VIJDON VA FIKR ERKINLIGI DAXLSIZDIR

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi – mamlakatimiz fuqarolarining namunali hayot kechirish, baxtli yashash, orzu-intilishlari, qobiliyatlarini amalda namoyon etishlari uchun mustahkam kafolatli Qomusdir.

Asosiy Qonunimizning 29-moddasida qayd etilganidek: "Har kim fikrlash, soʻz va eʼtiqod erkinligi huquqiga ega. Har kim oʻzi istagan axborotni izlash, olish va uni tarqatish huquqiga ega. Amaldagi Konstitutsiyaviy tuzumga qarshi qaratilgan axborot va qonun bilan belgilangan boshqa cheklashlar bundan mustasnodir. Fikr yuritish va uni ifodalash erkinligi faqat davlat siri va boshqa sirlarga taalluqli boʻlgan taqdirdagina qonun bilan cheklanishi mumkin”.

Shuni alohida qayd etish kerakki, Konstitutsiyamizning barcha moddalarining matnida garchi soʻz va fikr erkinligi, matbuot erkinligi, eʼtiqod erkinligi kabi iboralar ishlatilmasa ham, fuqarolarning ana shu huquq va erkinliklari himoya qilinadi. 29-modda esa toʻgʻridan-toʻgʻri insonning fikrlash, soʻz va matbuot erkinligini taʼminlashga qaratilganligi, ommaviy axborot vositalarining jamiyatdagi huquqiy maqomi belgilab qoʻyilgan qoidalarni oʻzida mujassam etganligi bilan ahamiyatlidir.

Bundan tashqari, mamlakatimizda fuqarolarning vijdon va diniy erkinligi ham Konstitutsiyamizda mustahkamlab qoʻyilgan.

Konstitutsiyamizning 31-moddasida belgilab qoʻyilganidek: "Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson xohlagan dinga eʼtiqod qilish yoki hech qaysi dinga eʼtiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻyilmaydi”. Bundan tashqari, "Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 4-moddasida fuqarolarning dinga munosabatida teng huquqlilik printsipi belgilab qoʻyilgan. Unga koʻra, fuqarolar dinga munosabatidan qatʼiy nazar, qonun oldida tengdirlar.

Mamlakatimizda fuqarolarning dinga eʼtiqod qilishi, diniy rasm-rusumlar va marosimlarni oʻtkazishi diniy tashkilotlar rahnamoligida, amaldagi qonunlar doirasida amalga oshiriladi.

Mamlakatimiz fuqarolari diniy oʻquv yurtlarida tahsil olishni istasalar, albatta Oʻzbekiston Respublikasining "Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq umumiy majburiy oʻrta taʼlim olganidan keyin oliy va oʻrta maxsus diniy oʻquv yurtlariga hujjat topshirishlari va sinovlardan oʻtgach, oʻqishga qabul qilinish huquqlariga ega.

Xulosa qilib aytganda, mamlakatimiz fuqarolarining vijdon va diniy eʼtiqod erkinligi, fikrlash va soʻz erkinligi Konstitutsiyamizda mustahkam kafolatlab qoʻyilgan va fuqarolarimizning bu huquq va erkinliklarini cheklab qoʻyishga hech kimning haqi yoʻq.

Robiya YOʻLDOShEVA,

"Taraqqiyot koʻzgusi” gazetasi maxsus muxbiri.

(Foto: markaz.tiu.uz)