TINIB-TINChIMAGAN KEKSALAR

Hayot dorilfunun. Dunyoga kelib, yaxshi-yomonni farqlashni, jamoatda oʻtirish, turish-u yashashni, yaxshi-yomon voqealardan tegishli xulosa chiqarib, oʻz hayotimizga tatbiq etishni ushbu beminnat dorilfunundan oʻrganamiz.

Shunday boʻlsa-da, baʼzida hayotda hamma muammolar pul bilan hal boʻladiganday, elaro obroʻ-eʼtibor, hurmat-ehtirom qozonish uchun mablagʻ zarurdek, shohona hayot goʻyoki eng totli va sururlidek tuyulib ketadi, odamga.

Biroq hayotga chuqurroq nazar solsangiz – alloma shoir bobomiz Alisher Navoiy hazratlari:

Bu gulshan ichraki, yoʻqdir baqo guliga sabot,

Ajab saodat erur, chiqsa yaxshilik birla ot,

deganlariday, oʻtkinchi dunyoda savobli ishlar qilib, yaxshi nom qozonish ulkan saodat ekanligini anglaysiz.

Ha, chor-atrofimizda oddiygina, el qatori yashab, borini ezgu amallarga sarflayotgan, yurtdoshlarimizning haqli eʼtiroflariga sazovor boʻlayotgan insonlar talay.

Tumanimizning Beshovul mahallasida istiqomat qiluvchi taʼlim faxriysi Safarboy Annamurodov, umr hamdami Oʻrozgul Boymonovalar oilasi ana shunday – elda ibratli oilalardan sanaladi.

Safarboy aka 1953-yilda tugʻilgan. Toʻrt yoshida, hali oq-qorani anglashga ulgurmay otasidan ayrildi. Endi roʻzgʻor tashvishi, uch oʻgʻil va bir qizning tarbiyasi xonadon bekasi, sobiq M.Gorkiy nomli sovxozda ishchi boʻlib ishlovchi Oyimjon Annamurodovaning zimmasiga tushdi.

Ayolning joni qirqta, degan iboraning hayotdagi isbotini ana shu mushfiq ayol timsolida qilichboyliklar koʻrib, tan berishgan, havas qilishgan edi oʻsha yillarda.

Kichigi hali goʻdak boʻlgan ayol ham oʻz tengdoshlari qatori tongdan shomgacha paxta dalasida ishladi, bolalarim oqqa zoriqmasin, deb mol boqib, sigir sogʻdi, tovuq boqdi, uy-roʻzgʻor, tomorqa ishlarini ham epladi. Natijada farzandlari Aminboy – oliy maʼlumotli agronom, Malika – hamshira, Safarboy – oʻqituvchi, Oʻrinboy oʻrta maxsus maʼlumotli mutaxassis boʻlib yetishdilar. Oyimjon ona ne bir mashaqqatlar bilan ularni oliygohlarda oʻqitgan, uyli-joyli qilgan vaqtlarida ham bir bora xizmatlarini minnat qilmadi, sizlarni deb yelib-yugurayapman demadi, aksincha “Hayitboy muallimning bolasi, deyishadi sizlarni, hech kimdan kam boʻlmay oʻqing, oʻqigan oʻzadi”, deya quloqlariga quyardi.

Ushbu pand-nasihatlar ularga bir umrlik hamroh boʻldi. Oʻrta maktabni tugatib, Nizomiy nomidagi pedagogika instituti (hozir shu nomdagi universitet) talabasi boʻlishdek baxtga erishgan Safarboy akasi, opasidan oʻrnak olib, namunali talabalar safidan joy oldi.

