalarga OFY maʼmuriyati qaroriga muvofiq oʻz vaqtida moddiy yordam koʻrsatib boriladi. Xususan, 2013-yilning oʻtgan 6 oyi davomida 117 million soʻmdan ortiq mablagʻ aynan shunday oilalarning ijtimoiy muhofazasi uchun ajratildi. 14 yoshgacha  bolasi bor oilalar uchun 47 million 772 ming soʻm, 2 yoshgacha bolasi bor ishlamaydigan yosh onalar uchun 65 million 32 ming soʻm, kam taʼminlangan 6 ta oila uchun esa salkam 5 million soʻmlik mablagʻ moddiy yordam uchun ajratilgani bu boradagi ijtimoiy muammolarning izchil ravishda hal etib borilayotganidan dalolatdir.

- Qilichboyliklar azal-azaldan birining tashvishiga  biri yelka tutib yashashga odatlanishgan, - deydi OFY diniy maʼrifat va maʼnaviy-axloqiy tarbiya masalalari boʻyicha maslahatchisi Raʼno Jumaniyozova. - Shu bois, ovulimizda kam taʼminlangan oilalarga yordam qoʻlini choʻzib, ularning mushkulini oson qilishga intiluvchi tadbirkor-homiylarimiz anchagina. Aynan shunday homiylik yordami bilan yaqinda bitta oilaga qoramol berildi.

Biri-birini qoʻllab, qoʻshni-qoʻshnisiga qayishib, dillardagi gʻuborni aritib yashayotgan, koʻngli ham, eli ham obod Qilichboy zaminiga Allohning nazari tushgan, - deganlari rost. Mehnatni, Yerni qadrlagan el qadr topadi, - degan hikmatning haqiqatlarini ham biz shu yerda – Qilichboyda koʻrdik-ov! Tumanimizning qardosh Turkmaniston davlati bilan chegara hududida joylashgan, rus, oʻzbek, tatar, qozoq, turkman, boshqird millatlari xuddi bir oila farzandlariday ahil yashab, ildiz otgan bu zaminda har kuni bir ezgulik, yaxshilik tugʻilishiga guvoh boʻldik. Farzand kutayotgan yosh onalar sogʻligiga, farzandlar taʼlim-tarbiyasiga eʼtibor baland. Jinoyatchilikning oldini olish, aholi osoyishtaligini taʼminlash, toʻy-marosimlarni risoladagiday oʻtkazishni taʼminlashga OFY oqsoqoli Bahrom Qodirovdan tortib kotiba Robiya Jafaqova, Ozod Rahimov, maslahatchi Raʼno Jumaniyozova, ish yurituvchi Shavkat Xudoyberganov, mutaxassis Davronbek Nuraddinov, harbiy hisob boʻlimi mudiri Komiljon  Oltiyev, militsiya tayanch punkti profilaktika nozirlari va OFY posbonigacha – barcha birday masʼul.

OFYda rejalashtirilgan ishlarni amalga oshirish uchun esa yetarli sharoitlar muhayyo:  ikki qavatli maʼmuriy binoda faoliyat olib boruvchi OFY ofisida fuqarolar uchun kutish xonasi, koʻrgazmali vositalar, kompyuter jamlanmasi,  meʼyoriy hujjatlar taxlamlarining mavjudligi zarur ish yuzasidan murojaat  qiluvchilar uchun umuman qiyinchilik tugʻdirmaydi.

Qilichboy OFYning tumanda oʻtkazilgan "Eng namunali fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organi” tanlovida 1-oʻringa loyiq koʻrilishi ham bejiz emas, albatta. Biz esa har ishda, har sohada ilgʻor qilichboyliklar erishayotgan yutuqlar, bu eldagi ezguliklardan bir chimdimini siz azizlar bilan baham koʻrdik. Havas va hayratlarimizni, hikmatlarga monand ovul hayotidagi haqiqatlarni qogʻozga tushirdik.

