Ayolga ehtirom – millatga ehtirom

Yakunlanib borayotgan 2018-yil barcha sohalarda boʻlgani kabi mamlakatimizdagi xotin-qizlar hayotida ham juda katta yangilanishlar, oʻzgarishlar, islohotlar yili boʻldi.

Joriy yilning 2-fevralida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmonining qabul qilinishi xotin-qizlar va oila bilan ishlash tizimini yangi bosqichga koʻtardi. Xotin-qizlar qoʻmitasi faoliyati takomillashtirildi va vakolatlari kengaytirildi, aniq vazifa va vakolatlari belgilab berildi. Har bir mahallada oilalar sonidan kelib chiqib, Xotin-qizlar qoʻmitasining xotin-qizlar bilan ishlash va oilada maʼnaviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha mutaxassis lavozimi joriy etildi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida «Oila» ilmiy-amaliy tadqiqot markazi va uning hududiy boʻlinmalari tashkil etildi. FHDYo organlari tumanlar (shaharlar) hokimiyatlari tasarrufiga oʻtkazildi. Xotin-qizlarni va oilani qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi tashkil etildi.

Asosiy maqsad – xotin-qizlarning oilada, jamiyatda ijtimoiy mavqeini mustahkamlash, siyosiy va ijtimoiy faolligini oshirish, qonuniy huquq va manfaatlarini taʼminlash, oʻz qobiliyat va imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishlari uchun sharoit yaratish, ayolni baxtli qilish, oilani mustahkamlashdan iborat.

Maʼlumki, vakillik organlariga saylovlar jarayonida xotin-qizlar uchun 30 foizlik kvota joriy etilgan edi. Hozirda tumanda 1 nafar ayol Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati, 8 nafar ayol Xalq deputatlari tuman Kengashi deputatlari hisoblanadi. Shuningdek rahbar xodimlar orasida ham ayollar ulushi sezilarli darajada oshdi. Taʼlim, sogʻlikni saqlash, maktabgacha taʼlim, banklar, qishloq xoʻjaligi, jamoat tashkilotlari va boshqa koʻplab sohalarda xotin-qizlar samarali mehnat qilishmoqda. Kredit olib, tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanayotgan ayollar soni ham tobora ortib bormoqda.

Bu borada xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash jamoatchilik fondi tomonidan 7 foizli imtiyozli kreditlar ajratilmoqda. Xotin-qizlar qoʻmitasi tomonidan yuzdan ortiq ayollarga banklarning imtiyozli kreditlarini olishlari uchun tavsiyanomalar berildi.

tashqari, nogironligi boʻlgan yoki nogironligi boʻlgan farzandini parvarishlayotgan ayollardan 14 nafariga turli manbalar hisobidan tikuv mashinalari sovgʻa qilindi, shundan 8 nafari kasanachilik asosida ish bilan taʼminlandi.

Xotin-qizlar qoʻmitasi tomonidan ogʻir turmush sharoitida yashayotgan 105 nafar xotin-qizlarning manzilli roʻyxati shakllantirilib, muammolari oʻrganildi va turmush sharoitlarini yaxshilashga koʻmaklashish, uy-joy va ish bilan taʼminlash borasida tizimli ishlar olib borildi. 2018-yilda ogʻir sharoitda yashayotgan, nogironligi boʻlgan, boquvchisini yoʻqotgan ayollar, farzandlarini bir oʻzi tarbiya qilayotgan yolgʻiz onalarning uy-joyga muhtojlik darajasi oʻrganib chiqilib, namunaviy loyihalar asosida qurilayotgan arzonlashtirilgan uy-joylardan olishlari uchun 16 nafariga uy-joyining boshlangʻich badallari toʻlab berildi. Shu jumladan 6 nafar uy-joyga muhtoj, ogʻir sharoitdagi ayollar uy-joylarining boshlangʻich badali xotin-qizlarni va oilani qoʻllab-quvvatlash jamoatchilik fondi mablagʻlari hisobidan toʻlab berildi.

Xotin-qizlarga munosib turmush sharoitlarini yaratish, ularni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash, ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, qonuniy huquq va manfaatlarini taʼminlash, ish bilan taʼminlanishiga koʻmaklashish boʻyicha manzilli ishlar olib borilishi, ayniqsa, ogʻir sharoitda yashayotgan, notinch oilalar bilan olib borilayotgan ishlar samara bermoqda.

Ayollar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar oʻtgan yillarga solishtirganda 50 foizga kamaydi. Jinoyat sodir etgan ayollarning ham ona ekanligini inobatga oladigan boʻlsak, bir jinoyat ham koʻp. Yaʼni, hech qaysi ayol jinoyatga qoʻl urmasligi lozim.

Sodir etilgan jinoyatlarning sabablari eng avvalo oilaga, oiladagi maʼnaviy muhitga, tarbiyaga borib taqaladi. Tumanimizda birgina 2018-yil davomida xotin-qizlar qoʻmitasi, “Oila” markazi, mahallalar faollari bilan birgalikda ajrashishgacha borib yetgan 80 ta oila, fuqarolik sudiga nikohdan ajratishni soʻrab ariza bergan 20 ta oila yarashtirildi. Lekin olib borilgan amaliy ishlarga qaramasdan oilaviy ajrashishlarning oʻsishi kuzatildi.

Oila – muqaddas dargoh. U yerda milliy oʻzlik, qadriyatlar, maʼnaviyat tarbiyalanadi. Toʻliq oilada oʻsgan farzandlarning koʻngli ham toʻliq boʻlib oʻsadi. Yo otasi, yo onasi bilan, baʼzida esa bobo-buvisi yoki yaqin qarindoshlari qoʻlida qolib ketayotgan bolalarning kelajakda koʻnglida boʻshliq qoladi. Buni ota-onalar juda chuqur oʻylab, anglab olishlarini istar edim.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 2-iyulda imzolagan qarori asosida tumanda ayollar ijtimoiy moslashuv markazi ish boshladi. Oʻtgan 6 oy davomida oilaviy-maishiy zoʻravonlikka uchragan, hayotda qiynalgan va oilasida notinchlik boʻlib turgan 40 nafardan ortiq xotin-qizlardan murojaatlar kelib tushdi. Ularning barchasi bilan suhbatlar oʻtkazilib, amaliy yordamlar berildi, oilada oʻz oʻrinlarini topishlariga koʻmaklashildi.

2018-yilni sarhisob qilar ekanmiz, amalga oshirilgan ishlar bilan birga hali qilinishi lozim boʻlgan, foydalanilmagan imkoniyatlarimiz ham bor ekanligini koʻramiz. Shunga koʻra, Tuman xotin-qizlar qoʻmitasining 2019-yilga moʻljallangan “Yoʻl xaritasi” har bir hudud xususiyatini inobatga olgan holda manzilli ishlab chiqildi.

Xotin-qizlarning ogʻirini yengil qilish, oilalarning tinch-totuv, farovon hayot kechirishlarini taʼminlash, farzandlarni ertangi kunimizning munosib egalari qilib tarbiyalash, ayollar tadbirkorligini rivojlantirish orqali ularning ish bilan bandligini taʼminlash, har tomonlama faolligini oshirish yoʻlida bundan-da samaraliroq, eng muhimi, fidoyilik bilan mehnat qilish eng asosiy vazifamizdir.

Maryam AHmedova,

tuman hokimi oʻrinbosari, Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati.