Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoati yanada rivojlantiriladi

14-dekabr kuni Prezidentimizning "Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida"gi Farmoni eʼlon qilindi. Farmon bilan sohada mavjud muammolarni hal etiş, şuningdek, yuqori sifatli töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişni kengaytiriş va uni jahon bozorlariga ilgari suriş böyiça birinçi navbatdagi çora-tadbirlar kompleksini belgilab berildi. Farmon matni va uning şarhi bilan quyida tanişişingiz mumkin:

Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida

Özbekiston Pespublikasi Prezidentining farmoni

Pespublikada keng turdagi sifatli töqimaçilik va tikuv-trikotaj mahsulotlari (keyingi örinlarda töqimaçilik mahsuloti deb yuritiladi) işlab çiqarilişini taşkil etiş, uning işlab çiqarilişini mahalliylaştirişni çuqurlaştiriş, şuningdek, mahalliy işlab çiqaruvçilarning eksport salohiyatini oşirişga qaratilgan kompleks çora-tadbirlar amalga oşirilmoqda.

Ötgan davr mobaynida töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini (keyingi örinlarda töqimaçilik sanoati deb yuritiladi) rivojlantiriş uçun zarur huquqiy baza va qulay şaroitlar şakllantirildi.

Şu bilan birga, ötkazilgan örganişlarda mamlakat töqimaçilik sanoatining izçil rivojlanişiga tösiq bölayotgan qator tizimli muammolar aniqlandi, xususan:

birinçidan, tarmoqning yetarli salohiyatiga qaramasdan, yuqori qöşilgan qiymatli tayyor mahsulotni işlab çiqarişda uyğunlaşgan texnologik zanjirning mavjud emasligi sababli 2017-yilning birinçi yarim yilligida işlab çiqarilayotgan töqimaçilik mahsulotlarining respublika yalpi içki mahsulotidagi uluşi atigi 4,6 foizni taşkil etdi;

ikkinçidan, töqimaçilik sanoatining boşqaruv tizimi tarmoqning zamonaviy rivojlaniş tendentsiyalariga javob bermaydi, bu esa hal etilmagan muammolarning töplanib qolişiga olib kelmoqda hamda uning jadal modernizatsiya qilinişiga tösqinlik qilmoqda;

uçinçidan, milliy standartlar va töqimaçilik mahsulotlarining sinovlari böyiça laboratoriyalarning xalqaro standartlar va talablar bilan uyğunlaştiriş işlarining qoniqarsizligi, şuningdek, sifat menejmenti zamonaviy tizimlarini joriy etişning past darajada ekanligi mahalliy mahsulotlarni yirik xorijiy savdo bozorlariga çiqarişga, eksport salohiyatini yuksaltirişga hamda mahsulotlar sifati va xavfsizligiga bölgan işonçni oşirişga tösiq bölmoqda;

törtinçidan, tarmoqqa zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etiş darajasi mavjud muammolarni tizimli tahlil qiliş va töqimaçilik sanoati rivojlanişining istiqbolli yönalişlarini belgilaş uçun şart-şaroit yaratmayapti;

beşinçidan, xom aşyo va işlab çiqariş resurslarining nooqilona taqsimlanişi, logistika va muhandislik infratuzilmasini taşkil etişdagi kamçiliklar işlab çiqariş quvvatlari ança qismining töxtab qolişiga, iqtisodiy yöqotişlarga va oqibatda mahsulotlar tannarxining oşişiga, şuningdek, işlab çiqariş rentabelligining pasayişiga olib kelmoqda;

oltinçidan, töqimaçilik yarim tayyor mahsulotlarni işlab çiqariş va eksport qilişning barqaror ustunlik qilişi, yuqori qöşilgan qiymatli tayyor töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqariş va jahon bozorlarida munosib raqobatlaşişga qodir bölgan milliy brendlarni şakllantirişning yetarli darajada emasligi töqimaçilik sanoati korxonalari daromadlarini oşiriş imkonini bermayapti;

yettinçidan, kadrlar tayyorlaş tizimi töqimaçilik sanoatining real ehtiyojlariga javob bermaydi, tarmoqni rivojlantirişning dolzarb masalalari böyiça öqitişning innovatsion yönalişlarini joriy etiş va ilmiy tadqiqotlarni çuqurlaştiriş yuzasidan xalqaro hamkorlik yölga qöyilmagan.