"Qangli” ovuli:

Qishloqdagi mulkdor  

"Qangli” ovulidagi  fermer xoʻjaliklarining ekishlik maydonlari asosan oʻrta shoʻrlangan, shoʻrhok yerlardan iborat. Dehqonchilik madaniyati haqida gap ketganida soha mutaxassislari bu hududdagi yerlarni koʻp mehnat va agrotexnik ishlov talab qiladigan yer sifatida taʼriflashadi. Lekin yerning tilini biladigan haqiqiy dehqon uchun bunday ilmiy taʼrif-tavsiflar aslo muammo tugʻdirmaydi. Biz "Qangli” ovulida boʻlganimizda yer, suv sharoiti anchagina murakkab deb hisoblangan bu hududda dehqonchilikni sanʼat darajasiga koʻtara olgan yer egalari – fermerlar borligiga guvoh boʻldik. Va bildikki, qishloq mulkdorlari – fermerlar uchun ularning yeriga sirtdan turib qiyoslangan nazariya emas, shu zaminda yashab, yerga qay faslda va qachon, qanday ishlov berish muhimroq.

"Qangli” ovuli hududini qoq ikkiga boʻlib, loyqalanib oqib yotgan "Xon jigʻali” kanalining oʻng sohili boʻylab yastanib yotgan paxtazorlar dengizday chayqaladi. Birinchi suvdan keyin qator oralari yumshatilib, chekanka qilinayotgan gʻoʻzalar allaqachon 4-5 tadan koʻsak tugib ulgurgan. Baland oʻsgan qoratollar saf tortgan dalaning top-tozaligi-chi!

-Bu Yarashboy Pirmanovning fermer xoʻjaligiga qarashli yerlar, - deydi  hamrohimiz, "Qangli” OFY posboni Sherzod Toʻrayev. – Rahmatli Madiyor ogʻa Pirmanovning oʻgʻlida. Yerning tabiatini yaxshi biladi. Dehqonchilikda hech xato qilmaydi.

Yarash ogʻa zarur yumush bilan Nukusga ketganligi uchun u kishini uchrata olmadik. Yarash ogʻaning dalalari bilan yeri, suvi tutash Yalgʻashboy ogʻa Yeshmurodov rahbarligidagi "Yalgʻash Yeshmurodov” fermer xoʻjaligiga oʻtdik. Shigʻil koʻsak tugib, baravj rivojlanayotgan  gʻoʻza paykallarini oralab yurib bildikki, Yalgʻashboy ogʻaning dehqonchilikda ilmi chakki emas.

- Yerning yomoni boʻlmaydi, - deydi fermer hosil nishonalarini ohista silarkan. – Vaqtida ishlov berilib, ozigʻi-oʻgʻitini tashlab tursangiz, yer har kuni bir toʻlishadi. Shunchaki nomiga ishlab qoʻysangiz, quruq qolasiz.

Yalgʻashboy ogʻaning fermer xoʻjaligida hech kim shunchaki ishlamaydi. Traktorchilar Akmal Olloniyozov, Allambergan Eshimov, ish yurituvchi Oybek Haydarov va xoʻjalikning 40 nafar ishchisi yil – oʻn ikki oy bir ezgu niyat bilan dalaga chiqishadi: "shu zamin oʻzimizniki, rizq-nasibamiz xazinasi”, - degan tuygʻularga yoʻldosh yashashadi ular.

- Shu qora koʻzlarning halol mehnati bilan fermer boʻlib yuribman-da, - deydi Yalgʻashboy ogʻa Yeshmurodov samimiyat bilan. – Xudoga shukur, 7 gektar maydondagi bugʻdoyimiz yomon boʻlmadi. Davlat shartnomasini oshirib bajardik.

