MULKI ŞEʼR HOQONI – NAVOIY HAZRAT

Uluğ şoir va olim, buyuk mutafakkir va davlat arbobi Nizomiddin Mir Alişer Navoiy öz davrining eng ziyoli kişisi, ilm va maʼrifat homiysi sifatida tarixda muhrlanib qoldi.

Alişer Navoiy nafaqat turkiy dunyoda, balki butun jahonda  dovruğ qozondi. Özbek tilining asosçisi bölgan Navoiy bobomizdan bizga nihoyatda ulkan, bebaho maʼnaviy meros qolgan.

Mana, neça asrdirki, Navoiy yaratgan betakror asarlar hali-hanuz asrlardan-asrlarga ötib kelmoqda. Uluğ bobomiz öz asarlarida şarqona odob-axloq, milliy tarbiya, inson tuyğulari, uning kamoli, orzu-istaklari, vatanparvarlik, inson erkinligi masalalariga jiddiy eʼtibor qaratadi.

Yurtboşimiz Islom Karimov taʼkidlaganidek: "Inson qalbining quvonç-u qayğusini, ezgulik va hayot mazmunini Navoiydek teran ifoda etgan şoir jahon adabiyoti tarixida kamdan-kam topiladi”.

Navoiy 60 yillik umri davomida töxtovsiz ijod qilib, bemisl meros qoldirdi. U Nizomiy Ganjaviy, Abdurahmon Jomiy va Hisrav Dehlaviy anʼanasini davom ettirib, özining eng buyuk şoh asari bölmiş "Xamsa”ni yaratadi.

Navoiy "Xamsa”ni misli körilmagan bir qisqa fursatda yozib tugalladi. 1483-yili boşlangan iş 1485-yili nihoyasiga yetkazildi.

Navoiy asarlariga biz har kuni murojaat qilamiz. Uning asarlari bir ummonki, har gal şu ummonga şönğiganimizda biz Navoiyni yanada teranroq anglab, hayratimiz oşadi, köz öngimizda dunyoning qadri ösadi, olamning mohiyatini, hayotning bebaho va betakrorligini tuşunib boramiz. Jahonning har burçagida yaşovçi xalqlar haligaça unga murojaat qilişadi.

Navoiyning heç bölmasa bir baytini bilmagan, öqimagan, uni sevmagan odam, u haqda maqola, şeʼr yozmagan kişi bölmasa kerak.

Xalqimiz Alişer Navoiy bobomizga çuqur ehtirom, ixlos va havas qilib, öz farzandlariga Navoiydek pokdomon inson bölsin, degan ezgu umidlar bilan Alişer ismlarini qöymoqdalar.

Alişer Navoiy yili deb eʼlon qilingan 1991-yil yurtimiz tarixida qutluğ, unutilmas sana bölib qoldi. Şu yili xalqimizning asriy orzu-umidlari amalga oşdi. Alişer Navoiy yurtni, diyorni körkam, hosildor boğlar oğuşida körişni orzu qilar edi. Jannatmakon yurtimiz Toşkentda Nizomiddin Mir Alişer Navoiy haykali va nihoyatda sölim va gözal milliy boğ barpo etilgan. Axir uluğ bobomizning özlari:

Kim bu boğ içra xiromon erur,

Barçasi bir-biriga mehmon erur, - deb odamlarni bir-biriga mehribon şafiq bölişga, döst-birodarlikka çaqirgan edilar.

"Bu yer yillar, asrlar davomida katta xalq tantanalari, qariyalarimizga, yoş avlodimizga, xalqimizga malham, ruhiy madad beradigan sevimli  va maroqli bir oromgohga aylanadi”, - degan Yurtboşimizning katta umidi bugungi kunda töla-tökis amalga oşdi.

Har yili Alişer Navoiyning tavallud kunida millatimiz faxri bölgan uluğ bobokalonimizni yodga olib, uning haykali poyiga gulçambarlar qöyilib, boğda şeʼriyat, ğazalxonlik bayrami ötkaziladi. Bu kun yurtimizning barça göşalarida özgaça şukuh bilan kutib olinadi va katta tantana bilan nişonlanadi.

Şuning öziyoq xalqimizning yuksak maʼrifat va maʼnaviyat sohiblari ekanligidan, buyuk bobomizga bölgan çeksiz ehtiromidan dalolatdir.

Navoiyning har bir sözi bir kitob. Uning asarlari ustida hozirgaça olimlar ilmiy işlar olib bormoqdalar.

Bir lahza ham xalq ğam-u taşvişidan ajralmagan holda qalam tebratgan Navoiy bizga Vatanni, onani sevişni, uluğlaşni, ezgulikni, odamiylikning jamiki ezgu fazilatlarini öz asarlari orqali örgatdi.

Hamon Navoiy asarlariga har sohada murojaat etib, undan dasturilamal sifatida foydalanib, yaşaş sirlarini örganmoqdamiz.

Uning:

"Haq yölida kim senga bir harf öqitmiş ranj ila.

Aylamak bölmas ado oning  haqin yuz ganj ila” – degan hikmati öquvçilik yillaridayoq sinfimizdagi doska tepasiga osilib turardi va biz yoşlar uçun hayotimiz şioriga aylanib qolgan.

Buyuk bobomizning asarlarini yoş avlodga örgatiş, ularda qonimizda Navoiydek buyuk zot qoni oqayotganligidan faxr tuyğusini uyğotib, uning bebaho asarlaridagi orzu-istaklarini amalga oşirib yaşaşga hamişa burçlimiz.

Nasiba EŞMURODOVA,

55-sonli maktab öqituvçisi.

(Foto - http://sv.zarnews.uz)