Pespublika töqimaçilik sanoatining jadal rivojlanişini taʼminlaş, yuqori sifatli va raqobatbardoş tayyor mahsulotlar işlab çiqarişni kengaytiriş, uni yirik xorijiy bozorlarga yanada ilgari suriş, şuningdek, 2017 – 2021-yillarda Özbekiston Pespublikasini rivojlantirişning beşta ustuvor yönalişi böyiça Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni izçil amalga oşiriş maqsadida:

1. Quyidagilar Özbekiston Pespublikasi töqimaçilik sanoatini yanada isloh qilişning muhim yönalişlari etib belgilansin:

birinçidan, töqimaçilik sanoatining iqtisodiyotdagi uluşini oşiriş, mamlakatda işlab çiqarilayotgan töqimaçilik mahsulotlarining, eng avvalo, yuqori qöşilgan qiymatli raqobatbardoş töqimaçilik mahsulotlarini yuqori texnologik işlab çiqarişga qayta yönaltiriş orqali hajmi va sifatini oşiriş;

ikkinçidan, töqimaçilik sanoatining boşqaruv tizimini ilğor menejment texnologiyalari, tarmoq korxonalariga har tomonlama kömaklaşiş va qöllab-quvvatlaşning, şu jumladan ularning rivojlanişiga tösqinlik qiluvçi muammolarni hal etişda samarali şakllarini joriy etgan holda tubdan qayta körib çiqiş;

uçinçidan, töqimaçilik sanoati sohasidagi standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini xalqaro talab va standartlarga uyğunlaştiriş, şuningdek, mahsulotlar sinov laboratoriyalarini modernizatsiya qiliş va akkreditatsiyadan ötkaziş orqali yanada takomillaştiriş;

törtinçidan, tarmoqqa töqimaçilik mahsulotlari mahalliy va xorijiy bozorlarining holati hamda rivojlaniş tendentsiyalari haqidagi işonçli va öz vaqtida axborotlar olişni taʼminlaş imkonini beruvçi ilğor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etiş, tarmoq rivojlanişining ustuvor yönalişlarini aniqlaş maqsadida uni tizimli va kompleks tahlil qiliş;

beşinçidan, paxta xom aşyosini yetiştirişdan boşlab, unga dastlabki işlov beriş, mahsulotni paxta tozalaş korxonalarida keyingi qayta işlaş va yuqori qöşilgan qiymatli tayyor töqimaçilik mahsuloti çiqariş bosqiçigaça bölgan işlab çiqarişni integratsiya qilişni nazarda tutuvçi rivojlanişning klaster modelini amalga oşiriş;

oltinçidan, xom aşyo resurslari taqsimotining mutanosibligi va taşkil etilayotgan tarmoq korxonalarining logistika va muhandislik infratuzilmasini rivojlantiriş bilan özaro uzviy boğliqlikda, şu jumladan köp funktsiyali transport-logistika xablarini quriş, yuklarni yetkazişning optimal yönalişlari hamda yölaklarini tanlaş, şuningdek, transportda yuk taşiş tariflarini optimallaştiriş orqali joylaşuvini taʼminlaş;

yettinçidan, yuqori sifatli tayyor töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqariş va eksportini kengaytiriş, milliy brendlarni jahon bozorlariga ilgari suriş maqsadida işlab çiqariş jarayoniga ilğor innovatsion texnologiyalar, nou-xau, dizaynerlik işlanmalarini keng joriy etiş, furnitura va aksessuarlarning zamonaviy namunalarini işlab çiqarişni mahalliylaştiriş;

sakkizinçidan, talab yuqori bölgan mutaxassisliklar böyiça yönalişlarni kengaytirgan holda töqimaçilik sanoati uçun kadrlar tayyorlaş, qayta tayyorlaş va malakasini oşiriş tizimini tubdan takomillaştiriş, taʼlim muassasalarining öquv dasturlarini tarmoqning zamonaviy rivojlaniş tendentsiyalarini hisobga olgan holda qayta körib çiqiş, ilmiy-tadqiqot faoliyatini, şuningdek, uşbu sohada xalqaro hamkorlikni faollaştiriş.

2. Özbekiston Pespublikasida töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş “Yöl xaritasi” (keyingi örinlarda “Yöl xaritasi” deb yuritiladi) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilansinki, vazirliklar, idoralar va boşqa taşkilotlar rahbarlari “Yöl xaritasi”da nazarda tutilgan tadbirlarning öz vaqtida, töliq va sifatli bajarilişiga şaxsan javobgardir.

3. 2018-yil paxta hosilidan boşlab, eksperiment tartibida mahalliy töqimaçilik sanoati korxonalari tomonidan töğridan-töğri fermer xöjaliklari va boşqa qişloq xöjaligi işlab çiqaruvçilaridan (keyingi örinlarda fermer xöjaliklari deb yuritiladi) paxta xom aşyosini yetiştirişga buyurtma qiliş va avans beriş, şu jumladan quyidagi şartlarni nazarda tutuvçi tizim joriy etilsin:

xarid qilinadigan paxta navi va hajmi, uni yetkazib beriş muddatlari hamda tartibi fermer xöjaligi va töqimaçilik sanoati korxonasi örtasida tuziladigan şartnomada belgilanadi;

paxta xom aşyosini dastlabki qayta işlaş paxta tozalaş korxonasi tomonidan qayta işlaş asosida yoxud töqimaçilik korxonasi tomonidan xususiy yoki ijaraga olingan paxta tozalaş korxonasida amalga oşiriladi;

töqimaçilik sanoati korxonalari fermer xöjaliklarining xarajatlarini (çigit, mineral öğitlar, yoqilği-moylaş materiallari, ösimliklarni kimyoviy himoya qiliş vositalari, iş haqini tölaş va körsatilgan xizmatlarga haq tölaş xarajatlari, boşqa sarf-xarajatlar) tuzilgan şartnoma qiymatining kamida 60 foizini avans beriş yöli bilan moliyalaştirişni amalga oşiradi;

töqimaçilik sanoati korxonalari tomonidan xarid qilinadigan paxta xom aşyosi narxi fermer xöjaliklarining haqiqiy xarajatlarini
va rentabelligini tahlil qilişdan kelib çiqib, şartnoma asosida belgilanadi va davlat ehtiyojlari uçun örnatilgan narxlardan past bölmasligi lozim;

töqimaçilik sanoati korxonalari olingan çigitni şartnoma asosida yoğ-moy korxonalariga, qöşimça mahsulotlarni (lint, ölik paxta) boşqa isteʼmolçilarga realizatsiya qiladi;

töqimaçilik sanoati korxonalari tomonidan xarid qilingan paxta xom aşyosidan faqatgina uni keyinçalik çuqur qayta işlaş uçun foydalaniladi.

Özbekiston Pespublikasi Vazirlar Mahkamasi:

2018-yil 10-yanvarga qadar muddatda töğridan-töğri töqimaçilik sanoati korxonalari, şuningdek, paxta-töqimaçilik klasterlari iştirokçilari bilan paxta xom aşyosini yetiştirişga buyurtma qiliş va avans beriş tizimiga kiritilayotgan eksperimentni hisobga olgan holda, paxta xom aşyosini yetiştiriş va yetkazib berişga kontraktatsiya şartnomalarining fermer xöjaliklari bilan örnatilgan tartibda qayta tuzilişini;

2018-yil 15-yanvarga qadar muddatda töğridan-töğri töqimaçilik sanoati korxonalari bilan paxta xom aşyosini yetiştirişga buyurtma qiliş va avans berişning kiritilayotgan tizimini hisobga olgan holda, paxta xom aşyosini yetiştiriş va yetkazib berişga kontraktatsiya şartnomalari fermer xöjaliklari bilan qayta tuzilişidan kelib çiqib, eksperiment ötkaziş uçun hududlar va yer uçastkalari maydonlarining belgilanişini;

töğridan-töğri töqimaçilik sanoati korxonalari bilan paxta xom aşyosini yetiştirişga şartnoma tuzgan fermer xöjaliklarini aniqlaşni hisobga olgan holda, 2018-yil 1-fevralga qadar muddatda Özbekiston Pespublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qişloq xöjaligi mahsulotlarining davlat xaridi va qişloq xöjaligini texnika bilan jihozlaşni maqsadli moliyalaştiriş jamğarmasining daromadlari va xarajatlari balansi şakllantirilişini;

2018-yil 15-yanvarga qadar muddatda 2018-yil hosilining paxta xom aşyosi uçun davlat xaridi narxi belgilanişini;

qayta tuzilgan şartnomalarni hisobga olgan holda, 2018-yil 20-yanvarga qadar muddatda töğridan-töğri töqimaçilik sanoati korxonalari, şuningdek, paxta-töqimaçilik klasterlari iştirokçilari bilan paxta xom aşyosini yetiştiriş va yetkazib berişga kontraktatsiya şartnomalari bilan qamrab olinmagan fermer xöjaliklari kesimida 2018-yil hosilining paxta xom aşyosi ekilişi uçun “Özpaxtasanoat” AJ buyurtmasining hajmi aniqlanişini taʼminlasin.

4. Töqimaçilik sanoati korxonalari, “Özbekengilsanoat” AJ aktsiyadorlarining umumiy yiğilişi, Özbekiston Pespublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Taşqi savdo vazirligi, Xususiylaştirilgan korxonalarga kömaklaşiş va raqobatni rivojlantiriş davlat qömitasining:

Özbekiston töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoati korxonalari uyuşmasini (keyingi örinlarda “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi deb yuritiladi) taşkil etiş;

“Özbekengilsanoat” AJni uning mol-mulklari va davlatga tegişli boşqa mablağlari, şuningdek, debitor qarzdorligini keyinçalik “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasiga beğaraz ötkaziş orqali tugatiş;

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi tuzilmasida tizimli muammolarni bartaraf etiş, marketing innovatsiyalarini faol joriy etiş böyiça takliflar işlab çiqiş, şuningdek, zamonaviy tendentsiyalarni hisobga olgan holda tarmoqni rivojlantirişning istiqbolli va ustuvor yönalişlarini aniqlaşni taʼminlovçi maslahat organi – Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoati korxonalari kengaşini taşkil etiş töğrisidagi takliflari maʼqullansin.

5. Quyidagilar:

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi aʼzolari töqimaçilik sanoati korxonalari va taşkilotlari hisoblanişi;

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasining joriy taʼminoti va faoliyatini moliyalaştiriş uyuşma aʼzolarining badallari va ajratmalari hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa manbalar hisobidan amalga oşirilişi;

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi raisi va uning örinbosarlari uyuşma aʼzolari umumiy yiğilişining qarori bilan saylanişi;

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi raisi bir vaqtning özida Toşkent töqimaçilik va yengil sanoat instituti Vasiylik kengaşi raisining örinbosari hisoblanişi maʼlumot uçun qabul qilinsin.

6. Quyidagilar “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasining asosiy vazifalari etib belgilansin:

xom aşyoni qayta işlaş, yuqori qöşilgan qiymatli tayyor mahsulotni işlab çiqariş va eksport qiliş böyiça yagona kompleks sifatida, şu jumladan sanoat kooperatsiyasini kengaytiriş va qöllab-quvvatlaş, töqimaçilik mahsulotlari içki va taşqi bozorlarida tadqiqotlar ötkaziş asosida tarmoqni barqaror rivojlantiriş strategiyasini işlab çiqiş;

töqimaçilik sanoati sohasidagi standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini xalqaro talab va standartlarga uyğunlaştiriş, şuningdek, mahsulotlar sinov laboratoriyalarini modernizatsiya qiliş va akkreditatsiyadan ötkaziş orqali takomillaştiriş böyiça kompleks çora-tadbirlar köriş;

töqimaçilik sanoati korxonalarining faoliyatiga innovatsion texnologiyalar, şu jumladan dizaynerlik işlanmalari, nou-xau, sifat menejmenti tizimlari va zamonaviy marketing xizmatlari keng joriy etilişini taʼminlaş;

içki bozorni yuqori sifatli mahalliy töqimaçilik mahsulotlari bilan töldiriş va uning eksport geografiyasini, şu jumladan turli axborot resurslarida hamda mamlakatdagi va xorijdagi körgazma tadbirlarida milliy brendlarni yönaltirişni ilgari suriş va töqimaçilik sanoati korxonalarining salohiyatini namoyiş qiliş orqali kengaytiriş böyiça tizimli kompleks çora-tadbirlarni amalga oşiriş;

töqimaçilik sanoatiga çet el investitsiyalarini, şu jumladan logistika va muhandislik infratuzilmasini takomillaştiriş maqsadida faol jalb qiliş;

töqimaçilik sanoati korxonalari, paxta-töqimaçilik klasterlarini hududlar salohiyatining yanada rivojlaniş istiqbollaridan, xom aşyo bazasi, infratuzilmasi, mehnat resurslari va bozorlarning mavjudligidan kelib çiqib joylaştirişga kömaklaşiş;

tarmoqning zamonaviy rivojlaniş tendentsiyalarini hisobga olgan holda töqimaçilik sanoati sohasida kadrlarga bölgan real ehtiyojni va ularni tayyorlaşning istiqbolli yönalişlarini aniqlaş, mutaxassislarni tayyorlaş, qayta tayyorlaş va malakasini oşiriş böyiça öquv dasturlarini takomillaştirişda iştirok etiş, uşbu sohada ilmiy-tadqiqot işlarini çuqurlaştiriş;

tarmoqning jadal rivojlanişi va töqimaçilik sanoati korxonalarining barqaror faoliyat körsatişiga tösqinlik qiluvçi tizimli muammolarni aniqlaş hamda bartaraf etiş, mazkur sohadagi qonun hujjatlarini yanada takomillaştiriş böyiça takliflar işlab çiqiş.

7. “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi ijro etuvçi apparatining tuzilmasi 2-ilovaga muvofiq maʼqullansin.

8. Paxta-töqimaçilik klasterlarini örta muddatli istiqbolda rivojlantiriş kontseptsiyasi loyihasini işlab çiqiş böyiça işçi komissiya (keyingi örinlarda Işçi komissiya deb yuritiladi) 3-ilovaga muvofiq tarkibda taşkil etilsin.

Işçi komissiya Buxoro va Navoiy viloyatlarida paxta-töqimaçilik klasterlari taşkil etilişining borişini örganiş natijalarini hisobga olgan holda, bir oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvçi Paxta-töqimaçilik klasterlarini örta muddatli istiqbolda rivojlantiriş kontseptsiyasi loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:

töqimaçilik sanoati korxonalarining işlab çiqariş quvvatlaridan kelib çiqib, hududlarda paxta-töqimaçilik klasterlarini joylaştiriş tartibi, ularni şakllantiriş muddatlari va bosqiçlarini belgilaş;

paxta-töqimaçilik klasteri iştirokçilariga yer, suv va boşqa resurslardan samarali va oqilona foydalanişni hisobga olgan holda, tabaqalaştirilgan soliq imtiyozlarini qöllaş imkoniyati;

taşkiliy-xöjalik munosabatlarning şakllari, asosiy kompaniyaning paxta-töqimaçilik klasteri iştirokçilari oldidagi majburiyatlari;

qişloq xöjaligi mahsulotlari işlab çiqarişning klaster modelini taşkil qiliş böyiça ilğor xorijiy tajribani tizimli tahlil qiliş va joriy etiş;

paxta xom aşyosiga davlatning buyurtmasini bosqiçma-bosqiç qisqartirişni taʼminlaydigan xususiy kapital va çet el investitsiyalarini jalb etiş hisobiga qişloq xöjaligida moliyaviy munosabatlarni yaxşilaşga taʼsir etiş istiqbollarini baholaş;

qişloq xöjaligi va boşqa qöşimça mahsulotlar işlab çiqarişning (çorvaçilik, issiqxona xöjaliklari va boşqalar) qayta işlaş tarmoqlari rivojlanişiga taʼsirini tahlil qiliş.

9. Belgilab qöyilsinki, töqimaçilik sanoati korxonalari – “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi aʼzolari:

2021-yil 1-yanvarga qadar muddatda töqimaçilik mahsulotlari işlab çiqariş uçun zarur bölgan va respublikada işlab çiqarilmaydigan, belgilangan tartibda tasdiqlanadigan röyxat böyiça import qilinadigan paxta, sunʼiy va sintetik tola, jun, xom aşyo va boşqa materiallar uçun bojxona tölovlari tölaşdan (bojxona rasmiylaştiruvi yiğimlaridan taşqari) ozod qilinadi;

qonunçilikda belgilangan tartibda yuqori sifatli mahsulotlarni yagona “Uztextile” belgisi bilan eksport qiladi.

“Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasiga davlat bojini tölamagan holda uyuşma aʼzolarining manfaatlarini közlagan holda davlat organlari va boşqa taşkilotlar qarorlari, uşbu organlar mansabdor şaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga şikoyat qiliş huquqi berilsin.

10. “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasiga badallar va ajratmalar soliq bazasidan çiqarilsin.

11. “Özstandart” agentligi Özbekiston Pespublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boşqaruvi milliy agentligi va boşqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda 2018-yil 1-fevralga qadar muddatda töqimaçilik sanoati sohasida, şu jumladan mavjud xalqaro akkreditatsiyaga ega laboratoriyalar sonini köpaytiriş, töqimaçilik sanoati milliy standartlarini xalqaro standartlarga tezkor va töliq muvofiqlaştirişni taʼminlaş, töqimaçilik sanoati korxonalarida zamonaviy sifat menejmenti tizimini joriy qilişni nazarda tutuvçi standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini tubdan takomillaştirişga qaratilgan kompleks çora-tadbirlarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

12. Özbekiston Pespublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boşqaruvi milliy agentligi Iqtisodiyot vazirligi, “Özpaxtasanoat” AJ bilan birgalikda 2018-yil 1-fevralga qadar muddatda mahalliy paxta tolasini sotiş uçun, şu jumladan boşqa mamlakatlar-yetiştiruvçilarning paxta hajmlarini jalb qilişni nazarda tutgan holda ixtisoslaştirilgan elektron savdo maydonlarini taşkil etiş, şuningdek, töqimaçilik sanoati uçun respublikada işlab çiqarilmaydigan aksessuarlar, furnituralar, böyoqlar va kimyoviy vositalarning doimiy faoliyat körsatuvçi yarmarkasini taşkil qiliş böyiça takliflar kiritsin.

13. Özbekiston Pespublikasi Taşqi işlar vazirligi “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi buyurtmalari böyiça töqimaçilik sanoat korxonalari tomonidan jalb qilinayotgan çet el mutaxassislariga kiriş vizalarini rasmiylaştirişni taʼminlasin.

14. Özbekiston Pespublikasi Içki işlar vazirligi “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasining buyurtmalari böyiça töqimaçilik sanoat korxonalari tomonidan jalb qilinayotgan çet el mutaxassislariga davlat boji undirilmasdan köp martalik vizalar rasmiylaştirilişi, berilişi va muddati uzaytirilişi, şuningdek, ularni vaqtinça propiska qiliş, turgan joyi böyiça hisobga oliş hamda ularning uzaytirilişini taʼminlasin.

15. “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasi Toşkent şahri, Yakkasaroy tumani, A.Avloniy köçasi, 20-uy manzili böyiça bepul foydalaniş huquqi asosida joylaştirilsin.

16. Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2002-yil 1-iyuldagi “Pespublika yengil sanoatini boşqarişni takomillaştiriş töğrisida”gi PF–3102-son Farmoni öz kuçini yöqotgan deb hisoblansin.

17. Özbekiston Pespublikasi Iqtisodiyot vazirligi Adliya, Qişloq va suv xöjaligi vazirliklari hamda boşqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur Farmondan kelib çiqadigan özgartiş va qöşimçalar töğrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

18. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qiliş Özbekiston Pespublikasining Boş vaziri A.N.Aripov, Özbekiston Pespublikasi Boş vazirining örinbosarlari Z.T.Mirzayev, N.S.Otajonov va Özbekiston Pespublikasining Boş prokurori I.B.Abdullayev zimmasiga yuklansin.

Özbekiston Pespublikasi Prezidenti Ş.MIPZIYoYeV


Toşkent şahri, 2017-yil 14-dekabr

***

Özbekiston Pespublikasi Prezidentining “Töqimaçilik

va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş

çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmoniga

ŞAPH

Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini (keyingi örinlarda töqimaçilik sanoati deb yuritiladi) modernizatsiya va diversifikatsiya qiliş taşqi bozorlarda talab yuqori bölgan işlab çiqarilayotgan tayyor raqobatbardoş mahsulotlarning hajmi va turlarini kengaytiriş, paxta xom aşyosini yetiştiriş va qayta işlaş samaradorligi va rentabelligini oşirişning eng muhim şarti hisoblanadi.

Şuni inobatga olgan holda, mamlakatimizda mazkur sohani yanada rivojlantirişni taʼminlaşga qaratilgan amaliy çora-tadbirlar izçil röyobga çiqarilmoqda. Xususan, Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2016-yil 21-dekabrdagi PQ–2687-son qarori bilan 2017-2019-yillarda töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini yanada rivojlantiriş çora-tadbirlari dasturi tasdiqlangan.

Bugungi kunda respublikada 7 mingga yaqin korxona faoliyat olib borayotgan yuqori işlab çiqariş salohiyatiga ega bölgan töqimaçilik tarmoği şakllantirildi. 1,4 million tonna hajmdagi paxta tolasini işlab çiqariş quvvatlari yaratildi, şundan 60 foizga yaqinidan mahalliy töqimaçilik korxonalarining ehtiyojlarini qondiriş uçun foydalanilmoqda.