1976-yilda oliygohning tarix fakultetini bitirib kelib, 46-sonli maktabda oʻquvchilarga saboq berdi. 1981-yilda 37-maktabda tarix fani oʻqituvchisi, 1987-yildan 2007-yilgacha shu maktab direktorining oʻquv-tarbiya ishlari boʻyicha oʻrinbosari, 2008-2011-yillarda direktor vazifalarida ishladi. 2012-yildan 2016-yilgacha Beshovul mahalla fuqarolar yigʻini raisi boʻlib, el dardi bilan yashadi, hamqishloqlarining turmushi obod, oilalari tinch-osoyishta boʻlishi uchun harakat qildi. Hozirgi kunda esa nafaqada. Oilasida ayoli Oʻrozgul Boymonova bilan toʻrt nafar farzandni voyaga yetkazib, el qatoriga qoʻshdi: orzu-umidlarining ilk chechagi – toʻngʻichi Qudrat 37-sonli, otasi mehnat qilgan qadrdon maktabda matematika fani oʻqituvchisi, qizi Nilufar ham shu maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, Hulkaroy 42-sonli oʻrta maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi boʻlib ishlab, otasi va bobosi kasbining davomchilari boʻlib kelishmoqda. Kenjatoy Tozaboy esa tadbirkor, Toshkent shahrida yashaydi.

Ota-ona bugun ularning barchasini uyli-joyli qilishdi, oilalari tinch boʻlsa-da, baribir xotirjam oyogʻini uzatib, dam olib oʻtiraylik demay, nevaralar tashvishini oʻz zimmalariga olib, oʻgʻillari, kelinlarining xotirjam ishlashlariga sharoit yaratib qoʻyishdi. Katta kelin Nargiza ham 37-maktabda, kichigi Nilufar Moliya institutida ishlashadi, Nilufar fan nomzodi, hozirgi kunda doktorlik dissertatsiyasi ustida ishlamoqda.

Bunday kunlarga Safarboy aka, Oʻrozgul opalar osonlikcha yetib kelishgani yoʻq. Biri oʻqituvchi, biri maktabda kutubxonachi boʻlib ishlashdan tashqari, tomorqasida har yili moʻl hosil yetishtirib, tovuq, mol boqib, roʻzgʻori kamiga yaratishdi. Har yili tomorqasidagi mevalarning, sabzavot, poliz ekinlari hosilining roʻzgʻoridan ortganini bozorga sotib, farzandlarini hech kimdan kam qilmay oʻqitdi.

Hozirgi kunda ham Safarboy aka, Oʻrozgul opalar salkam yetmish yosh ostonasiga yetib qolishgan boʻlsa ham tinib-tinchib oʻtirishmaydi. Ehtimol, shundandir, ularni koʻrgan odam nari borsa oltmish yosh atrofida deb oʻylashadi.

– Odam maqsadsiz yashamasligi kerak, – deydi Safarboy aka kulib. – Maqsadsiz hayotda maʼno boʻlmaydi, odam zerikadi, keksayadi. Shuning uchun biz boʻsh qolsak, kitob oʻqiymiz. Uy ishlariga qarashamiz. Biroq, bu ishlar bilan ham koʻnglimiz toʻlmay yurgandik. Ayolim bilan maslahatlashib, 2019-yilda Mangʻit shahrining Oybek nomli  mahallasida, namunaviy loyiha asosida qurilgan hovlimizda oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti faoliyatini yoʻlga qoʻydik.

Aslida bu ishlar yoshlarga ham oson emas. Biroq Safarboy aka va Oʻrozgul opalar oʻz faoliyatlaridan hech ogʻrinmaydi, charchadik, demaydi.

Hozirgi kunda ushbu muassasada hududning 25 nafar jajji bolajonlari taʼlim-tarbiya olishmoqda, 3 ta yangi ish oʻrin yaratilgan, sut, qatiq, kartoshka, piyoz, sabzi oʻz tomorqalarida yetishtirilgani uchun bolajonlar xavfsiz, toza mahsulotlardan tayyorlangan ovqatlar isteʼmol qilishadi.

