Iqtisodiyot rivoji – TARAQQIYoT OMILI

Istiqlolning ilk yillarida muhtaram Prezidentimiz tomonidan uzoqni közlab işlab çiqilgan va dunyo jamoatçiligi tomonidan tan olingan taraqqiyotning "özbek modeli” ijtimoiy-iqtisodiy ösiş surʼatlarini barqaror taʼminlaş, aholi turmuş darajasini izçil oşiriş imkonini bermoqda. Sanoat salohiyatini oşirişga qaratilayotgan eʼtibor, yaratilgan qulay taşkiliy-huquqiy şart-şaroit, tadbirkorlarga berilayotgan imtiyoz va preferentsiyalar hamda qulay investitsiyaviy muhit mamlakatimiz iqtisodiyoti rivojida muhim omil bölmoqda.

Istiqlol yillarida butun mamlakatimizda bölgani kabi tumanimiz iqtisodiyotida ham barqaror ösiş surʼatlari taʼminlanib, ulkan yutuq va muvaffaqiyatlar qölga kiritilmoqda. Buning tasdiğini qölga kiritilayotgan salmoqli natijalarimiz misolida ham körişimiz mumkin.

2014-yilning ötgan 6 oyi yakunlariga köra, tumanimiz böyiça sanoat mahsulotlari işlab çiqariş hajmi 46 mlrd. 985 mln. sömni taşkil qilib, soliştirma narxlarda ötgan yilga nisbatan 147,3 foizni, xalq isteʼmoli mollari işlab çiqariş 10 mlrd. 874 mln. sömni taşkil qilib, 129,7 foizni, qişloq xöjaligi yalpi mahsuloti 47 mlrd. 347 mln. sömni taşkil qilib 106,8 foizni, moliyalaştirişning barça manbalari hisobidan kapital qöyilmalar 27 mlrd. 477 mln. sömni taşkil qilib, 397 foizni, çakana savdo aylanmasi 62 mlrd. 879 mln. sömni taşkil qilib 114,5 foizni, pullik xizmat körsatiş 27 mlrd. 97 mln. sömni taşkil qilib 114,8 foizni taşkil qildi va tuman iqtisodiyot tarmoqlarining barça sohalarida ösim surʼatlariga erişildi.

Tumanimiz sanoat salohiyatini rivojlantiriş maqsadida olib borilayotgan keng kölamli işlar natijasida «Asia silk» Vetnam şöʼba korxonasi, yiliga 9600 juft poyafzal va oyiga 200 dona kostyum-şim, yiliga 335 tonna kolbasa mahsulotlari, mebel va xöjalik qoğozi işlab çiqaruvçi korxonalar, loyiha qiymati 158,0 mln. sömlik sutni qayta işlaş kompleksi, Xitoy texnologiyasi asosida yiliga 25 mln. dona ğişt işlab çiqarişga möljallangan loyiha qiymati 1 mlrd. 200 mln. sömga teng bölgan «Qoraqalpoqqişloqqurilişservis» korxonasi, quriliş materiallari, qandolat mahsulotlari, polietilen plyonkalar işlab çiqaruvçi köplab korxonalar, yirik çorvaçilik fermalari va parrandaçilik fabrikalari, zamonaviy sovutgiçli «sendviç» panelli meva-sabzavot saqlaydigan omborxonalar işlab turibdi.

Şuningdek, Angliyaning «Welroy technology LLP» kompaniyasi bilan hamkorlikda qiymati 29 mln. AQŞ dollariga teng bölgan «Amudaryotex» xorijiy korxonasi şu kunlarda işga tuşiş arafasida.

Sanoat salohiyatining oşişi va tadbirkorlikning rivojlanişi natijasida iqtisodiy körsatkiçlar yil sayin ortib bormoqda. Tumanimizda Davlat byudjetiga soliq va majburiy tölovlar tuşumi 2013-yil yakuniga köra 20717,1 mln. sömni taşkil qildi. Bu 2007-yil bilan soliştirganda 546,9 foizga, yaʼni 16928,8 mln. sömga ösgan. Buning asosiy sababi soliq stavkalarining oşişi emas, balki, tumanimizdagi korxona va taşkilotlarning soni va iş hajmining ortganidir.

Tumanimizda 2000 dan ziyod tadbirkorlik subʼektlari faoliyat olib bormoqda. Bugungi kunda tumanda faoliyat yuritayotgan korxonalarning 99,8 foizi xususiy va masʼuliyati çeklangan jamiyat şakliga ötgan bölib, ularda jami iş bilan band aholining 89,1 foizi mehnat qilmoqda.

Tadbirkorlik nafaqat iqtisodiyotni rivojlantiruvçi kuç sifatida, balki aholi bandligini taʼminlaşdek ijtimoiy masalada ham muhim ahamiyatga ega. Bandlik dasturiga asosan 2007-2014-yillarda tumanimizda 31372 ta yangi iş örinlari yaratildi. Birgina 2014-yilning ötgan 6 oyi davomida 2642 ta yangi iş örinlari taşkil qilinib, aholining işsizlik darajasi sezilarli darajada qisqardi.

Bir söz bilan aytganda, mustaqillik tufayli xalqimizning ongi va tafakkurida beqiyos özgarişlar sodir böldi. Bugun odamlarimiz yaxşi yaşaşga, mulkdor bölişga intilayapti. Mamlakatimizda yangi tabaqa – mulkdorlar sinfi şakllandi. Yurtimizning şahar va qişloqlarida qad rostlab turgan muhtaşam binolar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari, maktablar, musiqa va sanʼat maktablari qatori tadbirkorlarimizning mablaği hisobiga barpo etilayotgan işlab çiqariş, savdo va xizmat körsatiş obʼektlari şahar va qişloqlarimiz körkiga-körk qöşmoqda.

Omonboy YuSUPOV,

tuman iqtisodiyot bölimi boşliği.