Davlat omboriga 18,4 tonna qirmizi don toʻkkan fermer xoʻjaligi aʼzolarining kayfiyati aʼlo. Ayni kunlarda bor kuch-gʻayratini gʻoʻza parvarishiga safarbar etgan xoʻjalik dehqonlarining 2013-yilgi rejalari yanada yuksak. Yon atrofdagi fermer xoʻjaliklari har yili gektaridan 18-19 tsentnerdan hosil olishayotgan bir paytda "Yalgʻash Yeshmurodov” fermer xoʻjaligida bu koʻrsatkich 22-23 tsentnerni tashkil etadi. Bu yilgi reja esa 82 gektar yerning har gektaridan hosildorlikni kamida 24,5 tsentnerga yetkazish, davlatga 192 tonna yuqori sifatli paxta yetkazib berish. Buning uchun fermerning ham, xoʻjalik dehqonlarning ham imkoniyatlari yetarli. Xoʻjalik ixtiyoridagi VT-150 va ikkita chopiq traktori, bitta "Belorus” rusumli transport traktorlari doim ishga shay. Fermer xoʻjaligi dalalarida esa kutilgandan ham ziyoda hosil nishonalari koʻzni quvontiradi. Yer egasidan roziday har kuni toʻlishib boraveradi, mulkdor esa yeridan koʻngli toʻq, ezgu niyatlar bilan yashayveradi.

Mahalla - ijtimoiy himoya markazi

Qangli ovulining "Qumyop” mahallasidagi Dilmurod Oʻtamurodovning oilasiga "Mahalla" xayriya jamoat fondi tuman boʻlinmasi tomonidan bir bosh qoramol sovgʻa qilindi.Bu xayrli ish yosh oila iqtisodini koʻtarishga yordam beradi.

Qumyoplik tadbirkor

"Qangli” ovuli tuman markazidan olisda joylashganligi bois, aholining kundalik ehtiyoj mollari, ayniqsa, oziq-ovqat mahsulotlari xarid qilishlari uchun tuman markaziga yoki Qipchoq dehqon bozori majmuasiga borib-kelishlari anchagina qiyinchilik tugʻdiradi. Yarim kunlik vaqtini yoʻlga sarflab, tomorqasidagi yoki ijara yeridagi anchagina ishini bir chetga yigʻishtirib, oddiygina xarajatni deb yoʻl azobini tortib kelgan odamning ahvoli barchaga ayon.

- Tadbirkorlarimizga rahmat, - deydi "Qangli” OFY tarkibidagi "Qumyop” MFY maslahatchisi Guljamila Sultonova. – Ovuldoshlarimizning ogʻirini yengil, mushkulini oson qilishyapti.

Sababi, mahallada yashovchi yakka tadbirkor Raʼnoxon Jumanova mahalla guzarida oziq-ovqat mahsulotlari bilan savdo qiluvchi kichik doʻkon, doʻkon yonida gazli suv va muzqaymoq sotadigan doʻkoncha tashkil etdi. Endilikda ovul ahli qimmatli vaqtini sarflab, kundalik ehtiyoj mollari uchun tuman markaziga qatnab yurmaydigan boʻlishdi.

- Faqat doʻkondan keladigan daromadga koʻz tikib oʻtirsak, oʻzimizning kun koʻrishimiz amal-taqal boʻlib qolardi, - deydi Raʼno Jumanovaning umr yoʻldoshi Yalgʻash Sheraxov. – 16 sotix tomorqamizdan ham unumli foydalanamiz. Kuzda omborimiz don-dunga toʻlib ketadi. Uch nafar farzandlarimiz, kelinimiz bizga eng yaqin koʻmakchi.

"Ahillik bor joyda baraka boʻladi”, - deydilar. Yalgʻash Sheraxov va Raʼno Jumanovalar oilasidagi ahillik, oʻzaro hurmat va eʼtibor oilaga qut-baraka, fayz olib keldi. Raʼnoxon opaning yelib-yugurishlari, farzandlariga bosh boʻlib Yalgʻash ogʻaning qilgan fidoyi mehnatlari bois, yengil avtomashina sotib olishdi. Oiladagi bu oʻsish qumyopliklar uchun yangi qulayliklar yaratdi. Endilikda "Qum yop” mahallasi aholisi Raʼno Jumanovaning doʻkonidan issiqqina obi non, eng sifatli va toza qandolatchilik mahsulotlarini sotib olish imkoniga ega boʻldilar.

Raʼno Jumanova kelgusida tadbirkorlik faoliyatini yanada kengaytirishni, doʻkonni savdo terminali bilan jihozlashni rejalashtirgan.

Robiya YOʻLDOShEVA.