Eng avvalo, tayyor mahsulotlar işlab çiqarilişini yölga qöyiş, tarmoqni boşqarişni taşkil etiş, resurs va işlab çiqariş quvvatlarining taqsimlanişi, kadrlar malakasining yuqori emasligi bilan boğliq tizimli muammolarning mavjudligi paxta xom aşyosini yetiştirişning past rentabelligiga va uni qayta işlaşga, tayyor mahsulot işlab çiqariş va eksport qilişning yetarli darajada emasligiga olib kelmoqda.

Özbekiston Pespublikasi Prezidenti tomonidan qabul qilingan “Töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmon mavjud muammolarni hal etiş, şuningdek, yuqori sifatli töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişni kengaytiriş va uni jahon bozorlariga ilgari suriş böyiça birinçi navbatdagi çora-tadbirlar kompleksini belgilab berdi.

Uşbu hujjat bilan töqimaçilik sanoatini yanada isloh qilişning quyidagi muhim yönalişlari belgilandi, xususan:

– töqimaçilik sanoatining iqtisodiyotdagi uluşini oşiriş, mamlakatda işlab çiqarilayotgan töqimaçilik mahsulotlarining hajmi va sifatini oşiriş;

– töqimaçilik sanoatining boşqaruv tizimini tubdan qayta körib çiqiş;

– töqimaçilik sanoati sohasida standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini yanada takomillaştiriş;

– tarmoqqa ilğor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etiş;

– töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning klaster modelini amalga oşiriş;

– logistika va muhandislik infratuzilmasini rivojlantiriş bilan özaro uzviy boğliqlikda xom aşyo resurslari taqsimotining va taşkil etilayotgan tarmoq korxonalari joylaşuvining muvozanatini taʼminlaş;

– işlab çiqariş jarayoniga ilğor innovatsiya texnologiyalari, nou-xau, dizaynerlik işlanmalarini keng joriy etiş, furnitura va aksessuarlarning zamonaviy namunalarini işlab çiqarişni mahalliylaştiriş;

– töqimaçilik sanoati uçun kadrlar tayyorlaş, qayta tayyorlaş va malakasini oşiriş tizimini tubdan takomillaştiriş.

Taʼkidlaş joizki, mazkur Farmon iqtisodiyot tarmoqlariga maʼmuriy taʼsir körsatişni yanada qisqartiriş va boşqaruvning bozor mexanizmlarini kengaytirişni nazarda tutadigan Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2017-yil 8-sentyabrdagi PF–5185-son Farmoni bilan tasdiqlangan Özbekiston Pespublikasida Maʼmuriy islohotlar kontseptsiyasini amaliy röyobga çiqarişda muhim qadam hisoblanadi.

Xususan, Farmon bilan boşqaruv va kadrlar tayyorlaş tizimini takomillaştiriş, işlab çiqariş, töqimaçilik sanoatining texnologik jarayonini modernizatsiya qiliş va infratuzilmasini rivojlantiriş, taşqi iqtisodiy faoliyatni faollaştiriş, töqimaçilik sanoatiga xalqaro standartlarni joriy etiş böyiça 20 dan ortiq tadbirlardan iborat bölgan Özbekiston Pespublikasida töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş “Yöl xaritasi” tasdiqlandi.

Paxta xom aşyosini işlab çiqarişni taşkil qilişda soğlom raqobat muhitini rivojlantiriş va bozor mexanizmlarini joriy etiş maqsadida Farmon bilan eksperiment ötkaziş nazarda tutilgan bölib, uning doirasida birinçi bor mahalliy töqimaçilik sanoati korxonalari tomonidan fermer xöjaliklari va boşqa qişloq xöjaligi işlab çiqaruvçilaridan paxta xom aşyosiga töğridan-töğri buyurtma beriş tizimini joriy etiş rejalaştirildi.

Bugungi kunga qadar mahalliy töqimaçilik korxonalari paxta tolasini eksport narxlar böyiça monopol yetkazib beruvçi – “Özpaxtasanoateksport” XKdan xarid qilişga majbur edi. Mazkur tartib töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişning rentabelligi va raqobatbardoşligini pasaytirgan.

Özbekiston Pespublikasi Prezidenti tomonidan taşabbus qilingan eksperimentga muvofiq, töqimaçilik sanoati korxonalari fermer xöjaliklari paxta xom aşyosini yetiştiriş böyiça asosiy xarajatlarining tuzilgan şartnoma qiymatining kamida 60 foizini avans beriş yöli bilan moliyalaştirişni amalga oşiradi. Bunda korxonalarga yetkazib berilgan paxta xom aşyosidan faqatgina keyinçalik çuqur qayta işlaş va tayyor raqobatbardoş mahsulotlarni işlab çiqariş maqsadida foydalaniladi.

