UCh KOʻNGILNING UCh NAZMIY ChAShMASI

ALIShER – ONA YuRT KUYChISI

Vatan. Uni tilga olishimiz bilan qalbimiz nurlanadi. Koʻz oldimizda eng avvalo bizni har lahzada issiq bagʻriga olib, cheksiz mehr-muhabbat bilan siylaguvchi oilamiz goʻshasi, moʻʼjazgina hovli-bogʻimiz gavdalanadi. Bolalik shoʻxliklarimiz, shirin orzularimizni yoʻrgaklagan, har bitta  qadamimizga yelka tutgan jonajon mahalla, onamizday aziz, kindik qonimiz tomgan tuproq, sharqiroq soylar, ilm maskani – maktab sari eltuvchi urpongli yoʻllar  koʻzimizga oʻtday bosiladi. Juda qadrdon, surati yuraklarimizga chizilgan Vatan manzaralari bu!

Men Alisher Ahmedovning “Taraqqiyot koʻzgusi gazetasi” nashriyotida chop etilgan “Yurtim timsoli” deb nomlangan sheʼrlar toʻplami bilan tanisharkanman, bolalikning olis, nihoyatda yoqimli, oʻzim uchun juda aziz, otajonim, onajonim bagʻrida kechirgan begʻubor onlarimga qaytganday, butun boʻy-basti, borligʻi bilan yuragimda suvrati qolgan ota makonim taftini his etganday boʻldim. Uning “Yurtim timsoli”, “Qishlogʻim”, “Aziz karvonim” sheʼrlaridagi sohir satrlarga ergashib, xayolan ona yurt kengliklari aro sayr qildim.

Yaxshi sheʼr shunchaki oʻqilmaydi, inson shuuridagi mudroq tuygʻularga jon bagʻishlab, yurakda chizilgan manzaralarni tasavvur olamingizga olib kiradi. Alisher Ahmedovning Vatan haqidagi sheʼrlari ana shunday ruh bagʻishlaydi sheʼrxonga. “Baland oqtollarda sollangan” halinchaklar shamoli, “dala yoʻllarida chopqillab borayotgan” bolalik tugʻyonlari, “bagʻri issiq oila quchogʻidagi gashtli lahzalar”ga hamroh boʻlib, katta hayot karvoniga qoʻshilib, oldinga intilasiz sheʼriy ohanglar mavjida.

Har qarich yeridan dur unguvchi, koʻzlarga toʻtiyo ona Yurt tuprogʻining qudrati shoirning yuragiga mehr, jismiga kuch bagʻishlaydi. Sheʼrdan sheʼrga koʻchadi bu mehr va bu kuch, ajib uygʻunlikda qalblarga gʻurur bagʻishlaydi.

Alisherning sheʼrlarini befarq oʻqish mumkin emas. Uning odamiylik fazilatlari, ezgulik va yaxshilikka undovchi satrlari, ayniqsa, “Fikrat”, “Shajara”, “Oliy rutba”, “Goʻzallik”, “Kulfat domi” kabi sheʼrlari va toʻrtliklari kishini oʻy-lashga, fikrlashga undaydi, sheʼrxonga maʼnaviy oziq beradi.

* * *

“SATRLAR IFORI”GA ChULGʻANGAN KOʻNGIL

Shoir-u shoiralar davralarida bir gap tez-tez aylanadi: “Shoirlarning koʻngli Allohga yaqin boʻladi, shu bois, oʻzgalarning koʻnglini ham oʻqiy oladilar”, – deyishadi. Balki rostdir?  Shuning uchun ham nazmda qalam tebratuvchi ijod ahli  doimo oʻz dardi qolib, oʻzgalar dardiga malham boʻlgulik satrlar bitishadi. Shuning uchun ham yozganlari kimningdir koʻngil mulkiga aylansa, kimdir uni qoʻshiq qilib kuylaydi.