Tashkilot binosi hovlisi-yu, ichkari xonalarini kuzatsangiz – bu yerdagi orastalik, ozodalik va bolalar dunyosiga xos bezatilishidan ruhingiz koʻtarilib ketadi. Xuddi oʻz oilasi, onasi bagʻridagidek xotirjam, oʻynab-kulib oʻsayotgan bolajonlar bilan bir dam bolaligingizga qaytasiz. Biyron tilda salom berishganidan quvonasiz.

– Ushbu tashkilotni tashkil etish rejasi tugʻilishiga Oʻrta qalʼa ovulida xuddi shunday bolajonlar muassasasi ishga tushirilishiga bagʻishlangan tantanada ishtirok etganim sabab boʻldi. Kelib ayolimga maslahat soldim, shu sohada ishlayotganlar bilan suhbatlashdim, gʻalvasi koʻp deyishdi, – kulib soʻzlaydi Safarboy aka.

– Bolalar maktabda, yugur-yugurlariga kim chopadi, deb men ham hayron boʻldim, –suhbatga qoʻshiladi Oʻrozgul opa. – Nevaralar katta boʻlib qolishayapti, endi oʻzlarini oʻzlari eplashadi. Biz uyda qarab oʻtiramizmi, dedilar. Shunday qilib, ishga qirishdik. Avval hovlini taʼmirlatib, bezatishga kirishdik. Xullas, hozir 25 nafar bolajonlarning ota-onalari bizdan juda minnatdor. Ishga olgan qizlarimizga avvaldan birovning bolasini oʻz jigaringizday koʻrib, ranjitmay tarbiya qilinglar, deb uqtirib kelaman.

Ha, shu yoshida ham tinib-tinchimay, bor kuch-gʻayratini bolajonlar taʼlim-tarbiyasiga bagʻishlayotgan Safarboy aka, Oʻrozgul opalar bilan suhbatlashishdan odam zerikmaydi, goh hazil-mutoyiba, goh hikmatga qorishgan soʻzlaridan ibrat olishga intiladi, odam.

Bu bejiz emas. Aslida tarixchi oʻqituvchi boʻlsa-da, Safarboy aka yoshligidan  badiiy adabiyotga oshno. Yoshligidan yozgan maqola, sheʼr, hikoyalari vaqtli matbuotda yoritilgan. Ayniqsa, oʻtgan asrimizning yetmishinchi, saksoninchi yillarida «Amudaryo haqiqati» (hozirgi “Taraqqiyot koʻzgusi”) gazetasi qoshida tashkil etilgan «Gulshan» toʻgaragiga muntazam qatnashib, mashgʻulotlardan olgan bilimlari asosida oʻz mashqlariga sayqal bergan, sheʼrlari koʻpchilikka manzur boʻlgan.

Farzandlari, oila tashvishlari bilan andarmon boʻlib, ijodiy muhitdan biroz uzoqlashgan boʻlsa-da uning oʻziga xos oddiy tilda, qochirimlar, soʻz oʻyiniga boy sheʼrlarini koʻpchilik yaxshi eslashadi.

– Hozir yozmasalar ham kitob oʻqishdan toʻxtamaydilar, – deydi samimiy kulimsirab Oʻrozgul opa. – Baʼzan birga, baʼzan alohida oʻqiymiz. Nevaralarimizni qanday kitob oʻqigani, qanday taassurotlar olgani haqida imtihon qilamiz, xullas, vaqtimiz bekor ketmaydi.

Ha, ular vaqtni bekor oʻtkazishmaydi. Shu boisdan ham oʻtgan umridan koʻngillarida  mamnunlik, har yangi kunga yuksak orzu, rejalar bilan qadam qoʻyishadi. Asli inson zoti orzu qiladigan toʻkis baxt shu emasmikan?

Koʻklamgi ekin taraddudini boshlab yuborgan, tinib-tinchimaydigan Safarboy aka, Oʻrozgul opalar ana shunday, havas qilgulik turmush sohiblaridir.

Oygul RAJABOVA.