OʻQUVChILARNING YuTUQLARINI VA SAVODXONLGINI BAHOLASh

Hozirgi davrda uzluksiz taʼlim tizimida tashkil etiladigan oʻqitish jarayonining samaradorligini oshirish yuzasidan pedagogik va axborot texnologiyalaridan uygʻun ravishda foydalanish muhim ahamiyatga ega. Bu ayniqsa, tabiiy fanlarni oʻqitishda juda asqotadi. Xususan, biologiya fanini oʻqitishda foydalaniladigan axborot texnologiyalari oʻquvchilarning hujayra, toʻqima kimyoviy elementlar, atom, molekulalarning tuzilishi, fotosintez, oqsillar biosintezi kabi jarayonlar haqida tasavvur qilishlari, xotirada saqlash, imkonini kengaytiradi. Oʻquvchilarning motivlari va oʻzlashtirish darajasi eʼtiborga olingan holda oʻrganish va ularning bilim olishlaridagi boʻshliqlarni toʻldirish imkonini beradi.

Har bir mavzuda koʻrgazmalilikni amalga oshirish, tabiatga sayohatlar uyushtirish esa yanada foydali.

Bugungi kunda koʻpchilik davlatlar SMART – taʼlimni rivojlantirishga kirishdilar, SMART-texnologiyalar asosida zamonaviy taʼlim tizimini shakllantirish orqali sifatli taʼlimga erishishdir.

Taʼlim jarayonidagi aqlli taʼlim kontseptsiyasi, SMART-doska, SMART-ekran va har qanday joydan internetga kirish kabi texnologiyalarning paydo boʻlishiga olib keladi.

Ammo bu borada ota-onalar farzandlari olayotgan axborotlardan habardor boʻlib turishlari zarur. Oʻquv jarayonini nafaqat sinfda, balki uyda, muzeylar, kafelar jamoat joylari kabi istalgan joyda ham amalga oshirish mumkin.
SMART-taʼlimning keng tarqalishi, birinchi navbatda, internet-texnologiyalarning rivojlanishi va ikkinchidan, internetda onlayn taʼlim resurslarining keng tarqalganligi bilan bogʻliq.

Xalqaro baxolash dasturlari boʻyicha, xalqaro tadqiqotlarda Oʻzbekiston Respublikasining ishtirok etishiga  tayyorgarlik koʻrish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” ishlab chiqildi. Unga koʻra, oʻquvchilarning oʻqish, matematika va tabiiy yoʻnalishdagi fanlardan xalqaro tadqiqotlarga tayyorgarlik koʻrish uchun mustaqil taʼlimni joriy etish, xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish yuzasidan malakali oʻqituvchi-trenerlar bilan hamkorlikda hududlarda oʻquvlar tashkil etish kabilar belgilangan. Unga koʻra, PIRLS-boshlangʻich 4-sinf oʻquvchilarining matnni oʻqish va tushunish darajasini baholash, TIMMS-4  va 8-sinf oʻquvchilarining matematika va tabiiy yoʻnalishdagi fanlardan oʻzlashtirish darajasini baholash, PISA-15 yoshli oʻquvchilarning oʻqish, matematika va tabiiy yoʻnalishdagi fanlardan savodxonlik darajasini baholash imkonini beradi.

PISA – tadqiqotlarida oʻquvchilarning alohida fanlardan bilimi tekshirilmaydi. Balki hayotda zarur boʻladigan bilim va malakalarining holati oʻrganiladi, oʻquvchilarning fanlararo kompententligi baholanadi. Ushbu topshiriqlar kompyuterda bajariladi. Test topshiriqlari tayyor javobli boʻlib ulardan toʻgʻrisi tanlanadi.

Javobsiz testlar ham boʻladi. Bularga oʻquvchi javob yozishi soʻraladi.
“Mulohaza yuritish”ga oid topshiriqlar oʻquvchilarning mantiqiy va tizimli fikrlash malakalarini aniqlaydi. Oʻquvchilar tabiiy fanlardan alohida organizmlar va obʼektlarning hususiyatlari, xodisa va jarayonlar, badiiy-ilmiy atamalar va oʻlchov birliklari haqidagi bilim darajasini namoyish etishlari kerak.

Biologiya fanini oʻqitishda axborot texnologiyalarining salmogʻi katta, ilmiy  dunyoqarashni rivojlantirish, tabiat va undagi obʼektlarni oʻrganish, tabiatni sevish, asrab-avaylashga oʻrgatadi.

Kelajak avlod tarbiyasi juda muhim. Shu bois, aziz ota-onalar! Qimmatli vaqtingizni farzandingizdan ayamang, qalbiga quloq soling. Uning ilmli, solih farzand boʻlib yetishuvida bilim va tarbiya berishingiz muhim. Qiyshiq oʻsgan daraxtni toʻgʻrilab boʻlmaganidek, tarbiyada yoʻl qoʻyilgan nuqsonni ham vaqt oʻtgach, toʻgʻrilab boʻlmaydi.

Uyga berilgan vazifalarni birga tayyorlang, doʻstlari kim ekanligiga  qiziqing. Vaqt oʻtib, qariganingizda yuqori ilm va salohiyatli farzandingizning  rohatini koʻrasiz.

Gavhar Abdullayeva, 42-sonli maktabning biologiya fani oʻqituvchisi.