Tumanimizning Oʻrta qalʼa ovulida istiqomat qiluvchi shoira opamiz Gulnora Yusupova ham, taʼbir joiz boʻlsa, oʻzgalar koʻnglidan kechayotgan tuygʻularni nafaqat anglaydi, balki bu tuygʻular ichida yashab, goʻzal satrlar ila ziynatlaydi va eldoshlariga taqdim etishdan oʻzini hamisha baxtiyor hisoblaydi.

Gulnora Yusupova amudaryolik sheʼriyat ixlosmandlari uchun begona emas. Uning ilk kitobi “Hayot sinovlari” 2016-yilda, “Satrlarga toʻkilgan koʻngil” toʻplami esa 2019-yilda nashrdan chiqqan va allaqachon muxlislari eʼtiborini qozongan. Sermahsul, tinib-tinchimas shoira opamizning uchinchi kitobi – “Satrlar ifori” 2020-yilda “Donishmand ziyosi” nashriyotida chop etilib, ommaga havola etildi.

“Satrlar ifori”da jamlangan satrlarni oʻqir ekansiz, haqiqatdan ham  ajib, yoqimli navolar jarangiga oshno boʻlib, sheʼrdan sheʼrga oʻtganingiz sari, goh oʻynoqi, goh mahzun, gohida oʻychan misralar orqali oʻz koʻnglingiz siyratini topganday boʻlasiz. Har bir misraning oʻziga xos jozibasi, betakror mavji, xushboʻy ifori, albatta, sizni oʻziga rom etadi.

Biz chin dildan samimiy va sermahsul shoira opamizni yana bir goʻzal sheʼriy  guldastasi – “Satrlar ifori”da jamlangan dil mulki – yangi toʻplami bilan chin dildan muborakbod etamiz.

* * *

Shaxzodaning “Orzular karvoni”

Shahzoda Joʻlliboyeva Nazarxon qishlogʻidagi 3-sonli umumtaʼlim maktabining aʼlochi, jamoatchi oʻquvchisi. Qoraqalpoq tili va adabiyotining shaydosi. U 2018-2019 oʻquv yilida Bilimlar bellashuvining qoraqalpoq tili va adabiyoti yoʻnalishi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasining mutlaq gʻolibi. U Qoraqalpoq xalq ogʻzaki ijodi namunalarini mustaqil tadqiq etish bilan birga, bu bebaho maʼnaviy merosdan bahra oladi. Biri-biridan jozibali va oʻynoqi, insonni mantiqiy fikrlashga undovchi sheʼrlar, hikoyalar yozadi. Yaqinda, “Taraqqiyot koʻzgusi gazetasi” nashriyotida chop etilgan “Orzular karvoni” kitobidan joy olgan “Oila” deb nomlangan sheʼriga bir eʼtibor bering-a:

U goʻzal Vatandir, tabarruk maskan,

Bagʻrin ochib bizni kutaveradi.

Quchogʻiga bizlar – ota-yu onam,

Hatto uch-toʻrt avlod sigʻaveradi.

Shahzodaxonning qalbida chuqur ildiz otib ulgurgan oilaga mehr-muhabbat tuygʻusidan har kim ham ibrat olsa arziydi.

Kenglikda osmondan kengdir oilam,

Men faqat sen bilan inson boʻlaman!

Uning fikrlari oʻz tengdoshlari uchun emas, balki oila qadrini unchalik yaxshi anglamaydigan loqayd kattalar, arzimas sabablar bilan ajrashib ketayotgan baʼzi yoshlar uchun tarbiya ham.

Shahzoda Joʻlliboyeva ijodida yumorga moyillik kuchli. Buni “Sigir va eshak” masalida, “Intizomsiz qizlar”, “Sinfda boʻlgan voqea”, “Fizika darsida” kabi sheʼrlarida yaqqol koʻrish mumkin. Ayniqsa, “Sigir va eshak” masalida ona Vatan qadr-qimmatiga yetmaslikning ayanchli oqibatlari sigir va eshak – majoziy obrazlari orqali yumoristik talqin etilishi juda chiroyli soʻz oʻyinlari bilan ochib berilgan.

Robiya YOʻLDOShEVA.