Bundan taşqari, Davlat rahbari özining Farmonida töqimaçilik sanoati korxonalari, “Özbekengilsanoat” AJ aktsiyadorlari yiğilişining va qator idoralarning “Öztöqimaçiliksanoat” uyuşmasini taşkil etiş töğrisidagi taklifini qöllab-quvvatladi. Bunda davlatning tartibga soliş va xöjalik funktsiyalarini öz içiga olgan “Özbekengilsanoat” AJ tugatiladi.

Mazkur uyuşmaga respublika töqimaçilik tarmoğini barqaror rivojlantiriş böyiça keng doiradagi vazifalar yuklatildi.

Sohani boşqariş tizimi töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning zamonaviy tendentsiyalariga javob bermasligi, işlab çiqaruvçilarni qöllab-quvvatlaşga qodir emasligi mazkur qarorning qabul qilinişini taqozo etdi. Masalan, “Özbekengilsanoat” AJ tarkibiga 436 ta korxona kiradi, bu esa ular umumiy sonining atigi 6 foizini taşkil etadi. Uşbu jamiyatning faoliyati asosan statistikani töplaş, turli xil yiğilişlar ötkaziş, körgazmalarni taşkillaştirişga qaratilgan. Uning taşkiliy şakli ham aktsiyadorlik jamiyatining huquqiy holatiga mos kelmaydi.

Xorijiy mamlakatlarning tajribasi şuni körsatdiki, töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning samarali şakllaridan biri klasterlarni taşkil etiş hisoblanadi. Mazkur model paxta xom aşyosini yetiştiriş, dastlabki işlov beriş, mahsulotni paxta tozalaş korxonalarida keyingi qayta işlaş va yuqori qöşilgan qiymatli tayyor töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişni öz içiga olgan yagona işlab çiqariş tsiklini taşkil etişni közda tutadi.

Bundan kelib çiqib, maxsus Işçi komissiyaga Paxta-töqimaçilik klasterlarini örta muddatli istiqbolda rivojlantiriş kontseptsiyasi loyihasini, şunday klasterlarni Buxoro va Navoiy viloyatlarida taşkil etiş natijalarini hisobga olgan holda işlab çiqiş topşirildi.

Şu bilan bir qatorda, Farmon bilan töqimaçilik sanoati korxonalarini qöllab-quvvatlaş böyiça çora-tadbirlar, şu jumladan bojxona tölovlari tölaş böyiça imtiyozlar taqdim etiş nazarda tutilmoqda.

Taʼkidlaş joizki, mahsulotlarni sinovdan ötkaziş böyiça laboratoriyalarning past samaradorligi, ularning köpçiligida xalqaro akkreditatsiyaning mavjud emasligi mahalliy töqimaçilik sanoati işlab çiqaruvçilarining taşqi bozorlarga çiqişiga tösqinlik qilmoqda. Uşbu muammolarni hal qiliş uçun töqimaçilik sanoati sohasida standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini takomillaştiriş, şu jumladan xalqaro standartlarni joriy etiş böyiça kompleks çora-tadbirlarni işlab çiqiş nazarda tutildi.

Umuman olganda, Davlat rahbari Farmonining amalga oşirilişi:

– tarmoqning boşqaruv tizimini takomillaştiriş, işlab çiqariş, narxlarni şakllantiriş va paxtani sotiş jarayoniga bozor mexanizmlarini bosqiçma-bosqiç joriy etiş;

– paxta eksporti hajmini tobora qisqartiriş va içki bozorda uni çuqur qayta işlaşning ösişini taʼminlaş;

– mamlakatda işlab çiqarilmaydigan xom aşyo, materiallarni işlab çiqarişni, şu jumladan mahsulotning alohida turlarini mahalliylaştiriş orqali rağbatlantiriş;

– texnologik va marketing innovatsiyalarini keng joriy etiş;

– davlat-xususiy şeriklik mexanizmlaridan foydalangan holda töqimaçilik komplekslarini quriş;

– xalqaro akkreditatsiyaga ega mahalliy laboratoriyalar sonini köpaytiriş, töqimaçilik sanoati milliy standartlarini xalqaro standartlar bilan uyğunlaştiriş hisobiga töqimaçilik sanoatining jadal rivojlanişini taʼminlaydi.